«Πυκνώνουν» τα σύννεφα στο Ισραήλ πάνω από τον Νετανιάχου - Απογοήτευση και δυσαρέσκεια στο εσωτερικό

Ο τίτλος που δέσποζε στην ισραηλινή ειδησεογραφική ιστοσελίδα Haaretz την Τρίτη (16/6) αποτύπωνε τα συναισθήματα πολλών: «Το φιάσκο με το Ιράν είναι η μεγαλύτερη αποτυχία του Νετανιάχου μετά την 7η Οκτωβρίου».

Ύστερα από τρεισήμισι μήνες ενός πολέμου με το Ιράν που εξελισσόταν με δυσκολίες και ασυνέχεια, ο σημαντικότερος σύμμαχος του Ισραήλ, οι ΗΠΑ, διαμεσολάβησαν για μια προσωρινή συμφωνία χωρίς, όπως φαίνεται, καμία συμμετοχή του Ισραήλ. Αντίθετα, το ιρανικό κράτος, το οποίο οι Ισραηλινοί πολιτικοί εδώ και δεκαετίες παρουσιάζουν ως υπαρξιακή απειλή, εξακολουθεί να στέκεται όρθιο και, χάρη στον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ, είναι αναμφισβήτητα ισχυρότερο από πριν.

Πιο κοντά στα σύνορά του, λέει το Al Jazeera, η δυνατότητα του Ισραήλ να συνεχίσει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στον Λίβανο - τις οποίες υποστήριζε ότι ήταν αναγκαίες για την προστασία από τις επιθέσεις με ρουκέτες της λιβανικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, συμμάχου του Ιράν - θα πρέπει πλέον να σταθμιστεί σε σχέση με το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν ενόψει της υπογραφής της συμφωνίας, η οποία αναμένεται αργότερα μέσα στην εβδομάδα.

Μαζική αντίθεση

Η αντίθεση στη συμφωνία στο Ισραήλ προέρχεται τόσο από το κέντρο όσο και από την άκρα δεξιά. Ο Γκάντι Άιζενκοτ, ένας κεντρώος πολιτικός που θεωρείται ένας από τους βασικούς διεκδικητές για την ανατροπή του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στις εκλογές αργότερα φέτος, άσκησε σφοδρή κριτική στον Ισραηλινό ηγέτη και στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Ο Άιζενκοτ καταδίκασε αυτό που περιέγραψε ως «το θλιβερό αποτέλεσμα μιας αποτυχημένης κυβέρνησης», επισημαίνοντας αυτό που χαρακτήρισε ως το «τεράστιο χάσμα» ανάμεσα στις «κενές υποσχέσεις για απόλυτη νίκη» του Νετανιάχου και στο περίγραμμα των όρων της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Μέλη της ακροδεξιάς του κυβερνητικού συνασπισμού του Νετανιάχου - συγκεκριμένα ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμοτρίτς - ήταν χαρακτηριστικά αδιάλλακτοι, με το βλέμμα πιθανώς στραμμένο στις εκλογές. «Δεν πρέπει να ενεργούμε σύμφωνα με τις συμφωνίες μεταξύ Τραμπ και [Μοτζταμπά] Χαμενεΐ», είπε ο Μπεν-Γκβιρ, αναφερόμενος στους ηγέτες των ΗΠΑ και του Ιράν, ενώ ο Σμοτρίτς χαρακτήρισε τη συμφωνία «κακή συμφωνία».

Ο Νετανιάχου, έχοντας περάσει χρόνια προωθώντας έναν πόλεμο με το Ιράν και προβάλλοντάς τον στο εσωτερικό του Ισραήλ, γνωρίζει ότι το τέλος της σύγκρουσης είναι αντιδημοφιλές στο εσωτερικό. Ο πρωθυπουργός έχει καταβάλει μεγάλη προσπάθεια να αποστασιοποιηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο από αυτό που αποκάλεσε «απόφαση του Τραμπ» για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ ταυτόχρονα ισχυρίζεται ότι υπήρξε ισότιμος εταίρος των ΗΠΑ στη διεξαγωγή του.

Απορρίπτοντας όσα οι επικριτές χαρακτήρισαν ως καταστροφική θέση του Ισραήλ ενόψει της υπογραφής της συμφωνίας αργότερα μέσα στην εβδομάδα, ο Νετανιάχου αντίθετα υποστήριξε ότι πρόκειται για επιτυχία, λέγοντας σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα (15/6): «Απομακρύναμε, για τα επόμενα χρόνια, αυτόν τον κίνδυνο που κρεμόταν πάνω μας για την εξάλειψη του πληθυσμού του Ισραήλ», είπε. «Αυτό κάναμε. Σώσαμε το Κράτος του Ισραήλ από τον αφανισμό», συνέχισε, επαναλαμβάνοντας με αξιοσημείωτη ακρίβεια τους ισχυρισμούς του μετά τον πόλεμο 12 ημερών με το Ιράν τον Ιούνιο του 2025, όταν είχε πει ότι εξασφάλισε στο Ισραήλ μια «ιστορική νίκη» που θα «αντέξει για γενιές».

«Δεν αποδίδει καλά, και οι ισχυρισμοί δεν είναι αξιόπιστοι», δήλωσε στο Al Jazeera ο πρώην σύμβουλος της ισραηλινής κυβέρνησης Ντάνιελ Λέβι. «Η υπόθεση ήταν ότι αν παρασύρεις την Αμερική σε έναν πόλεμο, τότε είναι δεδομένο ότι το Ιράν θα συντριβεί και ότι πράγματα που το Ισραήλ δεν μπορεί να επιτύχει, όπως η καταστροφή καθεστώτος και η ιρανική συνθηκολόγηση, θα επιτευχθούν από την Αμερική», είπε, σημειώνοντας ότι αυτό δεν συνέβη.

