«Αυτό το Μουντιάλ είναι δικό τους, όχι δικό μας»: Γιατί οι ΗΠΑ εξόργισαν χιλιάδες φιλάθλους

Με τον χρόνο πλέον να μετρά αντίστροφα μέχρι την πρώτη σέντρα στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, δύο πράγματα μπορεί κάποιος να πει δεδομένα.

Το πρώτο είναι ότι οι εκ των διοργανωτών, Ηνωμένες Πολιτείες, ξέρουν πολύ καλά να διοργανώνουν μεγάλα αθλητικά γεγονότα. Το δεύτερο, ωστόσο, έχει να κάνει με εξωγενείς παράγοντες που έχουν φέρει στα όριά τους πολλούς φιλάθλους, οι οποίοι ήθελαν να κάνουν το ταξίδι για να παρακολουθήσουν τους αγώνες.

Όταν η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ιράκ προκρίθηκε στο Παγκόσμιο Κύπελλο στα τέλη Μαρτίου, ο Αμπντουλά Αντνάν αγόρασε εισιτήρια για τους αγώνες της χώρας του απέναντι στη Νορβηγία και τη Γαλλία, που θα διεξαχθούν αυτόν τον μήνα στις αμερικανικές πόλεις της Βοστώνης και της Φιλαδέλφειας.

«Το να πάω σε έναν αγώνα, σε ένα γήπεδο, μέσα στο πλήθος, να ζητωκραυγάζω και να βλέπω την ομάδα μου, αξίζει όσο ολόκληρος ο κόσμος για μένα», λέει. «Είναι ένα συναίσθημα που δεν συγκρίνεται με κανένα άλλο».

Αυτή είναι μόλις η δεύτερη φορά που το Ιράκ προκρίνεται σε Παγκόσμιο Κύπελλο. Η πρώτη ήταν το 1986. Όμως η απόκτηση βίζας αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Και ο Αντνάν δεν είναι ο μόνος που βρίσκεται σε δυσχερή θέση.

Περιπέτεια για μια βίζα

Σύμφωνα με ανάλυση ταξιδιωτικών δεδομένων από το BBC World Service, φίλαθλοι από περισσότερες από το ένα τέταρτο των χωρών που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο αντιμετωπίζουν ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, αυστηρότερους περιορισμούς ή υψηλά ποσοστά απόρριψης βίζας.

Ωστόσο, το Ιράκ δεν περιλαμβάνεται στη λίστα ταξιδιωτικών απαγορεύσεων του προέδρου Τραμπ, επομένως στην περίπτωση του Αντνάν το εμπόδιο ήταν απροσδόκητο.

Μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλαν τις συνήθεις προξενικές υπηρεσίες στο Ιράκ λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια στην περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον κάποιο σημείο στη χώρα όπου ο Αντνάν και άλλοι Ιρακινοί φίλαθλοι μπορούν να εκδώσουν βίζα, καθώς απαιτείται προσωπική συνέντευξη.

Έτσι, ο Αντνάν ταξίδεψε στη γειτονική Ιορδανία για να προσπαθήσει να εξασφαλίσει βίζα στην αμερικανική πρεσβεία. Όταν όμως έφτασε στο προγραμματισμένο ραντεβού του, το προσωπικό τον ενημέρωσε ότι, επειδή δεν ήταν Ιορδανός πολίτης, η συγκεκριμένη πρεσβεία δεν μπορούσε να του εκδώσει βίζα.

Τα εισιτήρια του αγώνα και το ταξίδι στην Ιορδανία του κόστισαν περίπου 1.800 δολάρια (1.300 λίρες).

Σκέφτηκε να υποβάλει αίτηση στην Τουρκία, αλλά η διαδικασία θα μπορούσε να διαρκέσει έως και δύο εβδομάδες. Αποφάσισε ότι δεν μπορούσε να λείψει τόσο μεγάλο διάστημα από το σπίτι του και τελικά εγκατέλειψε κάθε προσπάθεια.

Οι όροι του Τραμπ

Φίλαθλοι από διάφορες χώρες δήλωσαν στο BBC World Service ότι και άλλα εμπόδια προκαλούν εκτεταμένη αγανάκτηση και απογοήτευση.

Ένα από αυτά είναι η πολιτική του προέδρου Τραμπ που επιβάλλει απαγορεύσεις ή αυστηρότερους περιορισμούς στη χορήγηση βίζας σε ορισμένες χώρες, μεταξύ των οποίων τέσσερις που συμμετέχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο: η Αϊτή, το Ιράν, η Σενεγάλη και η Ακτή Ελεφαντοστού.

Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες τους δεν μπορούν να λάβουν τον τύπο τουριστικής βίζας που οι αμερικανικές αρχές συστήνουν στους φιλάθλους.

