Μεταναστευτικό: Πώς η ΕΕ «αντιγράφει» την ICE του Τραμπ - Θα μπαίνουν σε σπίτια μεταναστών με διαταγή απέλασης

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεσμεύτηκαν για την αύξηση των απελάσεων μεταναστών που στερούνται νομιμοποιητικών εγγράφων, εφαρμόζοντας έναν νέο κανονισμό, οι επικριτές του οποίου υποστηρίζουν ότι υιοθετεί πρακτικές από τη σκληρή πολιτική καταστολής της μετανάστευσης, που εφαρμόζει η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian.

Καταλήγοντας στο κεντρικό σημείο του αναθεωρημένου συστήματος της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση, οι διαμορφωτές πολιτικής κατέληξαν σε συμφωνία για έναν κανόνα που θα επιτρέπει στις εθνικές αρχές να διενεργούν ελέγχους και εφόδους σε ιδιωτικές κατοικίες για την υλοποίηση των αποφάσεων απέλασης.

Τι προβλέπουν οι νέες διατάξεις

Τα άτομα εις βάρος των οποίων εκκρεμεί απόφαση απέλασης και κρίνονται ως μη συνεργάσιμα ή ύποπτα για διαφυγή θα μπορούν πλέον να κρατούνται για διάστημα έως και δύο ετών, με προοπτική παράτασης μέχρι τους 30 μήνες, τη στιγμή που το προηγούμενο πλαίσιο προέβλεπε ανώτατο όριο κράτησης τους 18 μήνες. Παράλληλα, σε όσους δεν συμμορφώνονται με την εντολή απομάκρυνσης, ενδέχεται να διακόπτεται η παροχή επιδομάτων ή άλλων κοινωνικών διευκολύνσεων.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο θα ανοίξει επίσης τον δρόμο για τη συγκρότηση υπεράκτιων κέντρων επιστροφής (offshore return hubs), δηλαδή δομών εκτός των συνόρων της ΕΕ, όπου οι μετανάστες χωρίς έγγραφα θα παραμένουν υπό κράτηση για αόριστο χρονικό διάστημα, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επαναπατρισμού τους.

Ήδη, διάφορα κράτη-μέλη της ΕΕ πραγματοποιούν επαφές με τρίτες χώρες, κυρίως στην αφρικανική ήπειρο, για την ίδρυση τέτοιων κέντρων, χωρίς ωστόσο να έχουν οριστικοποιηθεί επίσημες συμφωνίες.

Το προσχέδιο που συμφωνήθηκε κατά τις τριμερείς διαβουλεύσεις της Δευτέρας ανάμεσα στα κεντρικά όργανα της ΕΕ –το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή– θα παρέχει τη δυνατότητα διεξαγωγής ερευνών στα σπίτια των μεταναστών «ή σε άλλους σχετικούς χώρους», καθώς και της κατάσχεσης προσωπικών τους στοιχείων, με σκοπό να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της απέλασης.

Η κράτηση θα επιτρέπεται και για ασυνόδευτους ανηλίκους, καθώς και για οικογένειες με παιδιά, «ως μέτρο έσχατης ανάγκης» και «για το συντομότερο εφικτό χρονικό διάστημα λαμβανομένου υπόψη του βέλτιστου συμφέροντος παιδιού», όπως διευκρινίστηκε σε σχετική ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Όσοι κρίνονται επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με μόνιμη απαγόρευση εισόδου στα εδάφη της ΕΕ, επεκτείνοντας το υφιστάμενο ανώτατο όριο απαγόρευσης, το οποίο έφτανε τα 10 έτη.

Στόχος της ΕΕ είναι τα συγκεκριμένα μέτρα να ενισχύσουν τον ρυθμό των απελάσεων για όσους έχουν λάβει απορριπτική απόφαση στο αίτημα ασύλου τους, καθώς και για όσους έχει λήξει η βίζα τους ή στερούνται νόμιμου δικαιώματος παραμονής. Αυτή τη στιγμή, μόλις το 20% περίπου των ατόμων που οφείλουν να εγκαταλείψουν την ΕΕ επιστρέφουν τελικά στις χώρες τους.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποδέχθηκαν θετικά τη νομοθεσία, χαρακτηρίζοντάς την καθοριστικό βήμα για τον έλεγχο της παράτυπης μετανάστευσης. «Με τους νέους κανόνες, έχουμε μεγαλύτερο έλεγχο στο ποιος μπορεί να έρθει στην ΕΕ, ποιος μπορεί να μείνει και ποιος πρέπει να φύγει», υπογράμμισε ο Μάκγνους Μπρούνερ, Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Μετανάστευση και εμπνευστής των αρχικών προτάσεων.

