Το Artemis II στον δρόμο της επιστροφής, καταρρίπτοντας κάθε ρεκόρ - «Πάντα θα επιλέγουμε τη Γη»

Οι αστροναύτες της αποστολής Artemis II κατέρριψαν το ρεκόρ απόστασης του Apollo 13 τη Δευτέρα στις 13:57 (τοπική ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ). Τη στιγμή εκείνη, έγραψαν ιστορία, καθώς έγιναν οι τέσσερις άνθρωποι που έχουν ταξιδέψει πιο μακριά από τη Γη από οποιονδήποτε άλλον στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Περίπου πέντε ώρες αργότερα, στις 19:02, το πλήρωμα έφτασε στο πιο απομακρυσμένο σημείο της αποστολής του, προτού ξεκινήσει την τροχιά επιστροφής του. Βρέθηκαν σε απόσταση 252.756 μιλίων (περίπου 406.770 χλμ.) από τη Γη -δηλαδή 4.111 μίλια (6.615 χλμ.) πιο μακριά από την αποστολή του Apollo 13 το 1970.

Η Σελήνη με γυμνό μάτι

«Μου παίρνει το μυαλό αυτό που μπορείς να δεις με γυμνό μάτι από τη Σελήνη αυτή τη στιγμή», ανέφερε μέσω ασυρμάτου ο Καναδός αστροναύτης Τζέρεμι Χάνσεν, λίγο πριν το κοντινό πέρασμα. «Είναι απλά απίστευτο».

Παράλληλα, προκάλεσε «αυτή τη γενιά αλλά και την επόμενη, να φροντίσουν ώστε αυτό το ρεκόρ να μην κρατήσει για πολύ».

Οι αστροναύτες -Ριντ Γουάισμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ της αμερικανικής NASA, μαζί με τον Χάνσεν της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας- είναι πλέον οι ταξιδιώτες που έχουν φτάσει στο πιο μακρινό σημείο, έχοντας ταξιδέψει 8.000 χιλιόμετρα (5.000 μίλια) πέρα από τη Σελήνη, υπερβαίνοντας το ρεκόρ του Apollo 13.

Υπενθυμίζεται ότι το 1970, κατά τη διάρκεια της αναγκαστικής τους πτήσης, οι αστροναύτες του Apollo 13 -ο κυβερνήτης Τζιμ Λόβελ, ο Φρεντ Χέιζ και ο Τζακ Σουίγκερτ- είχαν φτάσει σε μέγιστη απόσταση 248.655 μιλίων (περίπου 400.170 χλμ.) από τη Γη, πριν ξεκινήσουν την πορεία της επιστροφής.

Artemis II - Live

«Τα λέμε στην άλλη πλευρά»

Λίγες ώρες αφότου η τετράδα του Artemis κατέρριψε το ρεκόρ απόστασης, η κάψουλα πέρασε στη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, ξεκινώντας μια διακοπή επικοινωνίας (blackout) που διήρκεσε περίπου 40 λεπτά.

«Τα λέμε στην άλλη πλευρά», είπε ο αστροναύτης Βίκτορ Γκλόβερ, λίγα λεπτά πριν χαθεί το σήμα. Η NASA ανέκτησε την επικοινωνία με το διαστημόπλοιο στις 19:24.

Καθώς το σκάφος Orion ξεπρόβαλε πίσω από τη Σελήνη, η Κοχ μοιράστηκε τα συναισθήματα του πληρώματος τη στιγμή που αντίκρισαν την «Ανατολή της Γης» (Earthrise) από το Διάστημα. «Πάντα θα επιλέγουμε τη Γη, πάντα θα επιλέγουμε ο ένας τον άλλον», δήλωσε με την αποκατάσταση της επικοινωνίας.

