Ολική έκλειψη ηλίου αυτό το καλοκαίρι: Πρώτη φορά μετά από 2 χρόνια - Θα τη δούμε από την Ελλάδα;

Μια ολική έκλειψη ηλίου θα δημιουργήσει ένα μοναδικό ουράνιο θέαμα στον ουρανό στις 12 Αυγούστου, για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από δύο χρόνια. Σύμφωνα με τη NASA, η ολική έκλειψη ηλίου συμβαίνει όταν η Σελήνη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, ρίχνοντας τη σκιά της στον πλανήτη μας και κρύβοντας εντελώς το ηλιακό φως σε ορισμένες περιοχές του κόσμου.

Όσοι στρέψουν το βλέμμα τους στον ουρανό σε περιοχές της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, της βόρειας Ισπανίας και της βορειοανατολικής Πορτογαλίας θα έχουν την ευκαιρία να βιώσουν την «ολότητα» -τη στιγμή δηλαδή που ο ουρανός θα σκοτεινιάσει ξαφνικά καθώς ο Ήλιος θα εξαφανιστεί εντελώς.

Την ίδια στιγμή, μια μερική έκλειψη (κατά την οποία κρύβεται μόνο ένα μέρος του ηλιακού φωτός) θα είναι ορατή σε περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής και της Βόρειας Αμερικής.

Η τελευταία ολική έκλειψη ηλίου ήταν ορατή από το Μεξικό, τις ΗΠΑ και τον Καναδά τον Απρίλιο του 2024. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), η τελευταία φορά που το φαινόμενο ήταν ορατό από την ηπειρωτική Ευρώπη ήταν το μακρινό 2006.

Το φαινόμενο του Αυγούστου αποτελεί την πρώτη ολική έκλειψη ηλίου που θα είναι ορατή από την ηπειρωτική Ισπανία από το 1905 -και είναι η πρώτη από τις τρεις ηλιακές εκλείψεις που θα βιώσει η χώρα από τώρα έως το 2028, σύμφωνα με την ESA.

«Η ολική έκλειψη ηλίου είναι από εκείνες τις σπάνιες στιγμές που εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κοιτάξουν μαζί ψηλά στον ουρανό και να νιώσουν δέος», δήλωσε η Carole Mundell, διευθύντρια επιστήμης της ESA. «Είναι μια στιγμή που μας συνδέει με το Σύμπαν και μας θυμίζει ότι η επιθυμία για εξερεύνηση και κατανόηση είναι μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις της ανθρωπότητας».

Από πού θα είναι ορατή η έκλειψη; Στην Ελλάδα θα είναι;

Το «μονοπάτι» της ολικής έκλειψης θα εκτείνεται σε μήκος 8.300 χιλιομέτρων. Θα ξεκινήσει πάνω από την ακτογραμμή της Αρκτικής (γύρω στις 8 μ.μ. ώρα Ελλάδας), θα περάσει κοντά από τον Βόρειο Πόλο και στη συνέχεια θα κινηθεί πάνω από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Πορτογαλία και τη βόρεια Ισπανία, σύμφωνα με το EarthSky.

Οι παρατηρητές στη Γροιλανδία θα απολαύσουν λίγο περισσότερο από δύο λεπτά ολικής έκλειψης, ενώ στη βόρεια Ισπανία η διάρκεια μπορεί να είναι μόλις 20 δευτερόλεπτα -και αυτό, φυσικά, αν το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες, καθώς η κακοκαιρία είναι πάντα ο μεγαλύτερος εχθρός της αστροπαρατήρησης, όπως γράφει το CNN.

Η έκλειψη θα περάσει πάνω από τη Γαλικία και στη συνέχεια πάνω από τις Βαλεαρίδες Νήσους στην Ισπανία την ώρα του ηλιοβασιλέματος, επιταχύνοντας τη μετάβαση από τη μέρα στη νύχτα.

Για να ελέγξετε την ακριβή ώρα που θα συμβεί η έκλειψη στην περιοχή σας και πώς θα φαίνεται, μπορείτε να επισκεφθείτε το Time and Date. Όπως γράφει η ιστοσελίδα, η έκλειψη θα φανεί μερικώς στην Ελλάδα, περίπου στις 20:30 με 20:40.

