«Ματωμένος ουρανός» στη Βενεζουέλα: Συνδέεται το απόκοσμο φαινόμενο με τον φονικό σεισμό;

Λίγες μόλις ημέρες μετά τους ισχυρούς καταστροφικούς σεισμούς στη Βενεζουέλα, οι κάτοικοι του Καράκας ήρθαν αντιμέτωποι με ένα ακόμη καθηλωτικό θέαμα: έναν ουρανό που έλαμπε σε έντονες πορφυρές αποχρώσεις καθώς ο ήλιος έδυε. Τα βίντεο από το φαινόμενο κατέκλυσαν γρήγορα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πυροδοτώντας σενάρια που συνέδεαν την απόκοσμη αυτή εικόνα με την πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα.

Όπως μεταδίδει το Times of India,  αν και η χρονική σύμπτωση φούντωσε τις φήμες για τα λεγόμενα «σεισμικά φώτα» και άλλες ανυπόστατες θεωρίες, οι ειδικοί της ατμοσφαιρικής επιστήμης ξεκαθαρίζουν ότι το εντυπωσιακό αυτό σκηνικό οφείλεται σε μια πολύ πιο γνώριμη αιτία.

Τι προκάλεσε τον κόκκινο ουρανό πάνω από το Καράκας

Το έντονο ηλιοβασίλεμα, γνωστό στην περιοχή ως «candilazo», προκαλείται από τον συνδυασμό του ηλιακού φωτός, των αιωρούμενων σωματιδίων και των εκάστοτε ατμοσφαιρικών συνθηκών. Παρόλο που οι πρόσφατες δονήσεις ενέτειναν την ανησυχία των πολιτών, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι ο κατακόκκινος ουρανός αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα ατμοσφαιρικής οπτικής και όχι προμήνυμα κάποιου νέου σεισμού.

Το βράδυ της 30ής Ιουνίου, ο ουρανός πάνω από την πρωτεύουσα της Βενεζουέλας πήρε μια ασυνήθιστα βαθιά κόκκινη απόχρωση, λούζοντας ολόκληρες γειτονιές σε ένα πορφυρό φως. Χαρακτηριστικό είναι ένα βίντεο που έγινε viral, το οποίο αναρτήθηκε από τοπικούς λογαριασμούς στα social media και αποτύπωσε τις δραματικές σκηνές, με τους κατοίκους να παρακολουθούν γεμάτοι έκπληξη τον λαμπερό ορίζοντα.

Το σχετικό βίντεο:

Τι είναι το «candilazo» και πώς δημιουργείται

Ο όρος «candilazo» χρησιμοποιείται ευρέως στη Βενεζουέλα, καθώς και σε περιοχές στο βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής, για να περιγράψει τα εξαιρετικά ζωηρά κόκκινα ή πορτοκαλί ηλιοβασιλέματα. Αν και πρόκειται για μια τοπική, λαϊκή ονομασία και όχι για επιστημονικό όρο, οι νόμοι της φυσικής πίσω από το φαινόμενο είναι απολύτως ξεκάθαροι.

Καθώς ο ήλιος πλησιάζει στον ορίζοντα, οι ακτίνες του πρέπει να διανύσουν πολύ μεγαλύτερη απόσταση μέσα στη γήινη ατμόσφαιρα σε σχέση με το μεσημέρι. Κατά τη διάρκεια αυτής της μακρύτερης διαδρομής, τα μικρότερα μήκη κύματος (όπως το μπλε και το ιώδες) διασκορπίζονται από τα ατμοσφαιρικά μόρια μέσω της λεγόμενης σκέδασης Ρέιλι (Rayleigh scattering). Έτσι, στον ουρανό επικρατούν τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, δηλαδή το κόκκινο και το πορτοκαλί.

Σύμφωνα με τη NASA, η σκέδαση Ρέιλι ορίζεται ως εξής:

«Η σκέδαση Ρέιλι είναι μια σημαντική διεργασία που επηρεάζει τη διαδρομή του φωτός μέσα από την ατμόσφαιρα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην περιοχή του υπεριώδους, καθώς η ποσότητα του φωτός που διασκορπίζεται είναι πολύ μεγαλύτερη στα μικρότερα μήκη κύματος από ό,τι στα μεγαλύτερα μήκη κύματος.»

Το οπτικό αυτό αποτέλεσμα γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν στην ατμόσφαιρα συσσωρεύονται επιπλέον μικροσκοπικά σωματίδια, όπως σκόνη, καπνός, θαλασσινό αλάτι ή αερολύματα. Τα σωματίδια αυτά εντείνουν τη διάχυση των μικρότερων μηκών κύματος και επιτρέπουν στο κόκκινο και το πορτοκαλί να γίνουν ακόμη πιο ευδιάκριτα, δημιουργώντας την ισχυρή λάμψη που χαρακτηρίζει το «candilazo».

