«Χρησιμοποιούν μέχρι και σκύλους»: Φρικιαστικές καταγγελίες για βιασμούς Παλαιστίνιων κρατουμένων από Ισραηλινούς στρατιώτες

Ο Μοχάμεντ αλ-Μπακρί θυμάται ακριβώς την ημερομηνία του βιασμού του. Ήταν 10 Απριλίου 2024, κατά τη διάρκεια της γιορτής του Εϊντ αλ-Φιτρ, στο τέλος του ιερού μήνα του Ραμαζανιού.

Ο δημόσιος υπάλληλος από τη Γάζα είχε υποστεί ξυλοδαρμό, βασανιστήρια, είχε δεθεί και είχε αναγκαστεί να λερώσει τον εαυτό του από τη στιγμή της σύλληψής του από Ισραηλινούς στρατιώτες έναν μήνα νωρίτερα.

Οι στρατιώτες και τα σκυλιά φρουράς τους τον περικύκλωσαν εκείνη την ημέρα. «Υπήρχαν έξι στρατιώτες στα δεξιά και έξι στα αριστερά», θυμάται. «Σε ρωτούσαν το όνομά σου. Αν έλεγες “Μοχάμεντ”, σου έλεγαν: “Όχι, πες ότι το όνομά σου είναι μ****”». Ο Αλ-Μπακρί είπε στο Al Jazeera ότι κρατήθηκε μαζί με επτά άλλους κρατούμενους. Όλοι τους γδύθηκαν, τους έδεσαν τα μάτια και τους έβαλαν χειροπέδες.

«Μας βίασαν αφού μας έβγαλαν τα ρούχα», είπε. «Φωνάζαμε, “Ω Κύριε, ω Θεέ”, αλλά αυτοί απλώς γελούσαν και μας βιντεοσκοπούσαν». Ο Αλ-Μπακρί επανέλαβε στη συνέχεια αυτό που έχουν αναφέρει και αρκετές οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ότι οι φρουροί χρησιμοποίησαν επίσης σκύλους κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής κακοποίησης των κρατουμένων. «Τα σκυλιά ακολουθούσαν τις εντολές των αξιωματικών για να μας [επιτεθούν]», είπε. «Δεν υπήρχε οίκτος. Παραμείναμε σε αυτή την κατάσταση σεξουαλικής κακοποίησης και ξυλοδαρμών για περίπου 20 λεπτά έως μισή ώρα. Στη συνέχεια, μας είπαν να ντυθούμε και μας πήγαν πίσω στη φυλακή».

Ο Αλ-Μπακρί συγκαταλέγεται μεταξύ των πολλών πρώην κρατουμένων που έδωσαν λεπτομερείς μαρτυρίες στο Al Jazeera για το ντοκιμαντέρ «Bodies of Evidence: Israel’s Darkest Weapon», μια ερευνητική ταινία που εξετάζει αυτό που οι δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ICC), τα Ηνωμένα Έθνη και η ειδική εισηγήτρια τους για τα κατεχόμενα εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε, χαρακτηρίζουν ως εκτεταμένη και συστηματική χρήση βιασμών και σεξουαλικών βασανιστηρίων από τον ισραηλινό στρατό εναντίον Παλαιστινίων. Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το Παλαιστινιακό Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (PCHR) και το Euro-Med Human Rights Monitor, έχουν επίσης καταγράψει μαρτυρίες κρατουμένων που περιγράφουν πώς ισραηλινοί στρατιώτες χρησιμοποίησαν σκύλους για να τους βιάσουν.

«Αν είναι μαχητής της Χαμάς, όλα είναι νόμιμα»

Οι καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση Παλαιστινίων στις ισραηλινές φυλακές δεν είναι κάτι καινούργιο, χρονολογούνται από δεκαετίες. Ωστόσο, με την έναρξη του γενοκτονικού πολέμου του εναντίον της Γάζας, μετά την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ φαίνεται να έχει εντείνει τη χρήση του βιασμού ως όπλου πολέμου, σύμφωνα με την έρευνα του Al Jazeera και διάφορες εκθέσεις του ΟΗΕ και κορυφαίων οργανώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Μια έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025 βρήκε στοιχεία για τη «συστηματική» χρήση σεξουαλικής, αναπαραγωγικής και άλλων μορφών έμφυλης βίας από το Ισραήλ από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Τον Μάιο, το Ισραήλ προστέθηκε στη «μαύρη λίστα του ΟΗΕ για τη σεξουαλική βία σε ζώνες συγκρούσεων». Η Human Rights Watch, η Διεθνής Αμνηστία, η ισραηλινή οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα B’Tselem και το PCHR έχουν περιγράψει την διαδεδομένη κουλτούρα σεξουαλικής βίας εντός των ισραηλινών δυνάμεων, ειδικά μεταξύ εκείνων που είναι επιφορτισμένοι με την εποπτεία των Παλαιστινίων κρατουμένων. Πολλοί συνελήφθησαν και κρατήθηκαν χωρίς κατηγορία στο πλαίσιο του ισραηλινού συστήματος διοικητικής κράτησης.