Οι αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές και η καταστολή της παράτυπης μετανάστευσης αποτέλεσαν βασικό στοιχείο της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2024. Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι το σύστημα πρέπει να είναι αυστηρό λόγω των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η χώρα στη διαχείριση των τεράστιων μεταναστευτικών ροών στα σύνορά της.

Ο Ζουλιέν Κουαντιό Αντονίς, μέλος της ένωσης φιλάθλων της Ακτής Ελεφαντοστού, δήλωσε:

«Είναι μια μορφή διαχωρισμού που δεν τολμά να πει το όνομά της, αλλά οι αποδείξεις υπάρχουν.

Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει αντιμετωπίσει τέτοιου είδους περιορισμούς. Γιατί η Αφρική;»

Η οργάνωσή του συνήθως στέλνει ομάδες φιλάθλων σε Παγκόσμια Κύπελλα, όμως αυτή τη φορά αποφάσισε να μην προσπαθήσει καν να ταξιδέψει στις ΗΠΑ.

Παρότι ανακουφίζεται που θα αποφύγουν τις, όπως τις χαρακτήρισε, «εξωφρενικές» τιμές των εισιτηρίων, πιστεύει ότι μια χώρα που δεν επιθυμεί να υποδεχθεί φιλάθλους από τις ομάδες που προκρίθηκαν δεν θα έπρεπε να φιλοξενεί το Παγκόσμιο Κύπελλο.

«Το ποδόσφαιρο είναι θέαμα και το θέαμα χρειάζεται θεατές», λέει.

Καμία αφρικανική χώρα...

Σαράντα δύο, κυρίως πλουσιότερες, χώρες επωφελούνται από το πρόγραμμα απαλλαγής από την υποχρέωση βίζας, μέσω του οποίου η αίτηση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω του συστήματος ESTA των ΗΠΑ, με κόστος περίπου 40 δολάρια (30 λίρες).

Καμία αφρικανική χώρα δεν περιλαμβάνεται σε αυτό το πρόγραμμα.

Η βίζα που συνιστούν οι ΗΠΑ στους φιλάθλους κοστίζει 185 δολάρια (137 λίρες) και απαιτεί προσωπική συνέντευξη. Το Υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει ότι οι αιτούντες πρέπει να αποδείξουν την πρόθεσή τους να εγκαταλείψουν τις ΗΠΑ μετά το ταξίδι τους και ότι διαθέτουν τα οικονομικά μέσα για να καλύψουν τα έξοδα.

Τον Μάιο, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι καταργούν την απαίτηση καταβολής εγγύησης έως και 15.000 δολαρίων για πολίτες από την Αλγερία, το Πράσινο Ακρωτήρι, την Ακτή Ελεφαντοστού, τη Σενεγάλη και την Τυνησία, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν έγκυρα εισιτήρια του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Ο φίλαθλος από τη Σενεγάλη, Αλιού Νγκομ, έχει παρακολουθήσει τα δύο προηγούμενα Μουντιάλ στο Κατάρ και τη Ρωσία. Για εκείνον, μία από τις σημαντικότερες πτυχές της διοργάνωσης είναι «η συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών από όλο τον κόσμο».

Ωστόσο, μετά την ακύρωση προπονητικού καμπ της εθνικής γυναικείας ομάδας μπάσκετ της Σενεγάλης στις ΗΠΑ πέρυσι, επειδή αρκετές παίκτριες δεν έλαβαν βίζα, θεώρησε ότι δεν είχε νόημα να υποβάλει ούτε ο ίδιος αίτηση.

Η ανάλυση του BBC σε στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών έδειξε ότι το ποσοστό απόρριψης βίζας για πολίτες 11 από τις 48 χώρες που προκρίθηκαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο ξεπερνούσε το 40%.

Οι χώρες αυτές είναι:

• Ισημερινός
• Αίγυπτος
• Αϊτή
• Αλγερία
• Ουζμπεκιστάν
• Πράσινο Ακρωτήριο
• Ιορδανία
• Ιράν
• Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό
• Γκάνα
• Σενεγάλη

Το μέσο ποσοστό απόρριψης για τις επιχειρηματικές και τουριστικές βίζες παγκοσμίως ανέρχεται στο 34%.

Για τους φιλάθλους από αυτές τις χώρες, το υψηλό ποσοστό απορρίψεων καθιστά δύσκολη την απόφαση να ξοδέψουν μεγάλα ποσά για εισιτήρια πριν γνωρίζουν αν θα τους χορηγηθεί βίζα.