Για όσους ζουν εκτός των παραπάνω περιοχών, η ESA θα μεταδώσει ζωντανά (livestream) την ολική έκλειψη από το Αστροφυσικό Αστεροσκοπείο Javalambre στο Τερουέλ της Ισπανίας.

Πότε είναι η επόμενη ηλιακή έκλειψη;

Σύμφωνα με τη NASA, η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου θα περάσει πάνω από τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική, τη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη στις 2 Αυγούστου 2027.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα έχουν την ευκαιρία να δουν ξανά ολική έκλειψη ηλίου μέχρι τις 30 Μαρτίου 2033, και ακόμη και τότε, το μόνο σημείο παρατήρησης θα είναι η Αλάσκα. Θα πρέπει να περιμένουν μέχρι τις 22 Αυγούστου 2044 για να γίνει ορατή μια ολική έκλειψη από τις υπόλοιπες πολιτείες των ΗΠΑ (συγκεκριμένα πάνω από τη Βόρεια Ντακότα και τη Μοντάνα).

Η επόμενη μεγάλη ολική έκλειψη που θα διασχίσει από άκρη σε άκρη τις ΗΠΑ αναμένεται στις 12 Αυγούστου 2045, περνώντας πάνω από πολιτείες όπως η Καλιφόρνια, η Νεβάδα, η Γιούτα, το Κολοράντο, η Φλόριντα κ.ά.

Πώς μπορώ να δω την έκλειψη με ασφάλεια;

Δεν είναι ποτέ ασφαλές να κοιτάζετε απευθείας τον Ήλιο χωρίς εξειδικευμένη προστασία -εκτός από τη σύντομη διάρκεια της ολικής έκλειψης, όταν το ηλιακό φως είναι εντελώς κρυμμένο.

Με την πρώτη υποψία ότι το ηλιακό φως επανέρχεται, πρέπει να φορέσετε αμέσως ένα πιστοποιημένο ζευγάρι γυαλιών. Εναλλακτικά, μπορείτε να παρατηρήσετε τον Ήλιο με τηλεσκόπιο, κιάλια ή κάμερα που διαθέτει ειδικό ηλιακό φίλτρο στο μπροστινό μέρος.

Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν κάνουν δουλειά. Τα ειδικά γυαλιά έκλειψης είναι χιλιάδες φορές πιο σκούρα και κατασκευάζονται με βάση διεθνή πρότυπα ασφαλείας. Αποφύγετε τη χρήση γυαλιών έκλειψης που είναι γρατζουνισμένα ή κατεστραμμένα.

Επίσης, σύμφωνα με τη NASA, είναι άκρως επικίνδυνο να κοιτάζετε τον Ήλιο μέσα από οποιαδήποτε οπτική συσκευή (φακό κάμερας, τηλεσκόπιο, κιάλια) ενώ φοράτε ταυτόχρονα γυαλιά έκλειψης. Οι ηλιακές ακτίνες συγκεντρώνονται καθώς περνούν μέσα από τα οπτικά όργανα, και αυτή η συγκέντρωση μπορεί να κάψει το φίλτρο των γυαλιών σας, προκαλώντας σοβαρή και μόνιμη βλάβη στα μάτια.

Τι μπορούν να μάθουν οι επιστήμονες από τις εκλείψεις

Οι ηλιακές εκλείψεις προσφέρουν στους επιστήμονες μοναδικές ευκαιρίες να μελετήσουν τον Ήλιο και το «στέμμα» του (την εξωτερική του ατμόσφαιρα).

Κατά τη διάρκεια της έκλειψης του Αυγούστου, οι επιστήμονες σχεδιάζουν να απογειώσουν αερόστατα για να τραβήξουν φωτογραφίες του φαινομένου και της σκιάς της Σελήνης. Στόχος τους είναι να αναπαράγουν ένα ιστορικό πείραμα του 1919, το οποίο μέτρησε πώς η βαρύτητα του Ήλιου καμπυλώνει το φως από μακρινά αστέρια, επιβεβαιώνοντας τότε τη Θεωρία της Γενικής Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν.

«Χρησιμοποιούμε στιγμές σαν κι αυτή για να φέρουμε την επιστήμη και την τεχνολογία του διαστήματος πιο κοντά στην κοινωνία, να εμπνεύσουμε τις μελλοντικές γενιές και να ενώσουμε τους ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη μέσα από τον ενθουσιασμό της ανακάλυψης», κατέληξε η Mundell της ESA.