Στον αντίποδα, οι επικριτές της απόφασης κατηγορούν την ΕΕ ότι αντιγράφει τις μεθόδους της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), η οποία κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ έχει θέσει σε εφαρμογή ένα ιδιαίτερα σκληρό πρόγραμμα καταστολής των μεταναστών χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα.

Η Melissa Camara, ευρωβουλευτής της ομάδας των Πρασίνων, επεσήμανε ότι το νέο κείμενο «πλήττει τα διοικητικά δικαιώματα, παρατείνει τη διάρκεια της κράτησης και αντιγράφει τις πρακτικές της ICE επιτρέποντας στις αρχές να πραγματοποιούν εφόδους σε σπίτια».

Η συμμαχία του ΕΛΚ με την ακροδεξιά

Η επίτευξη της συμφωνίας κατέστη εφικτή μετά τη συνεργασία του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) με ακροδεξιές παρατάξεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον περασμένο Μάρτιο, με σκοπό την προώθηση αυστηρότερων μέτρων για τις επιστροφές. Πριν από τη μετατόπιση των ισορροπιών προς τα δεξιά στις ευρωεκλογές του 2024, το Ευρωκοινοβούλιο λειτουργούσε παραδοσιακά ως ανάχωμα απέναντι στις πιο σκληρές διαθέσεις των κρατών-μελών.

Εκφράζοντας την ικανοποίησή της για το αποτέλεσμα, η Regina Doherty, ευρωβουλευτής του ΕΛΚ από την Ιρλανδία, δήλωσε: «Αυτή η συμφωνία δεν αφορά άτομα που έχουν έρθει νόμιμα στην Ευρώπη, όσους εργάζονται, σπουδάζουν ή συνεισφέρουν στις κοινότητές μας, ούτε αφορά άτομα στα οποία έχει χορηγηθεί διεθνής προστασία. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος για την αντιμετώπιση περιπτώσεων όπου ένα άτομο έχει περάσει από τη νομική διαδικασία και έχει διαπιστωθεί ότι δεν έχει το δικαίωμα να παραμείνει».

Η ίδια συμπλήρωσε πως επικρατεί «πάρα πολλή παραπληροφόρηση» γύρω από το μεταναστευτικό, καθώς σύνθετα προβλήματα μετατρέπονται «σε συνθήματα, οργή και ψευδείς ισχυρισμούς».

Από την πλευρά της, η Silvia Carta, υπεύθυνη συνηγορίας στον οργανισμό PICUM (Πλατφόρμα Διεθνούς Συνεργασίας για τους Μετανάστες Χωρίς Ταξιδιωτικά Έγγραφα) στις Βρυξέλλες, υποστήριξε ότι η νέα νομοθεσία θα «εκθέσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε βλάβη και βία – από τον εγκλεισμό ανθρώπων σε κέντρα κράτησης μεταναστών για έως και 30 μήνες, μέχρι και τη διάλυση οικογενειών και την αποστολή ανθρώπων, σε χώρες τις οποίες δεν γνωρίζουν καν».

Η ίδια μάλιστα κατέληξε: «Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, βλέπουμε τη βία και τον φόβο που προκαλεί η βάναυση καταστολή της μετανάστευσης από την ICE. Η Ευρώπη θα έπρεπε να μαθαίνει, από τις ζημιές αυτού του μοντέλου, όχι να φτιάχνει μια δική της εκδοχή».

Ο νέος νόμος για τις επιστροφές, ο οποίος αναμένεται να επικυρωθεί και τυπικά από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Κοινοβούλιο, ολοκληρώνει μια πολυετή διαδικασία αναθεώρησης του συστήματος ασύλου που ξεκίνησε το 2020, προκειμένου να αποτραπεί μια νέα μεταναστευτική κρίση αντίστοιχη με εκείνη του 2015, όταν 1,3 εκατομμύρια πρόσφυγες, κυρίως από την εμπόλεμη Συρία και το Αφγανιστάν, αναζήτησαν καταφύγιο στην Ευρώπη.