Ο Λέβι συνέχισε, επισημαίνοντας ότι οι ισραηλινές προσδοκίες για την έκβαση του πολέμου διαμορφώθηκαν από την ίδια την εικόνα που έχει το Ισραήλ για τον εαυτό του στην περιοχή. «Η ίδια η υπόθεση είναι εμποτισμένη με αποικιοκρατικό ρατσισμό και ισραηλινή αλαζονεία», είπε. «Η ιδέα ότι το Ιράν θα μπορούσε να υπερισχύσει, να ξεπεράσει στρατηγικά και να αποκτήσει μοχλούς πίεσης δεν ήταν στο τραπέζι».

Το Ιράν στην κορυφή;

Μεγάλο μέρος της συζήτησης στο εσωτερικό του Ισραήλ έχει επικεντρωθεί στο καθεστώς του Ιράν ως περιφερειακής δύναμης, αλλά και ως δυνητικής πυρηνικής δύναμης, μετά την ολοκλήρωση του πολέμου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επιμείνει ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς οι ΗΠΑ σκοπεύουν να πείσουν το Ιράν να παραδώσει τα αποθέματά του από εμπλουτισμένο ουράνιο, μετά από έναν πόλεμο που πολλοί Ιρανοί πιστεύουν ότι κέρδισαν, ιδιαίτερα δεδομένων των οικονομικών συνεπειών από το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

«Ο Νετανιάχου επέφερε στο Ισραήλ μια στρατηγική καταστροφή», δήλωσε ο Άρον Μπρέγκμαν, ανώτερος λέκτορας στο Τμήμα Πολεμικών Σπουδών του King’s College London. «Ξεκίνησε έναν πόλεμο με το Ιράν που στόχευε στην ανατροπή του καθεστώτος του, αλλά το καθεστώς εξακολουθεί να υπάρχει και είναι [πιο] ριζοσπαστικό από πριν. Το Ιράν θα ανασυγκροτήσει το οπλοστάσιο πυραύλων του».

Επίσης, αβέβαιο είναι το πόσο καιρό μπορεί το Ισραήλ να βασίζεται στην υποστήριξη των ΗΠΑ για τη συνεχιζόμενη εισβολή του στον Λίβανο. Το Ιράν εδώ και καιρό έχει θέσει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία τερματισμού του πολέμου τη διακοπή των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο. Όμως ο Νετανιάχου έχει υποστηρίξει ότι η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν επεκτείνεται στην ελευθερία κινήσεων του Ισραήλ στον Λίβανο, δημιουργώντας αυτό που αναλυτές λένε ότι θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο σε οποιαδήποτε εκεχειρία, καθώς και μια αυξανόμενη πηγή τριβής μεταξύ του Ισραήλ και των υποστηρικτών του στην Ουάσιγκτον.

Την Τρίτη (16/6), ο Τραμπ προσπάθησε να τονίσει αυτές τις διαφορές, λέγοντας ότι ήταν «δυσαρεστημένος» με τη συμπεριφορά του Ισραήλ στον Λίβανο, προσθέτοντας ότι ο Νετανιάχου έπρεπε να είναι «πιο υπεύθυνος» όσον αφορά τον βόρειο γείτονα του Ισραήλ.

«Ο Λίβανος θα είναι ο σπινθήρας, η αφορμή για επόμενους γύρους επιθέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ιράν», υποστήριξε ο Μπρέγκμαν. «Θα συμμετάσχουν οι ΗΠΑ ξανά στο πλευρό του Ισραήλ για να πολεμήσουν το Ιράν; Αμφιβάλλω ότι οποιοσδήποτε πρόεδρος των ΗΠΑ με έστω και λίγο κοινή λογική θα επιχειρούσε ξανά πόλεμο με το Ιράν». «Η γεωγραφία είναι με το μέρος του Ιράν, και πρόκειται για μια οικονομική πυρηνική βόμβα την οποία οι Ιρανοί θα χρησιμοποιήσουν ξανά χωρίς δισταγμό», κατέληξε, αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ και στη δυνατότητα του Ιράν να εμποδίσει τη διέλευση πετρελαίου από αυτά.

Ο Νετανιάχου παραμένει ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ και λίγοι είναι αυτοί που είναι διατεθειμένοι να τον ξεγράψουν ενόψει των φετινών εκλογών. Όμως, οι ιστορικές αποτιμήσεις των τελευταίων περιφερειακών του επιλογών αρχίζουν να διαμορφώνονται, δήλωσε στο Al Jazeera ο Άλον Πίνκας, πρώην Ισραηλινός πρέσβης και γενικός πρόξενος στη Νέα Υόρκη. «Βρίσκεται τώρα να εισέρχεται στις εκλογές κουβαλώντας την καταστροφή της 7ης Οκτωβρίου [επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς το 2023 στο Ισραήλ], την αποτυχία στον Λίβανο και έναν καταστροφικό πόλεμο κατά του Ιράν πίσω του», είπε.

«Τελικά, ο Νετανιάχου αντιμετωπίζεται ως ένας άνθρωπος που του δόθηκε η ευκαιρία της ζωής του και την σπατάλησε. Είχε επιτέλους τα πάντα υπέρ του: έναν πρόεδρο των ΗΠΑ, το Ιράν μόνο και χωρίς συμμάχους, και στρατιωτικό και τεχνολογικό πλεονέκτημα, και τα θαλάσσωσε», είπε ο Πίνκας. «Για 30 χρόνια μιλούσε γι’ αυτό και, όταν έφτασε η στιγμή, τα θαλάσσωσε. Έχει δίκιο ότι άλλαξε το πολιτικό τοπίο της Μέσης Ανατολής. Το έκανε προς όφελος του Ιράν».