Τον απέρριψαν παρά τα 42 έγγραφα

Η δικηγόρος μετανάστευσης Σελίν Αταλάχ εξηγεί ότι το σύστημα FIFA Pass μπορεί να επιταχύνει τον προγραμματισμό συνεντεύξεων για κατόχους εισιτηρίων, αλλά δεν αυξάνει τις πιθανότητες έγκρισης.

«Το σύστημα βίζας είναι ο αόρατος θυρωρός του Παγκοσμίου Κυπέλλου», λέει. «Η FIFA μπορεί να πουλήσει ένα εισιτήριο, αλλά η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφασίζει ποιος θα πάρει βίζα και η Υπηρεσία Τελωνείων και Συνοριακής Προστασίας ποιος τελικά θα εισέλθει στη χώρα».

Ακόμη και με εγκεκριμένη βίζα, η είσοδος στις ΗΠΑ δεν είναι εγγυημένη, καθώς οι συνοριακές αρχές μπορούν να αρνηθούν την είσοδο κατά την άφιξη.

Ο Αμπού Κας, επικεφαλής της ένωσης φιλάθλων ποδοσφαίρου της Ιορδανίας, δηλώνει ότι το 57% των αιτήσεων βίζας από Ιορδανούς απορρίφθηκε έως τον Σεπτέμβριο του 2025.

«Απορρίπτουν κόσμο τους τελευταίους τρεις με τέσσερις μήνες», λέει, προσθέτοντας ότι δεν γνωρίζει ούτε έναν υποστηρικτή που να έλαβε βίζα.

Ο ίδιος προσκόμισε περισσότερα από 42 έγγραφα στη συνέντευξή του στην αμερικανική πρεσβεία στο Αμμάν, αλλά η αίτησή του απορρίφθηκε. Οι αμερικανικές αρχές δεν εξηγούν τους λόγους απόρριψης.

«Αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν είναι δικό μας», λέει. «Δεν είναι για τους Άραβες· είναι για εκείνους. Αν απορρίφθηκε ο επικεφαλής της ένωσης φιλάθλων, τότε ποιος θα γίνει δεκτός;»

Όλα... νορμάλ με Καναδά και Μεξικό

Εκπρόσωπος του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε στο BBC ότι η κυβέρνηση είναι «έτοιμη να υποδεχθεί επισκέπτες από όλο τον κόσμο για το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο Παγκόσμιο Κύπελλο στην ιστορία» και ότι οι περισσότεροι φίλαθλοι δεν χρειάζονται το FIFA Pass, επειδή προέρχονται από τον Καναδά, από χώρες που απαλλάσσονται από τη βίζα ή διαθέτουν ήδη έγκυρη βίζα.

Παράλληλα, τόνισε ότι κάθε αίτηση εξετάζεται ξεχωριστά και ότι οι ΗΠΑ αφιερώνουν τον απαραίτητο χρόνο για να διασφαλίσουν πως ο αιτών δεν αποτελεί κίνδυνο για την ασφάλεια της χώρας.

Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ εκτιμά ότι μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Σεπτεμβρίου 2024 καταγράφηκαν περισσότερες από 538.000 περιπτώσεις παραμονής στη χώρα μετά τη λήξη της βίζας.

Ο Καναδάς και το Μεξικό συνδιοργανώνουν το Παγκόσμιο Κύπελλο, ωστόσο 78 από τους 104 αγώνες, συμπεριλαμβανομένου του τελικού, θα διεξαχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι μεταναστευτικές πολιτικές του Καναδά και του Μεξικού διαφέρουν από εκείνες των ΗΠΑ. Καμία από τις δύο χώρες δεν έχει επιβάλει ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε συγκεκριμένα κράτη, αν και ο Καναδάς έχει πρόσφατα περιορίσει την είσοδο από χώρες που επηρεάζονται από την επιδημία Έμπολα στην Αφρική, μεταξύ των οποίων και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Ο Καναδάς απαιτεί βιομετρικά στοιχεία για τις αιτήσεις βίζας και σε δύο χώρες που προκρίθηκαν στο Μουντιάλ -το Ιράν και το Πράσινο Ακρωτήριο- δεν διαθέτει εγκαταστάσεις για τη λήψη τους.

Το Μεξικό δεν δημοσιεύει στοιχεία απορρίψεων βίζας και απαιτεί αυτοπρόσωπη παρουσία σε πρεσβεία ή προξενείο. Σε οκτώ χώρες που προκρίθηκαν στο Παγκόσμιο Κύπελλο -Πράσινο Ακρωτήριο, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Ακτή Ελεφαντοστού, Σενεγάλη, Ουζμπεκιστάν, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Τυνησία και Ιράκ -δεν διαθέτει διπλωματική παρουσία για την εξυπηρέτηση των αιτούντων.