Κανένας στρατιώτης ή φρουρός δεν έχει καταδικαστεί για σεξουαλική κακοποίηση Παλαιστινίων. Το Ισραήλ συνέλαβε 10 αξιωματικούς ασφαλείας μετά τη διαρροή ενός βίντεο που έδειχνε τον βιασμό ενός κρατουμένου στο στρατόπεδο κράτησης Σντέ Τεϊμάν, στην έρημο του Νεγκέβ, τον Ιούλιο του 2024. Ωστόσο, ομάδες διαδηλωτών της ακροδεξιάς, μεταξύ των οποίων και βουλευτές, προσπάθησαν να εισβάλουν στις εγκαταστάσεις όπου κρατούνταν οι φρουροί, σε μια προσπάθεια να τους απελευθερώσουν. Τον περασμένο Ιούλιο, το Ισραήλ απέσυρε όλες τις κατηγορίες εναντίον των φρουρών. Η γυναίκα αξιωματικός που φέρεται να διέρρευσε το βίντεο της επίθεσης, η υποστράτηγος Ιφάτ Τόμερ-Γιερουσαλμί, συνελήφθη στη συνέχεια. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπένιαμιν Νετανιάχου, χαρακτήρισε το «έγκλημά» της - τη διανομή του βίντεο του βιασμού από Ισραηλινούς στρατιώτες - ως την «σοβαρότερη επίθεση στις δημόσιες σχέσεις» της χώρας από την ίδρυσή της.

Η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ Αλμπανέζε δήλωσε ότι η πρόθεση πίσω από τη σεξουαλική κακοποίηση Παλαιστινίων κρατουμένων είναι σαφής: όχι απλώς να προκαλέσουν πόνο, αλλά να καταστρέψουν το θύμα και την αυτοεκτίμησή του. «Υπάρχει κάτι βαθύτερο, στο ότι τα βασανιστήρια, ειδικά ο βιασμός και άλλες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης, καταστρέφουν το ψυχικό κόσμο του ατόμου, ιδίως την ικανότητά του να ξαναχτίσει ή να απολαύσει την οικειότητα», δήλωσε στο Al Jazeera, αναφερόμενη σε συνεντεύξεις με δύο επιζώντες βιασμού. Όταν ρώτησε στο Κνέσετ, το κοινοβούλιο του Ισραήλ, τον Ιούλιο του 2024 αν ήταν ποτέ νόμιμο να βιάζεται ένας κρατούμενος, ο Χάνοχ Μιλβίντσκι, μέλος του κόμματος Λικούντ του Νετανιάχου, φώναξε: «Ναι». «Αν είναι Νουκμπά [μαχητής της Χάμας], όλα είναι νόμιμα, όλα».

Επιζών της γενοκτονίας και του βιασμού

Ο περιστασιακός εργάτης Τζομπ - όπως επέλεξε να τον παρουσιάσει το Al Jazeera - δεν πίστευε ποτέ ότι υπήρχε κάτι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο στη ζωή του. Όπως και ο αλ-Μπακρί, ο Τζομπ θεωρούσε τον εαυτό του έναν συνηθισμένο μεσήλικα οικογενειάρχη από τη Γάζα. Και οι δύο έβαζαν το μέλλον των παιδιών τους πάνω από το δικό τους. Και οι δύο έδιναν προτεραιότητα στην ασφάλεια των οικογενειών τους από τότε που το Ισραήλ ξεκίνησε τον γενοκτονικό πόλεμο τον Οκτώβριο του 2023. Και οι δύο είχαν συνηθίσει να οδηγούν τις οικογένειές τους μέσα από τα σημεία ελέγχου, τους βομβαρδισμούς και τις αναγκαστικές εκτοπίσεις που χαρακτήριζαν την καθημερινή ζωή στον πολιορκημένο θύλακα.