Νωρίτερα τη Δευτέρα, η NASA είχε στείλει στο πλήρωμα μια λίστα με 30 σημεία-στόχους στη σεληνιακή επιφάνεια για παρατήρηση, κατά τη διάρκεια ενός χρονικού παραθύρου περίπου επτά ωρών, όσο το σκάφος βρισκόταν αρκετά κοντά για να δει καθαρά την επιφάνεια του φεγγαριού. Ανάμεσα σε αυτούς τους στόχους ήταν η λεκάνη Orientale, ένας κρατήρας ηλικίας 3,8 δισεκατομμυρίων ετών και διαμέτρου 600 μιλίων που εκτείνεται τόσο στην ορατή όσο και στη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, καθώς και η λεκάνη Hertzsprung, πλάτους 400 μιλίων, στην αθέατη πλευρά.

Αργότερα, ο Χάνσεν αποκάλυψε ότι οι αστροναύτες πρότειναν να δοθεί το όνομα της εκλιπούσας συζύγου του Γουάισμαν, η οποία πέθανε από καρκίνο το 2020 σε ηλικία 46 ετών, σε έναν κρατήρα που μόλις είχαν παρατηρήσει.

«Είναι ένα φωτεινό σημείο στη Σελήνη και θα θέλαμε να το ονομάσουμε Κάρολ (Carroll)», ανέφερε ο Χάνσεν σε μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή για τους τέσσερις αστροναύτες, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP). Οι αστροναύτες, όπως γράφει ο Guardian, αποφάσισαν να ονομάσουν έναν ακόμη κρατήρα «Integrity» (Ακεραιότητα), εμπνευσμένοι από το διαστημόπλοιό τους.

Σύμφωνα με εκπρόσωπο της NASA που μίλησε στο AFP, οι προτάσεις για τα ονόματα των κρατήρων θα υποβληθούν στη Διεθνή Αστρονομική Ένωση, η οποία είναι αρμόδια για την ονοματοδοσία των ουράνιων σωμάτων.

Πώς περιγράφει την εμπειρία της η Κοχ - Το «θαύμα» της Γης

Παράλληλα, η Κοχ περιέγραψε την εμπειρία της αποτυπώνοντας φωτογραφικά τη σεληνιακή επιφάνεια: «Με κατέκλυσε ένα τεράστιο κύμα συγκίνησης κοιτάζοντας το φεγγάρι... Κράτησε μόνο ένα-δύο δευτερόλεπτα, και βασικά δεν μπορούσα καν να το επαναλάβω. Όμως, κάτι με τράβηξε ξαφνικά μέσα στο σεληνιακό τοπίο και όλα έγιναν αληθινά».

«Η αλήθεια είναι πως η Σελήνη είναι ένα αυτόνομο ουράνιο σώμα στο σύμπαν -δεν είναι απλώς μια αφίσα στον ουρανό... Είναι ένα πραγματικό μέρος. Και όταν αποκτάμε αυτή την οπτική γωνία και τη συγκρίνουμε με το σπίτι μας, τη Γη, μας υπενθυμίζει πόσα κοινά έχουμε. Όλα όσα χρειαζόμαστε, μας τα παρέχει η Γη. Κι αυτό είναι κατά κάποιο τρόπο ένα θαύμα, ένα θαύμα που δεν μπορείς να κατανοήσεις πλήρως αν δεν αποκτήσεις την προοπτική του "άλλου"», πρόσθεσε.

Την έκτη ημέρα μιας σεληνιακής αποστολής που έδωσε νέα πνοή στο πρόγραμμα διαστημικής εξερεύνησης της NASA, η περίπου εξάωρη πτήση της κάψουλας Orion τη Δευτέρα υποσχέθηκε εικόνες της σκοτεινής πλευράς του φεγγαριού που ήταν υπερβολικά σκοτεινές ή δύσκολο να παρατηρηθούν από τους αστροναύτες του προγράμματος Apollo, οι οποίοι προηγήθηκαν πριν από μισό αιώνα.

Όπως δήλωσε πρόσφατα η Κοχ, η ίδια και το πλήρωμα του Artemis II δεν ενθουσιάζονται εύκολα με τα ρεκόρ και τα υπερθετικά επίθετα, όμως επρόκειτο για ένα σημαντικό ορόσημο «το οποίο ο κόσμος μπορεί να κατανοήσει και να αφομοιώσει», ενώνοντας το παρελθόν με το παρόν -αλλά και με το μέλλον, όταν θα σημειωθούν νέα ρεκόρ.

