Pegasus: Ποιο είναι το πανίσχυρο ισραηλινό κατασκοπευτικό λογισμικό που «μόλυνε» το κινητό του Κούλογλου

Ένας πρώην ευρωβουλευτής βρέθηκε στο στόχαστρο του κατασκοπευτικού λογισμικού Pegasus ενώ συμμετείχε σε επιτροπή που ερευνούσε τη χρήση εργαλείων παρακολούθησης από τον ισραηλινό δημιουργό του, σύμφωνα με καναδική ερευνητική ομάδα.

Το iPhone του Έλληνα δημοσιογράφου Στέλιου Κούλογλου, ο οποίος ήταν μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από το 2015 έως το 2024, μολύνθηκε τουλάχιστον τρεις φορές με το λογισμικό Pegasus το 2022 και το 2023, ανέφερε η Citizen Lab σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή (3/7).

Τα τρία περιστατικά, που σημειώθηκαν ενώ ο Κούλογλου βρισκόταν στην Αθήνα και τις Βρυξέλλες, συνέπεσαν με τη συμμετοχή του στην επιτροπή που είχε ως αποστολή τη διερεύνηση της παράνομης χρήσης του Pegasus και άλλων εργαλείων κατασκοπείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα με έδρα το Τορόντο.

Τι ανέφερε η έρευνα

Όπως αναφέρει και το Al Jazeera, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ίδρυσε την επιτροπή PEGA το 2022, μετά από αποκαλύψεις ότι κυβερνήσεις στην ΕΕ είχαν χρησιμοποιήσει το Pegasus για να παρακολουθούν δημοσιογράφους, ακτιβιστές, πολιτικούς και άλλους πολίτες. Ο Κούλογλου έλαβε ειδοποιήσεις απειλής από την Apple για πιθανές παραβιάσεις Pegasus μετά τις εισβολές, αλλά μόλις μήνες μετά από κάθε περιστατικό, σύμφωνα με την Citizen Lab. Ο Κούλογλου ζήτησε από την ερευνητική ομάδα να πραγματοποιήσει εγκληματολογική ανάλυση του τηλεφώνου του τον Μάιο.

Η Citizen Lab ανέφερε στην έκθεσή της ότι το περιστατικό υπογραμμίζει τη «σοβαρή απειλή που αποτελεί το μισθοφορικό κατασκοπευτικό λογισμικό για την ακεραιότητα των δημοκρατικών διαδικασιών». «Όποια κι αν είναι η οντότητα που ευθύνεται για την παραβίαση, η μόλυνση θα μπορούσε να έχει εκθέσει αυστηρά εμπιστευτικές συνομιλίες μεταξύ μελών της επιτροπής PEGA και του προσωπικού τους, καθώς και άλλες ευαίσθητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες, ακόμη και σε πλευρές υπό έρευνα από την ίδια την επιτροπή», αναφέρεται στην έκθεση.

Η Citizen Lab δεν απέδωσε την επίθεση σε συγκεκριμένη κυβέρνηση, αλλά ανέφερε ότι δεν βρήκε στοιχεία που να δείχνουν ότι ευθύνεται η ελληνική κυβέρνηση.

Τι είναι το Pegasus

Το Pegasus, που αναπτύχθηκε και πωλείται από την ισραηλινή εταιρεία NSO Group με έδρα τη Χερτσλιγιά, επιτρέπει στον χειριστή του να αποκτά μυστικά τον έλεγχο ενός κινητού τηλεφώνου, με απομακρυσμένη πρόσβαση σε μηνύματα, φωτογραφίες, επαφές, κάμερα και μικρόφωνο. Παρότι η NSO Group προωθεί το Pegasus ως εργαλείο για υπηρεσίες επιβολής του νόμου και υπηρεσίες πληροφοριών κατά εγκληματικών ομάδων, το λογισμικό έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση δημοσιογράφων, δικηγόρων, αντιφρονούντων και κυβερνητικών αξιωματούχων.

Το 2021, η NSO Group μπήκε στη «μαύρη λίστα» της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, επειδή ενήργησε «αντίθετα με τα συμφέροντα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ». Πέρυσι, δικαστής στις ΗΠΑ απαγόρευσε επίσης στην εταιρεία να στοχεύει την κρυπτογραφημένη εφαρμογή WhatsApp, κρίνοντας ότι το λογισμικό της προκαλεί «άμεση βλάβη». Η εταιρεία έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι ελέγχει αυστηρά τους πελάτες της και ότι έχει τερματίσει συμβόλαια με όσους καταχρώνται το λογισμικό.

Ανησυχία εκφράζουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι

Η Ραντ Χαμούντ, διευθύντρια του προγράμματος ασφάλειας, παρακολούθησης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Center for Democracy and Technology Europe, δήλωσε ότι η υπόθεση θα πρέπει να απασχολήσει «όλους όσους νοιάζονται για τη δημοκρατία, τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου στην Ευρώπη». «Το γεγονός ότι ένα μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συμμετείχε στην επιτροπή PEGA, την ίδια επιτροπή που δημιουργήθηκε για να ερευνήσει την κατάχρηση spyware, φέρεται να στοχοποιήθηκε με Pegasus εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ακεραιότητα του δημοκρατικού ελέγχου», είπε στο Al Jazeera.

Περιέγραψε τις κυβερνοεπιθέσεις ως μέρος μιας «ευρύτερης αποτυχίας να περιοριστεί αποτελεσματικά η εμπορική αγορά κατασκοπευτικού λογισμικού». Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Χάνα Νόιμαν, επίσης μέλος της επιτροπής PEGA, δήλωσε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να διερευνήσει άμεσα τις παραβιάσεις. «Το spyware δεν κάνει τις δημοκρατίες πιο ασφαλείς», είπε σε ανάρτησή της στο X. «Αντίθετα, αποδυναμώνει τον δημοκρατικό έλεγχο, την ανεξαρτησία του κοινοβουλίου και το κράτος δικαίου».