Μέση Ανατολή: Τι σημαίνει το ναυάγιο των συνομιλίων ΗΠΑ - Ιράν και ποια η επόμενη μέρα

Το γεγονός ότι οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ολοκληρώθηκαν χωρίς συμφωνία αποτελεί ένα θεμελιώδες πλήγμα για τις εύθραυστες ελπίδες εξεύρεσης μιας διεξόδου από αυτή την κρίση.

Πρόκειται για συναντήσεις τεράστιας σημασίας – οι υψηλότερου επιπέδου συνομιλίες μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979 – και είναι δύσκολο να υποτιμήσει κανείς το πόσο πολύπλοκες υπήρξαν οι συζητήσεις.

Σύμφωνα με το CNN, πέρα από όσα ειπώθηκαν στην αίθουσα, τεχνικά έγγραφα ανταλλάχθηκαν και εξετάστηκαν επανειλημμένα. Όμως οι δύο πλευρές απλώς βρίσκονταν πολύ μακριά, όχι μόνο ως προς την ουσία, αλλά και ως προς το ύφος και την ιδιοσυγκρασία.

Δύο διαφορετικές αφετηρίες

Οι εκατέροθεν αντιπροσωπείες προσήλθαν σε αυτές τις συνομιλίες με εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις: ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς φάνηκε να επιδιώκει μια σχετικά γρήγορη λύση μετά την εφαρμογή μιας εκεχειρίας δύο εβδομάδων, αλλά η Τεχεράνη συνήθως κινείται πολύ πιο αργά, διαπραγματευόμενη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Με τον Βανς να δηλώνει ότι η Αμερική έχει καταθέσει την «καλύτερη και τελική» της πρόταση, η μπάλα φαίνεται πλέον να βρίσκεται ξεκάθαρα στο γήπεδο του Ιράν. Και αν πρόκειται να υπάρξουν περαιτέρω συνομιλίες, το Ιράν θα πρέπει με κάποιο τρόπο να αλλάξει τη θέση του.

Το Ιράν πιστεύει ότι οι συνομιλίες απέτυχαν λόγω «υπερβολικών» απαιτήσεων των ΗΠΑ, και είναι σαφές και από τις δύο πλευρές ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου αποτελεί βασικό σημείο τριβής. Η Τεχεράνη επιμένει εδώ και χρόνια ότι δεν θα κατασκευάσει πυρηνικό όπλο και ότι επιθυμεί μόνο να αναπτύξει ένα πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, όμως οι πράξεις της τα τελευταία χρόνια - με την αύξηση του επιπέδου εμπλουτισμού ουρανίου - προκάλεσαν μεγάλη ανησυχία στη Δύση, ενώ αποτέλεσαν τον καταλύτη για τη 12ήμερη σύγκρουση με το Ισραήλ πέρυσι. Το Ιράν εξακολουθεί να φαίνεται απρόθυμο να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό. Ο Λευκός Οίκος επιθυμεί μια απόλυτα δεσμευτική εγγύηση ότι το Ιράν δεν θα κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.

Τα βασικά ερωτήματα της επόμενης ημέρας

Καθώς οι συνομιλίες εξελίσσονταν, είδαμε διάφορες δηλώσεις να δημοσιεύονται μέσω ιρανικών μέσων ενημέρωσης, οι οποίες φαίνεται να απευθύνονταν σε εγχώριο κοινό, με ορισμένες να εξηγούν γιατί η Τεχεράνη μπήκε εξαρχής σε διπλωματικές συνομιλίες με τον μακροχρόνιο εχθρό της. Το υπουργείο Εξωτερικών έφτασε στο σημείο να δηλώσει ρητά ότι η διπλωματία είναι «η συνέχιση του ιερού τζιχάντ των υπερασπιστών της ιρανικής γης».

Η ίδια η εκεχειρία των δύο εβδομάδων επιτεύχθηκε σε ένα πλαίσιο μέγιστης πίεσης, υπό την απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αφανίσει έναν πολιτισμό και να καταστρέψει τις μονάδες παραγωγής ενέργειας και βασικές υποδομές του Ιράν. Το αν αυτή η απειλή θα επανέλθει στο προσκήνιο αποτελεί πλέον ένα βασικό ερώτημα.

Δύο ακόμη θεμελιώδη ερωτήματα παραμένουν στον αέρα:

• Πώς θα αντιδράσει το Ιράν στην αποχώρηση των ΗΠΑ;
• Και για πόσο ακόμη θα παραμείνει η παγκόσμια οικονομία σε κατάσταση αβεβαιότητας;

Θα κλιμακώσει ο Τραμπ;