Η ιστορία μιας γυναίκας που επέλεξε την υποβοηθούμενη ευθανασία μετά από δεκαετίες αφόρητου πόνου

Τρεις εβδομάδες πριν από τον θάνατό της σε εξειδικευμένη κλινική της Ελβετίας, η Μέρι Ελίζαμπεθ Χόλιντεϊ - ψευδώνυμο συγγραφέα από τις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ - κατέγραψε σε μια επιστολή που στάλθηκε στη Huffpost τους λόγους που την οδήγησαν στην απόφαση να βάλει τέλος στη ζωή της.

Για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες ζούσε με σοβαρή Πολλαπλή Χημική Ευαισθησία (MCS), μια πάθηση που προκαλούσε εξαιρετικά έντονες αντιδράσεις σε ουσίες που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι απολύτως συνηθισμένες. Αρώματα, απορρυπαντικά, μαλακτικά ρούχων, σαμπουάν, αποσμητικά, αντηλιακά, καπνός, καθαριστικά και δεκάδες άλλα προϊόντα της καθημερινότητας προκαλούσαν σοβαρά αναπνευστικά, νευρολογικά και δερματικά συμπτώματα.

Η κατάστασή της επιδεινωνόταν σταθερά με την πάροδο των χρόνων, μέχρι που, όπως περιέγραφε, είχε γίνει ευαίσθητη σχεδόν στα πάντα. Παράλληλα, δεν μπορούσε να λάβει ούτε τα πιο κοινά παυσίπονα, όπως ιβουπροφαίνη ή παρακεταμόλη, γεγονός που καθιστούσε σχεδόν αδύνατη οποιαδήποτε μορφή ανακούφισης από τον πόνο. Σαν να μην έφτανε αυτό, έπασχε και από ινομυαλγία, μια χρόνια και εξουθενωτική πάθηση που προκαλεί έντονους μυοσκελετικούς πόνους, αδυναμία και χρόνια κόπωση. Περιέγραφε ότι μετά βίας μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα χέρια της, ενώ οι νυχτερινοί πόνοι δεν της επέτρεπαν να κοιμηθεί.

Η ίδια θυμόταν πως στα νεανικά της χρόνια ήταν ιδιαίτερα δραστήρια και αγαπούσε τον αθλητισμό. Ωστόσο, στις αρχές της τρίτης δεκαετίας της ζωής της, διαπίστωσε ξαφνικά ότι δεν μπορούσε πλέον ούτε να κρατήσει τη ρακέτα του τένις. Οι δύο αυτές παθήσεις την οδήγησαν σε πλήρη κοινωνική απομόνωση. Δεν μπορούσε να βγει από το σπίτι, ούτε να ζήσει μια φυσιολογική καθημερινότητα. Ακόμη και μια αγκαλιά με τους ανθρώπους που αγαπούσε είχε γίνει αδύνατη, γεγονός που χαρακτήριζε από τις μεγαλύτερες ψυχικές απώλειες της ζωής της.

Για χρόνια διατηρούσε την ελπίδα ότι η ιατρική θα ανακάλυπτε κάποια θεραπεία που θα μπορούσε να της προσφέρει έστω μικρή ανακούφιση. Όμως, όπως έγραψε, αυτό δεν συνέβη ποτέ, ιδιαίτερα καθώς η ίδια δεν μπορούσε να ανεχθεί φαρμακευτικές αγωγές.

Η διάγνωση που άλλαξε τα πάντα

Το καλοκαίρι του 2023 διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού, ο οποίος είχε ήδη κάνει μετάσταση στους λεμφαδένες. Από την πρώτη στιγμή αποφάσισε ότι δεν επιθυμούσε να υποβληθεί σε θεραπεία. Εκτιμούσε ότι η αναισθησία για ένα πιθανό χειρουργείο θα μπορούσε να αποβεί μοιραία ή να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την ήδη βεβαρημένη κατάσταση της υγείας της. Παράλληλα, θεωρούσε αδύνατο να υποβληθεί σε χημειοθεραπεία, καθώς ο οργανισμός της δεν ανεχόταν σχεδόν κανένα φάρμακο.

Όπως αποκάλυψε, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα από τη διάγνωση συνειδητοποίησε ότι είχε πλέον τη δυνατότητα να διεκδικήσει μια αξιοπρεπή έξοδο από τη ζωή. Αρχικά πίστεψε ότι θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη νομοθεσία περί υποβοηθούμενου θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, διαπίστωσε πως δεν πληρούσε τις απαραίτητες προϋποθέσεις, καθώς θα έπρεπε να περιμένει μέχρι η νόσος να φτάσει σε ακόμη πιο προχωρημένο στάδιο. Επιπλέον, στις πολιτείες όπου επιτρέπεται η ιατρικώς υποβοηθούμενη αυτοκτονία, τα φάρμακα χορηγούνται από το στόμα, κάτι που η ίδια αδυνατούσε να ανεχθεί.