Οι μετεωρολόγοι επισημαίνουν ότι το βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής επηρεάζεται περιοδικά από κύματα σκόνης από τη Σαχάρα, η οποία μεταφέρεται σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό μέσω των αληγών ανέμων. Αυτά τα σύννεφα σκόνης μπορούν να κάνουν τα χρώματα του δειλινού ακόμη πιο φαντασμαγορικά, αυξάνοντας τη συγκέντρωση των αιωρούμενων σωματιδίων που διαχέουν το ηλιακό φως.

Όπως αναφέρει το Παρατηρητήριο της Γης της NASA (NASA’s Earth Observatory), η αφρικανική σκόνη φτάνει τακτικά μέχρι την Καραϊβική και τη βόρεια Νότια Αμερική, επηρεάζοντας την ποιότητα του αέρα, τον σχηματισμό των νεφών αλλά και την όψη που παίρνουν τα ηλιοβασιλέματα σε ολόκληρη την περιοχή.

Συνδέεται ο κόκκινος ουρανός με τους φονικούς σεισμούς;

Η εμφάνιση του βαθυκόκκινου ουρανού αμέσως μετά τους φονικούς σεισμούς στη Βενεζουέλα ήταν επόμενο να πυροδοτήσει συζητήσεις για πιθανή σύνδεση των δύο γεγονότων. Ωστόσο, οι γεωφυσικοί υπογραμμίζουν ότι οι σεισμοί δεν μπορούν να προβλεφθούν από τα χρώματα της ατμόσφαιρας, ενώ δεν υπάρχει καμία επιστημονική ένδειξη που να συσχετίζει ένα έντονο ηλιοβασίλεμα με τη δραστηριότητα των τεκτονικών πλακών.

Οι ερευνητές έχουν μελετήσει κατά καιρούς αναφορές για σπάνια φωτεινά φαινόμενα που συνοδεύουν κάποιους σεισμούς, τα οποία συχνά αποκαλούνται «σεισμικά φώτα». Τα φαινόμενα αυτά, όταν συμβαίνουν, θεωρείται ότι οφείλονται σε παροδικές ηλεκτρικές εκκενώσεις που προκαλούνται από τις έντονες πιέσεις στο εσωτερικό συγκεκριμένων πετρωμάτων, πριν ή κατά τη διάρκεια της δόνησης. Ωστόσο, εμφανίζονται ως στιγμιαίες λάμψεις ή φώτα που τρεμοπαίζουν χαμηλά στον ορίζοντα, και δεν παρουσιάζουν καμία ομοιότητα με τον απέραντο, ομοιόμορφα φωτισμένο πορφυρό ουρανό που καταγράφηκε πάνω από το Καράκας.

Οι ειδικοί που ανέλυσαν την πρόσφατη δραστηριότητα στη Βενεζουέλα τόνισαν επίσης ότι οι ίδιοι οι σεισμοί ήταν το αποτέλεσμα της μετατόπισης στα όρια μεταξύ της Πλάκας της Καραϊβικής και της Νοτιοαμερικανικής Πλάκας, όπου τα αβαθή ρήγματα οριζόντιας ολίσθησης προξενούν συχνά ισχυρές δονήσεις. Κατέληξαν στο ότι, ενώ οι σεισμοί παραμένουν απρόβλεπτοι, τα εντυπωσιακά ηλιοβασιλέματα αποτελούν καθαρά ατμοσφαιρικά φαινόμενα, τα οποία ελέγχονται αποκλειστικά από τον τρόπο που το ηλιακό φως αλληλεπιδρά με τα σωματίδια της ατμόσφαιρας.

Οι καθηλωτικές εικόνες πάνω από το Καράκας αποτελούν, επομένως, ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς δύο φυσικά γεγονότα μπορούν να συμπέσουν χρονικά χωρίς να μοιράζονται την ίδια αιτία. Οι σεισμοί είχαν γεωλογική προέλευση, ενώ ο κόκκινος ουρανός ατμοσφαιρική. Η ταυτόχρονη εκδήλωσή τους γέννησε μια μοναδική οπτική εμπειρία, όμως η επιστήμη ξεκαθαρίζει ότι το εντυπωσιακό «candilazo» δεν ήταν τίποτα περισσότερο από ένα από τα πιο όμορφα παιχνίδια φωτός της φύσης.