Απειλές στον αέρα: Οι τρεις λόγοι που ο Τραμπ δεν πρόκειται να βγάλει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ

Εκτός από τον πραγματικό πόλεμο με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετές εβδομάδες κι έναν δεύτερο.

Αυτόν με το ΝΑΤΟ, τα κράτη-μέλη του οποίου κατηγορεί για τη μη παροχή βοήθειας όταν οι ΗΠΑ τη χρειάστηκαν και την απροθυμία τους να συμμετάσχουν ενεργά στις συγκρούσεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος συναντήθηκε στις 8 Απριλίου, την περασμένη Τετάρτη, με τον γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, για μια συζήτηση που ο Ολλανδός περιέγραψε ως «πολύ ειλικρινή, πολύ ανοιχτή».

Οι δύο άνδρες μίλησαν για τα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με την Τεχεράνη και λίγη ώρα αργότερα, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social, ότι «ΤΟ ΝΑΤΟ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΕΚΕΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΑΝ, ΚΑΙ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΕΚΕΙ ΑΝ ΤΟ ΧΡΕΙΑΣΤΟΥΜΕ ΞΑΝΑ».

Η συνάντηση του Τραμπ με τον Ρούτε έγινε μία εβδομάδα αφότου δήλωσε στο Reuters ότι «οπωσδήποτε» εξετάζει το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Κάτι τέτοιο όμως είναι σχεδόν απίθανο να συμβεί για τρεις λόγους, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα υποστηρίζει σε άρθρο του στο Conversation ο Paul Whiteley, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Έσεξ στη Βρετανία.

Χρειάζεται και το OK της Γερουσίας

Πρώτον, το 2023, το Κογκρέσο ψήφισε νόμο που απαγορεύει στον πρόεδρο να «αναστείλει, τερματίσει, καταγγείλει ή αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη Βορειοατλαντική Συνθήκη» — η οποία ίδρυσε το ΝΑΤΟ — χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Γερουσίας ή πράξη του Κογκρέσου. Είναι εξαιρετικά απίθανο αυτό να αλλάξει πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου και πρακτικά αδύνατο μετά, αν οι Δημοκρατικοί ελέγξουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Οι Αμερικανοί δεν συμφωνούν

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ είναι δημοφιλής μεταξύ των Αμερικανών. Μια έρευνα του Pew Research Center το 2025 έδειξε ότι το 66% των ερωτηθέντων στις ΗΠΑ θεωρεί ότι η χώρα ωφελείται από τη συμμετοχή στο ΝΑΤΟ, ενώ το 32% πιστεύει το αντίθετο. Αν και, όπως σε πολλά ζητήματα, η χώρα είναι διχασμένη — με περισσότερους ψηφοφόρους των Δημοκρατικών (77%) να υποστηρίζουν τη συμμετοχή σε σχέση με τους Ρεπουμπλικανούς (45%) — είναι σαφές ότι συνολικά οι Αμερικανοί την εγκρίνουν.

Αποδυνάμωση του αμερικανικού στρατού

Ο τρίτος λόγος είναι ότι η αποχώρηση από το ΝΑΤΟ θα αποδυνάμωνε σημαντικά στρατιωτικά τις ΗΠΑ. Περισσότερο από μισό αιώνα έρευνας από ιστορικούς και ειδικούς στις διεθνείς σχέσεις καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα.

Το 1989, ο ιστορικός Paul Kennedy, στη λεπτομερή μελέτη του για πολέμους σε διάστημα 500 ετών, The Rise and Fall of the Great Powers, διαπίστωσε ότι καθοριστικό στοιχείο για την επιτυχία στον πόλεμο είναι οι πόροι που μπορούν να κινητοποιήσουν τα εμπλεκόμενα μέρη. Αναφέρει ως παραδείγματα τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους και δείχνει ότι βασικός λόγος για την ήττα της Γερμανίας ήταν ότι οι Σύμμαχοι μπορούσαν να κινητοποιήσουν πολύ περισσότερους πόρους σε ανθρώπινο δυναμικό, παραγωγή όπλων και οικονομικά μέσα. Τελικά, αυτό αποδείχθηκε καθοριστικό και στις δύο συγκρούσεις.