Αυτό άλλαξε όταν και οι δύο αιχμαλωτίστηκαν, βασανίστηκαν και βιάστηκαν επανειλημμένα από ισραηλινούς στρατιώτες και σκύλους φρουράς. Όπως και με τον αλ-Μπακρί, η ανάμνηση του Τζομπ από τον βιασμό του είναι εξίσου ξεκάθαρη. «Γυναίκες στρατιώτες μπήκαν στο δωμάτιό μου», είπε στο Al Jazeera. «Μου έβαλαν σιδερένιες χειροπέδες στα χέρια πίσω από την πλάτη μου. Ξέδεσαν τις χειροπέδες από τα πόδια μου και μου έβαλαν κι άλλες. Μετά με γδύσανε». Τον ακινητοποίησαν στο έδαφος με μπότες στην πλάτη και στον λαιμό του, ενώ οι γυναίκες στρατιώτες τον βίαζαν χρησιμοποιώντας τεχνητά αντικείμενα. «Οι στρατιώτες γύρω τους χειροκροτούσαν και κινηματογραφούσαν τη σκηνή. Κινηματογραφούσαν τη σκηνή του βιασμού».

Ο βιασμός και τα σεξουαλικά βασανιστήρια του Τζομπ συνεχίστηκαν ενώ τον ανέκριναν για τυχόν γνώση της επίθεσης υπό την ηγεσία της Χαμάς, για την οποία δεν γνώριζε τίποτα.

Οργή

Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, κατά την οποία σκοτώθηκαν 1.139 άτομα και απήχθησαν περίπου 250, προκάλεσε ρήξη σε μεγάλο τμήμα της ισραηλινής κοινωνίας και ανέτρεψε τις παραδοχές σχετικά με τις σχέσεις με τους Παλαιστινίους στα κατεχόμενα εδάφη. Μέσα από ατέλειωτες επαναλήψεις στα κανάλια συνεχούς ενημέρωσης, το τραύμα των επιθέσεων αντήχησε σε ολόκληρη την ισραηλινή κοινωνία, ενώ η πολιτική τάξη προσπαθούσε να μεγεθύνει τη ζημιά που υπέστη το Ισραήλ εκείνη την ημέρα.

Αναπολώντας τα γεγονότα της σύλληψής του, ο Τζομπ θυμήθηκε ότι του έδεσαν τα μάτια, τον βασάνισαν, τον καταπάτησαν και τον χτύπησαν, ενώ ταυτόχρονα τον ανέκριναν για τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, παρά το γεγονός ότι δεν είχε καμία σχέση με όσα συνέβησαν εκείνη την ημέρα. «Μας έλεγαν: “Γνωρίζετε τον Θεό και το εδάφιο του Κορανίου, μάτι αντί ματιού, δόντι αντί δοντιού. Ό,τι σπέρνεις, αυτό θα θερίσεις”», θυμήθηκε. Οι Ισραηλινοί στρατιώτες του είπαν: «Μπήκες στα εδάφη μας, τα ισραηλινά εδάφη, και τα εισέβαλες. Βίασες και έκανες αυτό και έκανες εκείνο».

Στον Αλ-Μπακρί δόθηκε ένας αριθμός αντί για όνομα και περιέγραψε ότι δέχτηκε ξυλοδαρμό όταν προσπάθησε να ταυτοποιηθεί με οποιονδήποτε άλλο τρόπο. «Βρίσκεσαι εδώ ως αιχμάλωτος πολέμου», θυμάται ότι του είπαν. «Ήρθες εδώ εξαιτίας της καταστροφής που προκάλεσες». Εκτός από τον βιασμό, όπως είπε ο Αλ-Μπακρί, αυτός και άλλοι κρατούμενοι δέχτηκαν επίθεση από σκύλους, καθώς και από αυτό που περιέγραψε ως ηχητικές βόμβες που είχαν ως στόχο να προκαλέσουν αποπροσανατολισμό. «Έπρεπε να κοιμάσαι μπρούμυτα, με δεμένα χέρια και δεμένα μάτια, ενώ περπατούσαν τα σκυλιά πάνω σου και σε κλωτσούσαν», είπε.

Η Αλμπανέζε δήλωσε στο Al Jazeera ότι παρόμοιες αναφορές για κακομεταχείριση και βασανιστήρια μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου είναι συχνές. «Η βία έχει κλιμακωθεί σε πρωτοφανές επίπεδο», είπε. «Έγινε εκδικητική». «Συνηθισμένες πρακτικές είναι οι σκληροί ξυλοδαρμοί, τα χαστούκια, τα εγκαύματα, τα σπασμένα κόκαλα, τα σπασμένα δόντια, η σεξουαλική βία και ο βιασμός», είπε. «Η σεξουαλική διείσδυση με αντικείμενα, τόσο σωματικά όσο και άλλα, όπως για παράδειγμα κάτι που επαναλαμβάνεται συχνά, είναι η χρήση μεταλλικών ράβδων, κοφτερών μεταλλικών αντικειμένων όπως μαχαίρια, ανιχνευτές μετάλλων και μπουκάλια».

