ΗΠΑ και Ιράν σε διαπραγματεύσεις... με τα πάντα άλυτα: Το «πάνω χέρι» της Τεχεράνης και το αδιέξοδο Τραμπ

Η ώρα της μεγάλης διαπραγμάτευσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έφτασε και τίποτα δεν φαίνεται να έχει λυθεί, με την απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές να παραμένει τεράστια και τον παράγοντα Ισραήλ να είναι ο πλέον απρόβλεπτος στη διάρκεια αυτών των 15 ημερών αλλά και μετά.

Το Ιράν σε αυτή τη φάση κρατά το «κλειδί» αυτών των συζητήσεων που δεν είναι άλλο από τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και μαζί με αυτόν των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών.

Το Ιράν έχει το πλεονέκτημα του χρόνου

Το ερώτημα τώρα, είναι αν οι Ιρανοί θα εκμεταλλευτούν υπέρ το δέον αυτό το «χαρτί» στη συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ με τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, επιμένοντας σε μαξιμαλιστικές απαιτήσεις, παρά την απώλεια μεγάλου μέρους της στρατιωτικής και βιομηχανικής βάσης του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, το Ιράν έχει το πλεονέκτημα του χρόνου. Η ίδια η συμμετοχή του Ιράν στη συνάντηση του Ισλαμαμπάντ παρέμεινε αμφίβολη μέχρι την τελευταία στιγμή, καθώς η Τεχεράνη απαιτούσε από την Ουάσιγκτον πρώτα να ξεπαγώσει τα μπλοκαρισμένα ιρανικά κεφάλαια και να πιέσει το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον του συμμάχου του Ιράν, της Χεζμπολάχ, στον Λίβανο, κρατώντας, μάλιστα, τα Στενά κλειστά και τις τιμές των καυσίμων στα ύψη.

Ενώ ο Τραμπ δήλωσε ότι η 15ήμερη κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε την Τετάρτη προϋπέθετε το άνοιγμα των Στενών, τίποτα τέτοιο δεν συνέβη.

«Οι Ιρανοί δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν ότι δεν έχουν χαρτιά, εκτός από έναν βραχυπρόθεσμο εκβιασμό του κόσμου χρησιμοποιώντας τις Διεθνείς Πλωτές Οδούς. Ο μόνος λόγος που είναι ζωντανοί σήμερα είναι για να διαπραγματευτούν» έγραψε εκ νέου την Παρασκευή στέλνοντας σαφές μήνυμα στην άλλη πλευρά ενόψει διαπραγματεύσεων.

Τώρα, ωστόσο, το Ιράν έχει πολύ ισχυρότερα χαρτιά από ό,τι κατά τη διάρκεια του τελευταίου γύρου συνομιλιών, λίγο πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, ή από ό,τι το 2015. Από τότε που τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία την Τετάρτη, μόνο ελάχιστα πλοία διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ καθημερινά, τα περισσότερα από τα οποία συνδέονται με το Ιράν, ενώ σχεδόν 230 δεξαμενόπλοια παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο.

Οι Ιρανοί θέλουν να κερδίζουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως χρεώνοντας τέλη για τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, παρόλο που μόνο η μία πλευρά του βρίσκεται σε ιρανικά ύδατα.

Το Ιράν αυτή την εβδομάδα κήρυξε το τμήμα των Στενών από το Ομάν επικίνδυνη ζώνη, επικαλούμενο ναρκοθέτηση υδάτων, και ανακατεύθυνε την περιορισμένη κυκλοφορία μέσω των ιρανικών υδάτων, εισπράττοντας υψηλά τέλη από τα διερχόμενα πλοία.

Ο παράγοντας Κίνα

Ο βασικός εταίρος της Τεχεράνης, η Κίνα, έχει πολύ περισσότερες συναλλαγές με τις πλούσιες μοναρχίες του Κόλπου παρά με το Ιράν -και είναι απίθανο να μείνει άπραγη εάν τα Στενά του Ορμούζ μείνουν κλειστά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.

Το ιρανικό καθεστώς, πάντως, φαίνεται να είναι διχασμένο για τη στρατηγική στη διαπραγμάτευση. Οι σκληροπυρηνικοί, απολαμβάνοντας την παγκόσμια αναταραχή που προκάλεσαν, θέλουν να ξαναρχίσουν τις μάχες και να κρατήσουν τα στενά κλειστά, μέχρι το Ισραήλ να συμφωνήσει να σταματήσει να επιτίθεται στη Χεζμπολάχ.

Οι πραγματιστές, οι οποίοι φαίνεται να κατέχουν ισχυρές θέσεις, θέλουν να αποφύγουν να παρασυρθούν ξανά στη σύγκρουση. Αντίθετα, βλέπουν στρατηγική και δημοσιονομική αξία στο να ενεργούν ως φύλακες του θαλάσσιου διαδρόμου.

Τα αραβικά κράτη του Κόλπου θα ανησυχούσαν, αλλά ίσως συναινούσαν σε μια συμφωνία που θα αναγνωρίζει την πραγματικότητα του ιρανικού ελέγχου, με αντάλλαγμα τη διακοπή της στήριξης προς τις πολιτοφυλακές και την παράδοση του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού από το Ιράν.

Οι μεταρρυθμιστές, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό αποκλείονται από τη λήψη αποφάσεων, προειδοποιούν ότι εάν η Τεχεράνη υπερβεί τα όρια και το τραβήξει στα άκρα, αυτό θα είχε μακροπρόθεσμα υψηλό κόστος.

Γιατί τα αραβικά κράτη του Κόλπου θα επιδιώξουν να παρακάμψουν τα Στενά και να εκτρέψουν τις εξαγωγές μέσω νέων αγωγών. Θα μπορούσαν επίσης να προσπαθήσουν να περιορίσουν το Ιράν με ενισχυμένες συμμαχίες ασφαλείας.

Παρόμοια ερωτήματα, όμως, τίθενται και για τον Τραμπ. Μπορεί πραγματικά να κηρύξει νίκη επί του Ιράν εάν επιβληθούν τέλη διέλευσης που δεν υπήρχαν πριν από τον πόλεμο σε μια ζωτική διεθνή ναυτιλιακή οδό; Ή θα τολμήσει να επιστρέψει στη στρατιωτική δράση με την ελπίδα να «τσακίσει» το Ιράν, παρόλο που δεν το κατάφερε ενώ το βομβάρδιζε για σχεδόν 40 ημέρες;