Συνεχίζοντας την αναζήτηση, βρήκε μια μη κερδοσκοπική κλινική στην Ελβετία, η οποία δέχεται πολίτες από άλλες χώρες και χορηγεί τα φάρμακα ενδοφλεβίως. Η αίτησή της περιλάμβανε εκτενή ιατρικά στοιχεία, εξετάσεις που επιβεβαίωναν τη μετάσταση του καρκίνου, πλήρες ιστορικό δεκαετιών, καθώς και επιστολή του προσωπικού της γιατρού, ο οποίος υποστήριζε ότι υπέφερε επί χρόνια και δήλωνε πως στήριζε την απόφασή της.

Η αίτηση εγκρίθηκε λίγες εβδομάδες αργότερα. Η διαδικασία κόστιζε περίπου 10.000 δολάρια. Η ίδια αναγνώριζε ότι πρόκειται για σημαντικό ποσό, ωστόσο διερωτόταν πόσα χρήματα δεν θα ήταν διατεθειμένος να διαθέσει ένας άνθρωπος προκειμένου να απαλλαγεί από έναν αδιάκοπο και αφόρητο πόνο. Παρότι επιθυμούσε να αναχωρήσει άμεσα, ζήτησε δύο μήνες προθεσμία προκειμένου να τακτοποιήσει τις προσωπικές της υποθέσεις.

Οι τελευταίες εβδομάδες

Είχε παντρευτεί πριν από 20 χρόνια και περιέγραφε τον σύζυγό της ως τον άνθρωπο που στάθηκε αδιάκοπα στο πλευρό της όλα αυτά τα χρόνια. Μαζί είχαν ολοκληρώσει την κατασκευή του νέου τους σπιτιού μόλις έναν χρόνο νωρίτερα και εκείνη αφιέρωσε τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής της στην οργάνωση των οικονομικών και των πρακτικών ζητημάτων της οικογένειας. Μετέφερε την κυριότητα του αυτοκινήτου της, έκλεισε τραπεζικούς λογαριασμούς και εξήγησε στον σύζυγό της όλες τις οικονομικές υποχρεώσεις που μέχρι τότε διαχειριζόταν η ίδια.

Εξέφραζε μάλιστα την επιθυμία να δει κάποτε τον σύζυγό της να ξαναφτιάχνει τη ζωή του και να γεμίσει το σπίτι με φίλους και, εφόσον το επιθυμούσε, με μια νέα σύντροφο. Όπως ανέφερε, εκείνος είχε υποφέρει εξίσου βλέποντάς τη να βασανίζεται καθημερινά και πίστευε πως μετά τον θάνατό της θα μπορούσε επιτέλους να ζήσει χωρίς τον συνεχή φόβο ότι οποιαδήποτε καθημερινή συνήθεια θα επιβάρυνε την υγεία της.

Οι φίλοι της γνώριζαν μόνο ένα μέρος της πραγματικής της ταλαιπωρίας, καθώς, όπως έλεγε, απέφευγε να τους επιβαρύνει με όσα βίωνε. Η μητέρα της δυσκολευόταν περισσότερο από όλους να αποδεχθεί την απόφαση της κόρης της, παρότι κατανοούσε τους λόγους που την οδήγησαν σε αυτή.

Η Χόλιντεϊ θεωρούσε πως πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να αντιληφθούν τι σημαίνει να ζει κάποιος επί δεκαετίες χωρίς ουσιαστική ποιότητα ζωής. Πίστευε ότι όσοι της πρότειναν να δοκιμάσει ακόμη μία θεραπεία ή να περιμένει για μια πιθανή ανακάλυψη της επιστήμης δεν μπορούσαν να κατανοήσουν το συνολικό βάρος όλων των προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε.

«Η ζωή είναι για να τη ζεις»

Στο τελευταίο της κείμενο ανέφερε ότι πίστευε στην ύπαρξη μεταθανάτιας ζωής και ότι ανυπομονούσε να συναντήσει ξανά την κόρη της, η οποία είχε φύγει από τη ζωή χρόνια νωρίτερα. Μαζί με τον σύζυγό της ταξίδεψαν στην Ευρώπη δύο εβδομάδες πριν από το προγραμματισμένο ραντεβού στην Ελβετία. Επέλεξαν να μείνουν σε μια βιολογική φάρμα στην Τοσκάνη, έναν τόπο όπου, όπως έλεγε, μπορούσε να αναπνεύσει χωρίς να υποφέρει από τις χημικές ουσίες που την επηρέαζαν.

Κλείνοντας την αφήγησή της, υποστήριξε ότι το σημαντικότερο μάθημα που αποκόμισε από τα 65 χρόνια της ζωής της ήταν πως οι άνθρωποι οφείλουν να στηρίζουν ο ένας τον άλλον, να δείχνουν περισσότερη κατανόηση και λιγότερη κριτική απέναντι σε όσους υποφέρουν. Παράλληλα, υποστήριξε ότι όσοι βιώνουν ανίατες παθήσεις χωρίς καμία ποιότητα ζωής θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν έναν αξιοπρεπή θάνατο, χωρίς να αναγκάζονται να ταξιδεύουν σε άλλη χώρα για να ασκήσουν αυτή την επιλογή.