Η έρευνα για την ποσοτικοποίηση της στρατιωτικής ισχύος των κρατών διεξάγεται εδώ και πάνω από μισό αιώνα στο πλαίσιο του προγράμματος Correlates of War, που ιδρύθηκε το 1963 από τον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα J. David Singer. Το πρόγραμμα στοχεύει στη συστηματική συλλογή δεδομένων για τα αίτια και τις συνέπειες των πολέμων.

Ένα από τα σύνολα δεδομένων που συλλέγονται στο πλαίσιο του προγράμματος ονομάζεται Composite Index of National Capability. Αυτό συνδυάζει δεδομένα για τις δημογραφικές, βιομηχανικές, οικονομικές και στρατιωτικές δυνατότητες των χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Κίνας. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή του δείκτη, τόσο περισσότερους πόρους διαθέτει μια χώρα για να διεξάγει πολέμους.

Μπορούν να τα καταφέρουν μόνες τους οι ΗΠΑ σε έναν πόλεμο με την Κίνα;

Το σχετικό διάγραμμα δείχνει το μέγεθος του δείκτη για τις ισχυρότερες χώρες. Η Κίνα εμφανίζεται ως η ισχυρότερη με τιμή 23, ενώ οι ΗΠΑ ακολουθούν με σημαντική διαφορά, με τιμή 13.

Ακόμη πέντε χώρες του ΝΑΤΟ περιλαμβάνονται στο διάγραμμα, πέρα από τις ΗΠΑ: η Γερμανία, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Ιταλία. Το συνολικό σκορ των έξι αυτών χωρών φτάνει το 20 — πολύ πιο κοντά στο σύνολο της Κίνας.

Το διάγραμμα δεν περιλαμβάνει τα δεδομένα των υπόλοιπων κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, αλλά όταν αυτά προστεθούν, το συνολικό σκορ της συμμαχίας ξεπερνά κατά πολύ εκείνο της Κίνας. Επομένως, η υπόθεση ότι οι ΗΠΑ μπορούν να τα καταφέρουν μόνες τους σε έναν πόλεμο με την Κίνα είναι αμφίβολη.

Πώς λειτουργεί το Άρθρο 5

Το Άρθρο 5 του καταστατικού του ΝΑΤΟ ορίζει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, ενεργοποιώντας τη συλλογική άμυνα.

Μια πρόσφατη έκθεση του US Naval War College κατέληξε ότι «ένα μεγάλο και αυξανόμενο σώμα στοιχείων δείχνει ότι ο People's Liberation Army προετοιμάζει αξιόπιστες δυνατότητες για εισβολή στην Ταϊβάν».

Η έκθεση υποστηρίζει ότι η Κίνα πιθανότατα θα χρησιμοποιήσει εκτεταμένη παραπλάνηση για να αιφνιδιάσει τους αντιπάλους της, εξαπολύοντας ταχεία στρατιωτική δράση ώστε να δημιουργήσει τετελεσμένα γεγονότα. Σημειώνει ότι τέτοιου είδους επιθέσεις τύπου «blitzkrieg» είναι συχνά επιτυχείς.

Αν συμβεί αυτό, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτικούς συμβούλους στην Ταϊβάν και στρατιωτικά μέσα στην περιοχή που θα πρέπει να εξουδετερωθούν στο αρχικό στάδιο μιας σύγκρουσης, θα ενεργοποιηθεί το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ. Σε αυτή την περίπτωση, η Κίνα θα βρεθεί σε πόλεμο με 32 χώρες του ΝΑΤΟ — χωρίς να υπολογίζονται χώρες της Άπω Ανατολής, όπως η Ιαπωνία, η Ινδονησία και το Βιετνάμ, που επίσης ανησυχούν για την κινεζική επιθετικότητα, αν και δεν είναι μέλη της συμμαχίας.

Έτσι, ανεξάρτητα από την αμφιθυμία του Αμερικανού προέδρου απέναντι στο ΝΑΤΟ, το γεγονός παραμένει ότι χωρίς τη στήριξή του, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν μια ταπεινωτική ήττα από την Κίνα σε μια μελλοντική σύγκρουση για την Ταϊβάν. Η Αμερική είναι πολύ ισχυρότερη ως μέρος του ΝΑΤΟ — και οι σύμβουλοι του Τραμπ θα έπρεπε να ενισχύουν δυναμικά αυτό το μήνυμα.