Η αποστολή Artemis II ήταν ένας θρίαμβος - Τώρα όμως ξεκινούν τα δύσκολα

Η αποστολή Artemis II της NASA ολοκληρώθηκε με απόλυτη επιτυχία, στέλνοντας τέσσερις αστροναύτες σε μια τροχιά γύρω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης και επιστρέφοντάς τους με ασφάλεια στη Γη.

Το διαστημικό σκάφος Orion είχε εξαιρετική απόδοση, ενώ οι εικόνες που κατέγραψαν οι αστροναύτες αναζωπύρωσαν τον ενθουσιασμό μιας ολόκληρης νέας γενιάς για τις προοπτικές των διαστημικών ταξιδιών. 

Όπως μεταδίδει το BBC, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα, το αν οι άνθρωποι που μαγεύτηκαν από την αποστολή θα καταφέρουν όντως να ζήσουν και να εργαστούν στη Σελήνη κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Θα μπορέσουν ίσως να φτάσουν μέχρι τον Άρη, όπως υπόσχεται το πρόγραμμα Artemis;

Μπορεί να ακούγεται κάπως απαισιόδοξο, όμως σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, η πτήση γύρω από τη Σελήνη ήταν το σχετικά εύκολο κομμάτι. Τα πραγματικά δύσκολα βρίσκονται μπροστά μας, επομένως η απάντηση παραμένει «ίσως ναι, ίσως όχι».

Το πρόβλημα της σεληνιακής ακάτου

Όταν ο Νιλ Άρμστρονγκ και ο Μπαζ Όλντριν έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που πάτησαν στη Σελήνη τον Ιούλιο του 1969, πολλοί υπέθεσαν ότι αυτό ήταν μόνο η αρχή και ότι σύντομα οι άνθρωποι θα ζούσαν και θα εργάζονταν στο διάστημα. Αυτό δεν συνέβη, διότι το πρόγραμμα Apollo δεν γεννήθηκε από αγνή δίψα για εξερεύνηση, αλλά από τις ανάγκες του Ψυχρού Πολέμου για την επίδειξη αμερικανικής υπεροχής έναντι της Σοβιετικής Ένωσης. Μόλις επετεύχθη το «ένα μικρό βήμα» του Άρμστρονγκ — η αποστολή θεωρήθηκε λήξασα.

Αυτή τη φορά, η φιλοδοξία της NASA είναι διαφορετική. Ο διοικητής Τζάρεντ Ισαάκμαν έχει θέσει ως στόχο μία επανδρωμένη προσελήνωση ετησίως από το 2028, με την πέμπτη αποστολή Artemis να σηματοδοτεί την έναρξη λειτουργίας μιας σεληνιακής βάσης.

Αν και ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία, ο Γενικός Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA),  Τζόζεφ Άσμπατσερ, δηλώνει: «Η σεληνιακή οικονομία θα αναπτυχθεί. Θα χρειαστεί χρόνος για να στηθούν τα διάφορα στοιχεία, αλλά θα αναπτυχθεί».

Ωστόσο, όπως είχε πει και ο κυβερνήτης του Apollo 13: «Χιούστον, είχαμε ένα πρόβλημα...».

Το στοίχημα του εφοδιασμού σε τροχιά

Για να πατήσει ξανά άνθρωπος στο σεληνιακό έδαφος, η NASA χρειάζεται μια άκατο. Έχει αναθέσει την κατασκευή τους σε δύο ιδιωτικές εταιρείες: τη SpaceX του Έλον Μασκ και τη Blue Origin του Jeff Bezos. Και οι δύο βρίσκονται εκτός χρονοδιαγράμματος.

Η έκθεση του Γενικού Επιθεωρητή της NASA στις 10 Μαρτίου ήταν αποκαλυπτική. Το Starship της SpaceX υπολογίζεται ότι θα παραδοθεί με τουλάχιστον δύο χρόνια καθυστέρηση, ενώ το Blue Moon της Blue Origin αντιμετωπίζει ανεπίλυτα τεχνικά ζητήματα περισσότερο από έναν χρόνο μετά τον εντοπισμό τους.

Οι νέες άκατοι πρέπει να μεταφέρουν τεράστιο όγκο υποδομών — εξοπλισμό, οχήματα και τμήματα της βάσης. Αυτό απαιτεί τεράστιες ποσότητες προωθητικών υλικών. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας «αποθήκης» καυσίμων σε τροχιά γύρω από τη Γη, η οποία θα ανεφοδιάζεται από 10 και πλέον πτήσεις τάνκερ.

Η διατήρηση υγρού οξυγόνου και μεθανίου σε συνθήκες κενού και η μεταφορά τους μεταξύ σκαφών είναι μια από τις μεγαλύτερες μηχανικές προκλήσεις. «Από πλευράς φυσικής βγάζει νόημα», σημειώνει ο Δρ. Σιμεόν Μπάρμπερ από το Open University, προσθέτοντας όμως: «Αν είναι δύσκολο να γίνει στην εξέδρα εκτόξευσης, θα είναι πολύ πιο δύσκολο να γίνει σε τροχιά». Η επόμενη αποστολή —Artemis III— θεωρείται από τον ίδιο «ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα».

Ο νέος ανταγωνισμός και το όνειρο του Άρη

Η NASA εμμένει στον στόχο του 2028, εν μέρει για πολιτικούς λόγους, καθώς συμπίπτει με την ανανεωμένη διαστημική πολιτική του Αμερικανού προέδρου Τραμπ. Ωστόσο, υπάρχει και ένας νέος ανταγωνιστής: η Κίνα, η οποία στοχεύει στην προσελήνωση αστροναύτη γύρω στο 2030. Αν το αμερικανικό χρονοδιάγραμμα παρουσιάσει νέες αποκλίσεις, η Κίνα ενδέχεται να φτάσει πρώτη.

Όσο για τον Άρη, η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Ενώ ο Μασκ κάνει λόγο για επανδρωμένες πτήσεις εντός της δεκαετίας, οι περισσότεροι ειδικοί τοποθετούν το ορόσημο μετά το 2040. Ένα ταξίδι επτά έως εννέα μηνών μέσα σε έντονη ακτινοβολία και χωρίς καμία δυνατότητα διάσωσης αποτελεί ένα εγχείρημα ασύλληπτης πολυπλοκότητας.

Παρά τις δυσκολίες, η αποστολή Artemis II επανέφερε τις επανδρωμένες πτήσεις στο προσκήνιο. Η σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι δείχνει ότι κάτι σπουδαίο συμβαίνει ξανά στη Φλόριντα — και η NASA φαίνεται να ξαναβρίσκει την παλιά της αίγλη.

Όπως είχε πει ο αστροναύτης Αλεξάντερ Γκεστ στον επικεφαλής της ESA, η θέα από το διάστημα αλλάζει τα πάντα. Θα ευχόταν και τα οκτώ δισεκατομμύρια των ανθρώπων να μπορούσαν να δουν τη Γη από εκεί ψηλά — έναν μικρό, εύθραυστο και όμορφο πλανήτη, που το είδος μας δεν φροντίζει όσο του αξίζει.

«Αυτό», λέει ο Άσμπατσερ, «θα δημιουργούσε μια πολύ διαφορετική ζωή στον πλανήτη Γη».