Το τηλεφώνημα του Τραμπ

Αργότερα τη Δευτέρα, ο Ντόναλντ Τραμπ τηλεφώνησε για να συγχαρεί τους αστροναύτες που βρίσκονταν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη επειδή «έγραψαν ιστορία», λέγοντάς τους πως «έκαναν όλη την Αμερική πραγματικά περήφανη, απίστευτα περήφανη».

«Είστε πραγματικά σύγχρονοι πρωτοπόροι -όλοι σας», είπε ο Τραμπ. «Έχετε τεράστιο θάρρος που κάνετε αυτό που κάνετε».

Καθώς το πλήρωμα έκανε τον κύκλο του φεγγαριού με κατεύθυνση τη Γη, μια ολική έκλειψη Ηλίου κόσμησε τον ουρανό. Η διάρκειας μίας ώρας έκλειψη επέτρεψε στους αστροναύτες να ολοκληρώσουν ένα τελευταίο μέρος της αποστολής τους: την παρατήρηση του ηλιακού στέμματος, την ώρα που το υπόλοιπο άστρο ήταν κρυμμένο.

«Μετά από όλα όσα είδαμε νωρίτερα, περάσαμε στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας», σχολίασε ο Γκλόβερ. «Μοιάζει απλώς εξωπραγματικό... η αντανάκλαση του φωτός της Γης (Earthshine)».

Τι είναι το πρόγραμμα Artemis της NASA

Το πρόγραμμα Artemis είναι η πολυετής αποστολή της NASA για την επανδρωμένη επιστροφή στη Σελήνη για πρώτη φορά από το 1972, τη δημιουργία μιας μακροχρόνιας βάσης εκεί και τελικά τη δυνατότητα μελλοντικών επανδρωμένων αποστολών στον Άρη.

Το πρόγραμμα χωρίζεται επί του παρόντος σε πέντε αποστολές:

• Artemis I,
• Artemis II,
• Artemis III,
• Artemis IV,
• Artemis V

Η Artemis I ήταν η πρώτη μη επανδρωμένη δοκιμαστική πτήση, η οποία εκτοξεύθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2022 και διήρκεσε 25 ημέρες. Τοποθέτησε επιτυχώς το διαστημόπλοιο Orion σε τροχιά γύρω από τη Γη και παρείχε κρίσιμα δεδομένα για την Artemis II.

Πόσες αποστολές στη Σελήνη έχουν γίνει

Από το 1961 έως το 1972, το πρόγραμμα Apollo πραγματοποίησε 33 αποστολές.

Η πιο γνωστή ήταν η Apollo 11 το 1969, όταν οι Νιλ Άρμστρονγκ και Μπαζ Όλντριν περπάτησαν πρώτοι στη Σελήνη.

Ακολούθησαν έξι επιτυχημένες προσεληνώσεις:

• Apollo 11
• Apollo 12
• Apollo 14
• Apollo 15
• Apollo 16
• Apollo 17

Στην ελληνική μυθολογία, η Άρτεμις είναι η δίδυμη αδελφή του Απόλλωνα και η θεά της Σελήνης. Το όνομα συμβολίζει τη σύνδεση του προγράμματος με τις αρχικές αποστολές στη Σελήνη του Apollo. Οι τελευταίοι άνθρωποι που περπάτησαν στη Σελήνη ήταν οι Γιούτζιν Σέρναν και Χάρισον Σμιτ το 1972.

Άλλες σημαντικές αποστολές:

• Luna 9 (ΕΣΣΔ, 1966): Πρώτη ομαλή προσελήνωση
• Chang’e 4 (Κίνα, 2019): Πρώτη προσελήνωση στην αθέατη πλευρά
• Chandrayaan-3 (Ινδία, 2023): Πρώτη προσελήνωση στον νότιο πόλο

Ο νότιος πόλος περιέχει βαθιούς κρατήρες που δεν έχουν δει ηλιακό φως εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια. Οι θερμοκρασίες εκεί μπορούν να φτάσουν έως τους -230°C, επιτρέποντας στον πάγο του νερού να παραμένει σταθερός.