Απανθρωποποίηση

Πολλοί από τους Ισραηλινούς στρατιώτες που κατηγορούνται για συμμετοχή σε βασανιστήρια, σεξουαλική κακοποίηση και βιασμό Παλαιστινίων κρατουμένων μεγάλωσαν σε κοινωνίες που, όπως περιγράφουν παρατηρητές εντός του Ισραήλ, έχουν προγραμματιστεί να θεωρούν τους Παλαιστινίους ως ανθρώπους που, κατά κάποιον τρόπο, δεν αξίζουν ανθρώπινο σεβασμό. Οργανώσεις όπως η B’Tselem και οι «Γιατροί για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα - Ισραήλ» έχουν περιγράψει πώς πολλοί Ισραηλινοί περνούν ολόκληρη τη ζωή τους χωρίς να έρθουν ποτέ σε επαφή με Παλαιστινίους, έναν λαό που η κρατική πολιτική έχει καταδικάσει να φοιτά σε ξεχωριστά εκπαιδευτικά συστήματα.

Η αντίληψη ότι οι Παλαιστίνιοι βρίσκονται κατά κάποιον τρόπο εκτός της κατηγορίας ενός αναγνωρίσιμου λαού είναι βαθιά ριζωμένη στην ισραηλινή πολιτική κουλτούρα, δήλωσε ο κοινωνιολόγος Γεχουντά Σενχάβ-Σαχραμπανί. Αυτό χρονολογείται από το παρόν μέχρι και την εποχή της βρετανικής εντολής για την Παλαιστίνη, όταν οι αξιωματούχοι την περιέγραφαν ως «γη χωρίς λαό», έως το παρόν, όπου μπορούν να σκοτώνονται, να βιάζονται και να βασανίζονται με φαινομενική ατιμωρησία. «Απεικονίζοντας ολόκληρο τον πληθυσμό ως ανθρώπινα ζώα και τρομοκράτες και επικαλούμενο την έννοια των ανθρώπινων ασπίδων για να δικαιολογήσει τις σφαγές, το Ισραήλ έχει ουσιαστικά βάλει ένα στόχο στην πλάτη ολόκληρου του άμαχου πληθυσμού», δήλωσε η Αλμπανέζε στο Al Jazeera. «Ακόμη και τα παιδιά που παρουσιάζονται ως τρομοκράτες εν τη γενέσει τους περιγράφουν έναν συντριπτικό φόβο για τον επικείμενο θάνατο».

Ο Ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ δεν είχε κανένα πρόβλημα να κατηγορήσει «αδιαμφισβήτητα» όλους τους Παλαιστινίους για την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους: «Είναι ολόκληρο το έθνος εκεί έξω που φέρει την ευθύνη. Δεν είναι αλήθεια [ότι] αυτή η ρητορική περί αμάχων που δεν [γνωρίζουν] και δεν εμπλέκονται. Δεν είναι απολύτως αλήθεια». Στον απόηχο της επίθεσης, ο πρώην υπουργός Άμυνας Γιοάβ Γκαλάντ δήλωσε ότι το Ισραήλ πολεμούσε αυτό που αποκάλεσε «ανθρώπινα ζώα» και διέταξε «πλήρη πολιορκία» των ανδρών, γυναικών και παιδιών που βρίσκονταν εκεί.

Άλλοι, όπως ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμοτρίτς και ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβίρ, έχουν διαπράξει συστηματικά παραβάσεις, αναφερόμενοι συνήθως στους Παλαιστινίους ως τρομοκράτες ή χαρακτηρίζοντας μεγάλα τμήματα της παλαιστινιακής κοινωνίας με γενικούς όρους εγκληματικότητας ή εξτρεμισμού, ιδίως σε σχέση με τη Γάζα και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη. «Η απανθρωποποιητική γλώσσα παίζει καθοριστικό ρόλο σε εγχειρήματα όπως η γενοκτονία ή άλλες μορφές συλλογικής τιμωρίας και κακοποίησης», δήλωσε η Αλμπανέζε, «γιατί, για να αντιμετωπίσεις τον άλλον ως υπάνθρωπο, πρέπει να τον βλέπεις ως υπάνθρωπο».

