Γιατί ο Τραμπ απειλεί να κλείσει τα... ήδη κλειστά Στενά του Ορμούζ και πού «ποντάρει»

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απειλεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ - έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο τον οποίο έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το Ιράν πρέπει να ανοίξει ξανά χωρίς όρους.

«Με άμεση ισχύ, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού όλων των πλοίων που προσπαθούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ», είπε χαρακτηριστικά.

«Κάποια στιγμή, θα φτάσουμε σε μια συνθήκη “ΟΛΟΙ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΜΠΑΙΝΟΥΝ, ΟΛΟΙ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΒΓΑΙΝΟΥΝ”, αλλά το Ιράν δεν έχει επιτρέψει να συμβεί αυτό», πρόσθεσε σε σημερινή (12/4) ανάρτησή του στο Truth Social.

Σύμφωνα με το CNN, η απόφαση του Ιράν να κλείσει τα Στενά για τη διέλευση δεξαμενόπλοιων πετρελαίου έχει προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημιά σε ορισμένες χώρες που εξαρτώνται από το αργό πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής και έχει οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών παγκοσμίως — συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Γιατί λοιπόν ο Τραμπ θα ήθελε να επιβάλει αποκλεισμό στα Στενά που θέλει να ανοίξει ξανά;

Πώς το Ιράν αύξησε τα κέρδη του εν μέσω πολέμου

Το Ορμούζ δεν είναι στην πραγματικότητα κλειστό — το Ιράν επιτρέπει σταδιακά τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων με αντάλλαγμα ένα «τέλος διέλευσης» έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Και, σημαντικότερα, το Ιράν επιτρέπει στα δικά του φορτία πετρελαίου να εισέρχονται και να εξέρχονται από την περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. 

Μάλιστα, το Ιράν είχε καταφέρει να εξάγει κατά μέσο όρο 1,85 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα μέχρι τον Μάρτιο — περίπου 100.000 βαρέλια την ημέρα περισσότερα από ό,τι στους προηγούμενους τρεις μήνες, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων και ανάλυσης Kpler. Κλείνοντας τα Στενά, ο Τραμπ θα μπορούσε να αποκόψει μια βασική πηγή χρηματοδότησης για την κυβέρνηση και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ιράν.

Είναι ένας μοχλός πίεσης που η κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής διστάσει να χρησιμοποιήσει: ένας αποκλεισμός του Ορμούζ — ακόμη και για το ιρανικό πετρέλαιο — θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου παγκοσμίως. Γι’ αυτό το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επιτρέψει τη διέλευση ιρανικών δεξαμενόπλοιων στην περιοχή. Οποιοδήποτε πετρέλαιο ρέει αυτή τη στιγμή από την περιοχή μπορεί να βοηθήσει στο να διατηρηθούν οι τιμές του πετρελαίου σε σχετικά ελεγχόμενα επίπεδα.

Μάλιστα, οι ΗΠΑ τον Μάρτιο έδωσαν προσωρινή άδεια στο Ιράν να πουλήσει πετρέλαιο που βρισκόταν αποθηκευμένο σε δεξαμενόπλοια.

Ένας ριψοκίνδυνος μοχλός πίεσης

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιβάλει κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο κατά διαστήματα για δεκαετίες - και η κυβέρνηση Τραμπ είχε μπλοκάρει τις πωλήσεις του αργού της χώρας αφού αποχώρησε από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν το 2018. Η απόφαση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις τον περασμένο μήνα απελευθέρωσε μεγάλες ποσότητες αργού: 140 εκατομμύρια βαρέλια, αρκετά για να καλύψουν την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου για περίπου μιάμιση ημέρα, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ.

Ωστόσο, η εικόνα μιας προσωρινής, μηνιαίας εξαίρεσης από τις κυρώσεις ήταν δύσκολη πολιτικά: η άδεια επέτρεπε στο Ιράν να πουλήσει το πετρέλαιο υπό κυρώσεις για να χρηματοδοτεί τον πόλεμό του εναντίον των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Και το Ιράν αποκόμιζε σημαντικά κέρδη από αυτές τις πωλήσεις, πουλώντας το πετρέλαιό του με προσαύξηση αρκετών δολαρίων πάνω από την τιμή του Brent, του διεθνούς δείκτη αναφοράς.

Η οργή για τις αυξημένες τιμές καυσίμων πίεσε την κυβέρνηση Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο - και η απελευθέρωση εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών της έδωσε ίσως λίγο χρόνο. Επειδή το Ιράν ούτως ή άλλως πουλούσε το πετρέλαιό του, η άρση των κυρώσεων άνοιξε τις πωλήσεις και σε δυτικές χώρες αντί να πηγαίνουν αποκλειστικά στην Κίνα, τον μεγαλύτερο πελάτη του Ιράν. Η κυβέρνηση προσπάθησε να βρει κάθε δυνατό μοχλό για να συγκρατήσει τις τιμές πετρελαίου ενώ διεξάγει τον πόλεμο. Συντόνισε μια ιστορική απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως, ενώ ήρε επίσης κυρώσεις σε εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου τον περασμένο μήνα.

Τώρα, ο Τραμπ ρισκάρει να οδηγήσει τις τιμές πετρελαίου και βενζίνης ακόμη υψηλότερα, προκειμένου να μεγιστοποιήσει την πίεση προς το Ιράν ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος.