Ανάλυση CNN: Πώς η συμφωνία με το Ιράν μπορεί να εξελιχθεί σε εσωτερική πολιτική παγίδα για τον Τραμπ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν βρίσκεται πολύ κοντά. Ωστόσο, κάθε προηγούμενη πρόβλεψή του αποδείχθηκε είτε υπεραισιόδοξη είτε αποτέλεσμα λανθασμένης εκτίμησης των πραγματικών προθέσεων της Τεχεράνης, αναφέρει ανάλυση του CNN.

Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη ότι οι τελευταίοι ισχυρισμοί του περί επικείμενης συμφωνίας αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό και σύγχυση. Τόσο οι σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικάνοι όσο και οι Δημοκρατικοί θεωρούν ότι ο Τραμπ βρίσκεται κοντά στο να αποδεχθεί μια κακή συμφωνία.

Παρόλα αυτά, οι διπλωματικές διεργασίες δείχνουν ότι ίσως πλησιάζει μια συνεννόηση για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη χαλάρωση του αμερικανικού αποκλεισμού σε ιρανικά πλοία και λιμάνια. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία νέων συνομιλιών, μέσω των οποίων η αμερικανική κυβέρνηση θα επιχειρήσει να περιορίσει ό,τι έχει απομείνει από τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης.

Η παγκόσμια σημασία μιας πιθανής συμφωνίας

Μια πιο σταθερή συμφωνία πέρα από την εύθραυστη εκεχειρία θα ήταν καλοδεχούμενη, καθώς θα συνοδευόταν από την ελπίδα αποκλιμάκωσης της ενεργειακής και οικονομικής κρίσης που προκάλεσαν ο πόλεμος και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Ο πόλεμος με το Ιράν, όπως σχεδόν τα πάντα στην Ουάσινγκτον, έχει μετατραπεί σε πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης, ιδεολογικών εμμονών και προσωπικών στρατηγικών πολιτικής επιβίωσης. Η επιθετική στάση της κυβέρνησης απέναντι σε κάθε κριτική για έναν πόλεμο που φάνηκε να υποτιμά σοβαρά τις δυνατότητες αντίστασης του Ιράν δεν βοήθησε την κατάσταση.

Ο Τραμπ βρίσκεται σε πολιτικό αδιέξοδο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο, γεγονός που σημαίνει ότι μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερες αντιδράσεις και πιθανότατα νέα οικονομικά προβλήματα. Παρ’ όλα αυτά, οι πρόεδροι συχνά μπαίνουν στον πειρασμό να συνεχίσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις είτε για να διασώσουν το κύρος τους είτε αναζητώντας μια διέξοδο που τελικά εξελίσσεται σε αδιέξοδο. Όταν όμως επιλέγουν την αποκλιμάκωση, μπορούν να σωθούν ζωές.

Οι όροι της ειρήνης και οι αμφιβολίες για το Ιράν

Οι πληροφορίες που έρχονται στο φως για μια πιθανή συμφωνία δείχνουν ότι οι όροι της δύσκολα θα μπορούσαν να παρουσιαστούν από τον Τραμπ ως ξεκάθαρη νίκη.

Η πιθανότητα να αποδεσμεύσουν οι ΗΠΑ μέρος των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και να περιορίσουν σταδιακά τον αποκλεισμό τους προκειμένου να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά αναγνωρίζει τη διαπραγματευτική ισχύ που απέκτησε το Ιράν μέσα από τον πόλεμο. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει σημαντικά διαπραγματευτικά της όπλα.

Οποιαδήποτε δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικών όπλων αντιμετωπίζεται ήδη με μεγάλη επιφυλακτικότητα στην Ουάσινγκτον. Επιπλέον, η πρόβλεψη για μόλις 60 ημέρες διαπραγματεύσεων σχετικά με τα ανοιχτά ζητήματα του πυρηνικού προγράμματος και τα αποθέματα ουρανίου θεωρείται ιδιαίτερα ασφυκτική, δεδομένης της πολυπλοκότητας του θέματος. Η ιστορία δείχνει ότι το Ιράν συχνά επιδιώκει να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις επί μήνες ή και χρόνια χωρίς οριστικό αποτέλεσμα.

Την ίδια στιγμή, παραμένει ασαφές αν η ίδια η ιρανική ηγεσία, που μετά τον πόλεμο λειτουργεί ακόμη πιο αδιαφανώς λόγω των απωλειών κορυφαίων στελεχών, είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί μια τέτοια συμφωνία. Τα μηνύματα από την Τεχεράνη τις τελευταίες ημέρες ήταν αντιφατικά, ενώ η νέα ηγεσία φαίνεται να πιστεύει ότι βγήκε πολιτικά ενισχυμένη από τη σύγκρουση με την αμερικανική υπερδύναμη, παρότι η οικονομία της χώρας βρίσκεται σε κρίση και οι πολίτες ζουν υπό ασφυκτικές συνθήκες.

Οι πιέσεις που δέχεται ο Τραμπ

Το περίγραμμα της συμφωνίας απέχει πολύ από την «άνευ όρων παράδοση» που απαιτούσε ο Τραμπ από το Ιράν τον Μάρτιο. Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται πλέον υπό τεράστια πίεση να δώσει τέλος στη σύγκρουση, καθώς οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται, η δημοτικότητά του υποχωρεί και η στήριξη ακόμη και μέσα στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα εξασθενεί.

Πολλοί Ρεπουμπλικάνοι φοβούνται ότι ο Τραμπ ετοιμάζεται να υποχωρήσει. Ο γερουσιαστής Τομ Τίλις από τη Βόρεια Καρολίνα υπενθύμισε ότι πριν από λίγες εβδομάδες το Πεντάγωνο διαβεβαίωνε πως οι αμερικανικές επιθέσεις είχαν συντρίψει την ιρανική άμυνα και ότι ήταν θέμα χρόνου να εξασφαλιστεί το πυρηνικό υλικό. Τώρα, όπως είπε, η Ουάσινγκτον φαίνεται έτοιμη να αποδεχθεί την παραμονή πυρηνικού υλικού στο Ιράν, κάτι που χαρακτήρισε ακατανόητο.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν θέσει ως βασικό στόχο του πολέμου την απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν. Ωστόσο, μια επιχείρηση δια της βίας θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη και πιθανόν πολύ αιματηρή. Από την άλλη πλευρά, τα ανταλλάγματα που θα ζητούσε η Τεχεράνη για να παραδώσει το υλικό μέσω διπλωματίας αναμένεται να είναι ιδιαίτερα υψηλά.

Σκεπτικισμό εκφράζουν και άλλοι Ρεπουμπλικάνοι, όπως ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ, πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, ο οποίος προειδοποίησε ότι μια συμφωνία τώρα μπορεί να δημιουργήσει εικόνα αδυναμίας. Αντίστοιχα, ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ υποστήριξε ότι αν το Ιράν διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, θα αλλάξει η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Παρά τα επιχειρήματα αυτά, δεν είναι σαφές ότι μια νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων θα μπορούσε πράγματι να κάμψει την αντίσταση της Τεχεράνης. Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις πληροφοριών που επικαλείται το CNN, το Ιράν έχει ήδη επανεκκινήσει μέρος της παραγωγής drones και αποκαθιστά στρατιωτικές δυνατότητες που επλήγησαν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι μια επανάληψη του πολέμου θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη σφοδρότερα αντίποινα κατά κρατών του Κόλπου, κρίσιμων υποδομών και αμερικανικών δυνάμεων.

Ταυτόχρονα, ο Τραμπ δέχεται επιθέσεις και από τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι τον κατηγορούν τόσο για την έναρξη του πολέμου όσο και για τον τρόπο που επιχειρεί τώρα να τον τερματίσει. Ο γερουσιαστής Κόρι Μπούκερ δήλωσε ότι η προτεινόμενη συμφωνία δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και κατηγόρησε τον Τραμπ ότι «παγιδεύτηκε σαν ανόητος» σε αυτή τη σύγκρουση εξαρχής.

Από την πλευρά του, ο γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν προειδοποίησε ότι η συμφωνία κινδυνεύει να επαναφέρει την κατάσταση στα προπολεμικά δεδομένα ή ακόμη και να τη χειροτερέψει. Παραδέχθηκε όμως ότι ίσως οι ΗΠΑ να μην έχουν πλέον πολλές επιλογές.

Τα κρίσιμα ερωτήματα για την επόμενη μέρα

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απέρριψε τις επικρίσεις, υποστηρίζοντας ότι είναι παράλογο να πιστεύει κανείς πως ο Τραμπ θα αποδεχόταν μια συμφωνία που θα ενίσχυε τελικά τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν.

Ο ίδιος ο Τραμπ, πάντως, έδειξε να λαμβάνει υπόψη του τις αντιδράσεις, γράφοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι έχει ζητήσει από τους διαπραγματευτές του να μην βιαστούν, επειδή «ο χρόνος λειτουργεί υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών».

Καθώς η αμερικανική πολιτική μπαίνει σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη προεκλογική περίοδο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, κορυφαίοι Ρεπουμπλικάνοι επιχειρούν να αναδείξουν τα πιθανά οικονομικά οφέλη μιας συμφωνίας. Ο επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, Κέβιν Χάσετ υποστήριξε ότι η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγάλη πτώση των τιμών της ενέργειας, ακόμη και σε αρνητικό πληθωρισμό. Αντίστοιχα, ο βουλευτής Μπάιρον Ντόναλντς εκτίμησε ότι οι τιμές του πετρελαίου και της βενζίνης θα υποχωρήσουν άμεσα μόλις υπάρξει συμφωνία.

Πολλοί αναλυτές όμως προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν θα εξαφανιστούν γρήγορα. Δεκάδες δεξαμενόπλοια παρέμειναν εγκλωβισμένα στον Κόλπο επί εβδομάδες και η παγκόσμια οικονομία δύσκολα θα επανέλθει άμεσα σε κανονικούς ρυθμούς. Αναλυτές της JPMorgan εκτιμούν ότι η τιμή του πετρελαίου θα διατηρηθεί κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι για το υπόλοιπο της χρονιάς.

Τελικά, ο Τραμπ καλείται να απαντήσει σε δύο βασικά ερωτήματα.

Πρώτον, αν η συμφωνία που θα επιτύχει θα είναι πιο αποτελεσματική από τη συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν το 2015, η οποία περιόριζε σημαντικά τις δυνατότητες της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και προέβλεπε αυστηρούς ελέγχους.

Και δεύτερον, αν η αποχώρηση του Τραμπ από εκείνη τη συμφωνία και ο πόλεμος που ακολούθησε, με δεκάδες νεκρούς, τεράστιο οικονομικό κόστος και βαθιά αποσταθεροποίηση της περιοχής του Κόλπου, έφεραν τελικά τις Ηνωμένες Πολιτείες σε καλύτερη θέση απέναντι στο Ιράν.

Το γεγονός ότι αυτά τα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά αποτυπώνει και το βασικό δίλημμα του Αμερικανού προέδρου: η συνέχιση του πολέμου θα μπορούσε να έχει σοβαρές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες. Όμως και ο τερματισμός του, ακόμη και με τους καλύτερους δυνατούς όρους, ίσως αποδειχθεί εξίσου προβληματικός και αντιδημοφιλής.