Με την απόφασή του να αποσύρει μέρος των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία, τις απειλές του να μειώσει δυνάμεις και αλλού στην Ευρώπη και την υποβάθμιση των πρόσφατων ιρανικών επιθέσεων εναντίον ενός σημαντικού συμμάχου στον Κόλπο, οι τελευταίες κινήσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προμηνύουν αυτό που θα μπορούσε να αποτελέσει τη διαρκή κληρονομιά του πολέμου: τη φθορά των σχέσεων με βασικούς συμμάχους.Ακόμη κι ενώ οι ΗΠΑ και το Ιράν πλησιάζουν σε μια πιθανή διέξοδο από τον πόλεμο, τα λόγια και οι πράξεις του Τραμπ έχουν αναζωπυρώσει φόβους μεταξύ των παραδοσιακών φίλων της Ουάσιγκτον - από την Ευρώπη έως τη Μέση Ανατολή και τον Ινδο-Ειρηνικό - ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ίσως αποδειχθούν αναξιόπιστες σε μια μελλοντική κρίση.407655_1Σε απάντηση, γράφει το Reuters, ορισμένοι παραδοσιακοί εταίροι των ΗΠΑ αρχίζουν να κρατούν αποστάσεις και να αναζητούν εναλλακτικές, με τρόπους που ενδέχεται να επιφέρουν μακροχρόνιες αλλαγές στις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον, ενώ αντίπαλοι όπως η Κίνα και η Ρωσία προσπαθούν να εκμεταλλευτούν στρατηγικά ανοίγματα. Δεν είναι ακόμη σαφές αν ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν θα σηματοδοτήσει μια μόνιμη καμπή στις σχέσεις των ΗΠΑ με τον υπόλοιπο κόσμο.Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι η απρόβλεπτη συμπεριφορά του από την επιστροφή του στην εξουσία - ουσιαστικά ανατρέποντας τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες - θα διαβρώσει περαιτέρω τις αμερικανικές συμμαχίες, ιδίως καθώς το ΝΑΤΟ συνεχίζει να δέχεται την οργή του επειδή σε μεγάλο βαθμό αντιστάθηκε στις απαιτήσεις του κατά τη διάρκεια του πολέμου. «Η απερισκεψία του Τραμπ σε σχέση με το Ιράν προκαλεί ορισμένες δραματικές αλλαγές», δήλωσε ο Μπρετ Μπρούεν, πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης Ομπάμα και επικεφαλής της στρατηγικής συμβουλευτικής εταιρείας Situation Room. «Η αξιοπιστία των ΗΠΑ διακυβεύεται».Οι εντάσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές μεταξύ του Τραμπ και των Ευρωπαίων από τότε που ενώθηκε με το Ισραήλ στις επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ισχυριζόμενος χωρίς αποδείξεις ότι η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Τα αντίποινα του Ιράν με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσε πρωτοφανές παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, καθιστώντας τις ευρωπαϊκές χώρες από τους μεγαλύτερους οικονομικούς χαμένους ενός πολέμου που ποτέ δεν ζήτησαν.Ακόμη και πριν από αυτό, ο Τραμπ είχε ανησυχήσει τους συμμάχους επιβάλλοντας εκτεταμένους δασμούς, πιέζοντας για την απόκτηση της Γροιλανδίας από τη Δανία και διακόπτοντας τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Το χάσμα διευρύνθηκε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι αποσύρει 5.000 από τους 36.400 Αμερικανούς στρατιώτες που σταθμεύουν στη Γερμανία, αφού ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τον εξόργισε δηλώνοντας δημόσια ότι οι Ιρανοί ταπείνωναν τις ΗΠΑ. Στη συνέχεια, το Πεντάγωνο ακύρωσε προγραμματισμένη ανάπτυξη πυραύλων Tomahawk στη Γερμανία.Ο Τραμπ - ο οποίος εδώ και καιρό αμφισβητεί αν οι ΗΠΑ πρέπει να παραμείνουν στο ΝΑΤΟ που βοήθησαν να δημιουργηθεί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο - δήλωσε επίσης ότι εξετάζει τη μείωση αμερικανικών δυνάμεων στην Ιταλία και την Ισπανία, των οποίων οι ηγέτες διαφωνούν μαζί του για τον πόλεμο.Συγκρούσεις με συμμάχουςΗ κίνηση αυτή ακολούθησε κατηγορίες του Τραμπ ότι οι σύμμαχοι δεν στηρίζουν επαρκώς τις ΗΠΑ στον πόλεμο και τις υποδείξεις του ότι αυτό ίσως σημαίνει πως η Ουάσιγκτον δεν χρειάζεται πλέον να τηρεί τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την απογοήτευσή του από το ΝΑΤΟ και άλλους συμμάχους», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άνα Κέλι, σημειώνοντας ότι ορισμένα αιτήματα χρήσης στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη για τον πόλεμο με το Ιράν απορρίφθηκαν από τις κυβερνήσεις υποδοχής. Επιμένοντας ότι ο Τραμπ «αποκατέστησε το κύρος της Αμερικής στη διεθνή σκηνή και ενίσχυσε τις σχέσεις στο εξωτερικό», πρόσθεσε ότι «δεν θα επιτρέψει ποτέ στις Ηνωμένες Πολιτείες να αντιμετωπίζονται άδικα και να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από λεγόμενους “συμμάχους”».