Ο προφήτης... George Lucas: Ανακαλύφθηκαν 27 νέοι πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από δύο άστρα

Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν 27 νέους υποψήφιους πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από δύο άστρα, όπως ο φανταστικός πλανήτης-έρημος Τατουίν από το σύμπαν του Star Wars.

Μέχρι σήμερα, είχαν εντοπιστεί μόνο περίπου 18 πλανήτες που περιφέρονται γύρω από δύο άστρα. Αντίθετα, περισσότεροι από 6.000 πλανήτες έχουν ανακαλυφθεί να περιστρέφονται γύρω από ένα μόνο άστρο, όπως η Γη γύρω από τον Ήλιο.

Σε μια επίκαιρη δημοσίευση για τις 4 Μαΐου, γνωστή και ως Ημέρα του Star Wars, οι επιστήμονες εντόπισαν σχεδόν 30 υποψήφιους πλανήτες, οι οποίοι βρίσκονται σε αποστάσεις από 650 έως 18.000 έτη φωτός από τη Γη.

«Υπάρχουν πολλά πράγματα στην αστρονομία που δεν είναι ιδιαίτερα απτά», δήλωσε στον Guardian ο αναπληρωτής καθηγητής Μπεν Μοντέ από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW), επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Όμως χάρη στη διάσημη σκηνή του ηλιοβασιλέματος στο Τατουίν από την πρώτη ταινία του Star Wars, «όλοι έχουν μια εικόνα για το πώς μοιάζει ένας τέτοιος πλανήτης και τι σημαίνει να στέκεσαι σε έναν πλανήτη με δύο ήλιους».

Πώς μπορούμε να εντοπίσουμε τέτοιους πλανήτες

Περισσότεροι από τους μισούς αστέρες στο σύμπαν υπάρχουν σε διπλά ή πολλαπλά συστήματα. Οι επιστήμονες προηγουμένως εντόπιζαν τέτοιους πλανήτες μέσω διελεύσεων: όταν ένας πλανήτης περνά μπροστά από ένα άστρο, «ρίχνει μια σκιά στην επιφάνειά του και βλέπουμε μια μείωση στη φωτεινότητά του… και μπορούμε να συμπεράνουμε ότι κάτι τον περιφέρεται», είπε ο Μοντέ.

Όμως αυτό συμβαίνει μόνο όταν ο πλανήτης και το άστρο του ευθυγραμμίζονται ακριβώς με τη γραμμή θέασής μας από τη Γη. «Χάνουμε πολλά συστήματα, πιθανότατα», είπε ο Μοντέ. «Οι πλανήτες είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Είναι σαν να προσπαθείς να δεις ένα κερί δίπλα σε έναν μεγάλο προβολέα δρόμου». Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν αντί αυτού μια μέθοδο γνωστή ως «αψιδωτή μετάπτωση» (apsidal precession), αναζητώντας μια ταλάντωση ανάμεσα σε άστρα που περιφέρονται το ένα γύρω από το άλλο και... αλληλοεκλείπονται. «Αν παρακολουθούμε την ακριβή χρονική στιγμή αυτών των εκλείψεων… αυτό μπορεί να μας δείξει ότι συμβαίνει κάτι άλλο στο σύστημα», είπε η Μάργκο Θόρντον, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και υποψήφια διδάκτορας στο UNSW.

Αφού απέκλεισαν άλλους παράγοντες, όπως η περιστροφή και η βαρυτική αλληλεπίδραση των δύο άστρων, η ομάδα εντόπισε 36 συστήματα από τα 1.590 των οποίων η συμπεριφορά μπορούσε να εξηγηθεί μόνο από ένα τρίτο σώμα. Για «27 από αυτά τα αντικείμενα, είναι πιθανό να έχουν μάζα πλανήτη», είπε η Θόρντον. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα στο φάσμα τους – στο φως που εκπέμπουν – για να επιβεβαιωθούν επίσημα ως πλανήτες με δύο άστρα. «Είναι απλώς θέμα: ποια είναι η μάζα τους; Είναι πλανήτης; Είναι καφέ νάνος; Είναι άστρο;»

Το... προφητικό Star Wars

Η ομάδα ανακάλυψε τους πιθανούς πλανήτες - οι οποίοι πιθανότατα κυμαίνονται από μέγεθος Ποσειδώνα έως δέκα φορές τη μάζα του Δία - χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο ανίχνευσης πλανητών TESS της NASA, που εκτοξεύτηκε το 2018. Η Δρ Σάρα Γουέμπ από το Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας Swinburne, που δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι οι «πολύ έξυπνες τεχνικές» της ομάδας θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την ανακάλυψη περισσότερων υποψήφιων πλανητών στο μέλλον.

Οι πλανήτες με δύο άστρα πιθανότατα έχουν «πολύ ακραία περιβάλλοντα», διαφορετικά από οτιδήποτε στο ηλιακό μας σύστημα, είπε η Γουέμπ. «[Αλλά] ένας πλανήτης σαν το Τατουίν θα μπορούσε να υπάρχει, στο σημείο ισορροπίας μεταξύ της τροχιάς του γύρω από τα δύο άστρα – όπου δεν είναι ούτε πολύ ζεστό ούτε πολύ κρύο». «Όταν κυκλοφόρησε το αρχικό Star Wars, δεν γνωρίζαμε καν ότι υπάρχουν εξωπλανήτες [πλανήτες εκτός του ηλιακού μας συστήματος].» «Πολλά πράγματα που προβλέπονται στην τέχνη και στις καλλιτεχνικές ιδέες για το πώς μπορεί να είναι το σύμπαν, τελικά τα βρίσκουμε… και στην επιστήμη επίσης».