Ατιμωρησία

Παρά το γεγονός ότι οι αναλυτές έχουν περιγράψει ένα καθιερωμένο μοτίβο βιασμών και σεξουαλικής κακοποίησης εναντίον Παλαιστινίων, το Ισραήλ δεν έχει ακόμη υποστεί νομική καταδίκη από κανένα διεθνή οργανισμό ούτε έχει αντιμετωπίσει κυρώσεις για τις ενέργειές του στη Γάζα ή στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Οι προσπάθειες διεθνών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένης της πρωτοβουλίας του ΟΗΕ να διερευνήσει τις καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση τον Ιανουάριο του 2025, εμποδίστηκαν ενεργά από το Ισραήλ.

Συγκεκριμένες κακοποιήσεις - από αναγκαστική γυμνότητα και απειλές βιασμού έως επιθέσεις που στοχεύουν τα γεννητικά όργανα - έχουν καταστεί συνήθης πρακτική για τις ισραηλινές δυνάμεις, όπως διαπίστωσε ο ΟΗΕ, και πραγματοποιούνται με ρητή ή σιωπηρή έγκριση από ανώτερους αξιωματούχους. Ο Μπεν-Γβίρ, για παράδειγμα, χαρακτήρισε τις έρευνες για τον βιασμό στο Σντε Τεϊμάν ως «ντροπιαστικές», ενώ ο υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατζ περιέγραψε τις προσπάθειες να λογοδοτήσουν οι στρατιώτες για τον βιασμό ως «συκοφαντία του αίματος». «Τα βασανιστήρια των Παλαιστινίων έχουν εξιδανικευτεί στο Ισραήλ», παρατήρησε η Αλμπανέζε. «Δεν ήταν μόνο οι ισραηλινοί αξιωματούχοι και ηγέτες που καυχιόντουσαν για το πόσο άσχημα αντιμετωπίζονταν οι Παλαιστίνιοι… Τόσο έποικοι όσο και απλοί πολίτες μεταφέρθηκαν σε κέντρα κράτησης για να παρατηρήσουν, να παρακολουθήσουν ή ακόμα και να [συμμετάσχουν] στην ταπείνωση που επιβαλλόταν στους Παλαιστίνιους».

Ο Τριεστίνο Μαρινιέλο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο John Moores του Λίβερπουλ και μέλος της νομικής ομάδας που εκπροσωπεί τα θύματα της Γάζας στο ΔΠΔ, επεσήμανε αυτό που περιέγραψε ως «πολύ σημαντική διαφορά στο πλαίσιο του διεθνούς ποινικού δικαίου μεταξύ μεμονωμένων πράξεων σεξουαλικής βίας και πράξεων που αποτελούν μέρος ενός συστηματικού μοτίβου κατά αμάχων». «Οι πρώτες μπορεί να συνιστούν εγκλήματα πολέμου. Όταν οι ίδιες πράξεις είναι οργανωμένες και διαδεδομένες, συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», είπε. «Αυτά τα εγκλήματα διαπράττονται σε κρατικά κέντρα κράτησης και στρατιωτικά κέντρα κράτησης. Το γεγονός ότι οι δράστες δεν δικάζονται, δεν διώκονται ποινικά ή δεν καταδικάζονται δείχνει ότι πίσω από τη διάπραξή τους κρύβεται μια θεσμική πολιτική», πρόσθεσε ο Μαρινιέλο.

Βεβαίως, οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν να αντιστέκονται, είπε η Αλμπανέζε. «Οι Παλαιστίνιοι εξακολουθούν να αγωνίζονται για να μην εξαφανιστούν, για να μην εκλείψουν ως λαός με δικαίωμα αυτοδιάθεσης». Ωστόσο, στα μάτια των περισσότερων παρατηρητών, η γενοκτονία που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα συνεχίζεται, αψηφώντας την εικονική εκεχειρία που επέβαλε στο Ισραήλ ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ τον Οκτώβριο του 2025.

Το Ισραήλ προχωρά με ταχύ ρυθμό στην αναγκαστική εκτόπιση των Παλαιστινίων σε ολόκληρη την κατεχόμενη Δυτική Όχθη, ενώ κάθε αντίσταση από τους γαιοκτήμονες και τους αγρότες στους ισραηλινούς εποίκους και τις δυνάμεις ασφαλείας αντιμετωπίζεται συνήθως με βία, φυλάκιση και συχνά βασανιστήρια και βιασμούς. «Το να επιζήσεις από σεξουαλική βία και βασανιστήρια γενικά, και ειδικά από βιασμό, είναι βάναυσο», είπε η Αλμπανέζε. «Φανταστείτε όταν αυτό γίνεται σε μεγάλη κλίμακα και συστηματικά σε έναν ολόκληρο πληθυσμό. Σημαίνει την καταστροφή του λαού ως τέτοιου».