Νωρίτερα, ο Τραμπ είχε στοχοποιήσει και τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, χλευάζοντάς τον τον Μάρτιο ως «όχι Ουίνστον Τσόρτσιλ» και απειλώντας με «μεγάλο δασμό» στις εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο. Παράλληλα, το Πεντάγωνο άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζει την τιμωρία συμμάχων του ΝΑΤΟ που θεωρεί ότι δεν στήριξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ακόμη και με αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας ή επανεξέταση της αναγνώρισης των βρετανικών διεκδικήσεων στα Νησιά Φόκλαντ.Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντέδρασαν ενισχύοντας τη μεταξύ τους συνεργασία, αναλαμβάνοντας μεγαλύτερο μέρος του αμυντικού βάρους και αναπτύσσοντας από κοινού οπλικά συστήματα ώστε να μειώσουν την εξάρτηση από τις ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούν να πείσουν τον Τραμπ για την αξία της διατήρησης των διατλαντικών συμμαχιών. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τις απειλές του Τραμπ σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο στη δική της ασφάλεια, αλλά παραδέχτηκε ότι οι ηγέτες έχουν προς το παρόν συμβιβαστεί με την ανάγκη να αντέξουν τις πιέσεις.Ως «μεσαίες δυνάμεις», οι Ευρωπαίοι έχουν περιορισμένες επιλογές, ιδίως λόγω της εξάρτησής τους από τον υπερδύναμο σύμμαχό τους για στρατηγική αποτροπή απέναντι σε πιθανή ρωσική επίθεση. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η μετάβαση σε μεγαλύτερη αυτονομία θα χρειαστεί χρόνια. Στην προσπάθειά τους να κατευνάσουν τον Τραμπ, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν επισημάνει διακριτικά ότι πολλές χώρες επιτρέπουν στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν βάσεις και εναέριο χώρο κατά τη διάρκεια της εκστρατείας κατά του Ιράν.Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες - κάποιοι από τους οποίους είχαν χρησιμοποιήσει κολακεία προς τον Τραμπ για να εκτονώσουν προηγούμενες κρίσεις - φαίνεται πλέον να κατανοούν καλύτερα τις διαπραγματευτικές του τακτικές και να γίνονται πιο πρόθυμοι να του αντισταθούν, σύμφωνα με αναλυτές. Ο Τζεφ Ράτκε, πρόεδρος του Αμερικανογερμανικού Ινστιτούτου στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, δήλωσε ότι ενώ ο Μερτς φαινόταν αρχικά να γοητεύει τον Τραμπ στις πρώτες συναντήσεις τους, πλέον «δεν προσπαθεί να κρύψει την κριτική του εκτίμηση για το πού έχουν μπλέξει οι Ηνωμένες Πολιτείες».Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν ότι ο Τραμπ, ο οποίος δεν μπορεί νομικά να θέσει ξανά υποψηφιότητα, μπορεί να αισθάνεται ανεξέλεγκτος «να κάνει ό,τι νομίζει» στη διεθνή σκηνή μέχρι να αποχωρήσει από την εξουσία τον Ιανουάριο του 2029, σύμφωνα με τον Ευρωπαίο διπλωμάτη. Καθώς ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούν για το μέλλον του ΝΑΤΟ, ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι δήλωσε σε συνέδριο στη Βαρσοβία ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, αρκεί η Ευρώπη να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της για αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες - κάτι που ο Τραμπ απαιτεί εδώ και χρόνια.Σε «λεπτό πάγο» και οι σχέσεις με συμμάχους στην ΑσίαΠαρόλα αυτά, οι πιέσεις στις αμερικανικές συμμαχίες εκτείνονται πολύ πέρα από την Ευρώπη. Όταν το Ιράν εξαπέλυσε αυτή την εβδομάδα επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στενού συμμάχου των ΗΠΑ, ο Τραμπ και οι συνεργάτες του φάνηκαν να κάνουν τα στραβά μάτια, προκαλώντας περαιτέρω ανησυχία στα αραβικά κράτη του Κόλπου που έχουν ήδη πληγεί σοβαρά από τον πόλεμο.Ο Τραμπ έσπευσε να υποβαθμίσει την επίθεση της Δευτέρας ως «μικρής σημασίας», παρότι προκάλεσε πυρκαγιά στο σημαντικό πετρελαϊκό λιμάνι της Φουτζάιρα και οδήγησε την κυβέρνηση στο κλείσιμο των σχολείων. Ακόμη και μετά από νέες επιθέσεις αργότερα μέσα στην εβδομάδα, επέμενε ότι η εκεχειρία ενός μήνα εξακολουθεί να ισχύει. Ο Τραμπ μπήκε στον πόλεμο παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων συμμάχων του στον Κόλπο και παρότι εκείνοι τελικά έδειξαν αλληλεγγύη, κάποιοι πλέον φοβούνται ότι μπορεί να συνάψει συμφωνία που θα τους αφήσει αντιμέτωπους με έναν ακόμη επικίνδυνο γείτονα.Ο πόλεμος έχει επίσης προκαλέσει ανησυχία στους ασιατικούς συμμάχους, πολλοί από τους οποίους εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο που μέχρι πρότινος περνούσε ελεύθερα από τα Στενά του Ορμούζ. Χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είχαν ήδη ανησυχήσει από τους υψηλούς δασμούς του Τραμπ και την απαξίωσή του προς τις παραδοσιακές συμμαχίες. Τώρα ίσως αναρωτιούνται αν η ευαισθησία που έδειξε στις εσωτερικές οικονομικές πιέσεις - όπως οι υψηλές τιμές καυσίμων - σημαίνει ότι θα δίσταζε να βοηθήσει σε μια σύγκρουση με την Κίνα, για παράδειγμα σε περίπτωση εισβολής στην Ταϊβάν.«Αυτό που μας ανησυχεί περισσότερο είναι ότι η εμπιστοσύνη, ο σεβασμός και οι προσδοκίες προς τις Ηνωμένες Πολιτείες - τον βασικό εταίρο στη συμμαχία που η Ιαπωνία θεωρεί σημαντικότερο - μειώνονται», δήλωσε στο Reuters ο Τακέσι Ιουάγια, που υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας στην αρχή της δεύτερης θητείας Τραμπ. «Αυτό θα μπορούσε να ρίξει μεγάλη σκιά σε ολόκληρη την περιοχή». Ο πρώην Ιάπωνας υπουργός Εμπορίου Γιασουτόσι Νισιμούρα δήλωσε ότι γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό για το Τόκιο να ανταποκριθεί στη μεταβαλλόμενη παγκόσμια ισορροπία ισχύος δημιουργώντας στενότερους δεσμούς με «ομοϊδεάτες μεσαίες δυνάμεις» όπως η Βρετανία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι ευρωπαϊκές χώρες.Τι συμβαίνει με Ρωσία και ΚίναΑπό την έναρξη του πολέμου, η Ρωσία και η Κίνα - μακροχρόνιοι σύμμαχοι του Ιράν - έχουν κρατήσει αποστάσεις, αλλά οι αναλυτές λένε ότι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η χρήση ωμής ισχύος από τον Τραμπ σε έναν «πόλεμο επιλογής» κατά του Ιράν, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την αμερικανική επιχείρηση στο Καράκας που οδήγησε στην απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας, μπορεί να ενθαρρύνει την Κίνα και τη Ρωσία να εντείνουν τις πιέσεις προς τους γείτονές τους.Η Ρωσία, ως μεγάλος παραγωγός ενέργειας, έχει επωφεληθεί από την άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, καθώς και από την απόσπαση της προσοχής των ΗΠΑ και της Ευρώπης από τον πόλεμο στην Ουκρανία.Παρότι η κρίση με το Ιράν έχει περιορίσει τις ενεργειακές προμήθειες της Κίνας, το Πεκίνο ίσως αποκόμισε διδάγματα βλέποντας τις ΗΠΑ να μεταφέρουν στρατιωτικά μέσα από τον Ινδο-Ειρηνικό στη Μέση Ανατολή και το πώς οι ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις του κόσμου βρέθηκαν κάποιες φορές αντιμέτωπες με ασύμμετρες τακτικές, όπως τα φθηνά drones. Η Κίνα εκμεταλλεύτηκε επίσης την ευκαιρία για να προωθήσει τον εαυτό της ως πιο αξιόπιστο παγκόσμιο εταίρο από τον απρόβλεπτο Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να επισκεφθεί το Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα.Ωστόσο, η Βικτόρια Κόουτς, αναπληρώτρια σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ στην πρώτη του θητεία, δήλωσε ότι το Πεκίνο θα δυσκολευτεί να χρησιμοποιήσει τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν ως «λευκή επιταγή για να διακηρύσσει παγκοσμίως ότι οι ΗΠΑ είναι αποσταθεροποιητική δύναμη». «Δεν υπήρξαν ακριβώς ισχυρός σύμμαχος του Ιράν σε όλη αυτή την υπόθεση», είπε η Κόουτς, που σήμερα είναι αντιπρόεδρος του συντηρητικού think tank Heritage Foundation στην Ουάσιγκτον.