Υπάρχει ένα ζώο που δεν του το είχες, αλλά μάλλον αντιλαμβάνεται βασικά μαθηματικά

Προφανώς δεν βλέπεις μια καμηλοπάρδαλη και λες «έχω μπροστά μου μια διάνοια» αλλά να που κακώς είσαι τόσο αλαζόνας και υποτιμάς τους υπόλοιπους. Γιατί αν πιστέψουμε κάποιες νέες έρευνες, φαίνεται ότι αυτά τα συμπαθή και πολύ ψηλά ζώα, έχουν μια ικανότητα να κάνουν πολύ βασικές μαθηματικές πράξεις.

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports και αναλύεται από το nationalgeographic.com, ορισμένες καμηλοπαρδάλεις φαίνεται πως μπορούν να συνδυάζουν νοερά ποσότητες, μια γνωστική ικανότητα που δεν διαθέτουν όλα τα ζώα και η οποία θεωρείται βασικό «δομικό στοιχείο» για πιο σύνθετες μαθηματικές δεξιότητες.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις καμηλοπαρδάλεις του Ζωολογικού Κήπου της Βαρκελώνης. Ύστερα από εκατοντάδες δοκιμές, δύο από αυτές απέδειξαν με συνέπεια ότι μπορούσαν να θυμούνται και να συνδυάζουν ποσότητες σε ένα τεστ βασισμένο σε… καρότα.

Παρότι οι άμεσες συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ερευνών είναι δύσκολες λόγω διαφορετικών μεθόδων, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι καμηλοπαρδάλεις τα καταφέρνουν καλύτερα από άλογα, σκύλους ή ακόμη και ψάρια-ζέβρες (zebrafish), σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης Ίκερ Λόιντι, μεταπτυχιακό φοιτητή Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχοβιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.

Όπως εξηγεί, η κατανόηση αυτής της ικανότητας βοηθά τους επιστήμονες να αντιληφθούν καλύτερα πώς οι καμηλοπαρδάλεις αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους και να κατανοήσουν την εξέλιξη της νοημοσύνης στα ζώα.

Το πείραμα με τα καρότα

Το τεστ βασίστηκε σε μία από τις αγαπημένες τροφές των καμηλοπαρδάλεων: τα καρότα. Ο ερευνητής τοποθετούσε μπροστά στο ζώο ένα πράσινο και δύο κίτρινα δοχεία.

Αρχικά άνοιγε τα δύο κίτρινα δοχεία, ώστε η καμηλοπάρδαλη να δει ότι περιείχαν μικρό αριθμό από κομμάτια καρότου.

Στη συνέχεια έδειχνε το πράσινο δοχείο, το οποίο περιείχε επιπλέον κομμάτια καρότου.

Αφού έκλεινε τα καπάκια των κίτρινων δοχείων, πρόσθετε κρυφά τα καρότα του πράσινου δοχείου μέσα σε ένα από αυτά.

Η καμηλοπάρδαλη έπρεπε να επιλέξει ποιο από τα δύο κίτρινα δοχεία περιείχε τελικά περισσότερη τροφή.

Σε ένα από τα βίντεο της μελέτης, η καμηλοπάρδαλη Νούρου βλέπει ότι το πρώτο δοχείο περιέχει δύο κομμάτια καρότου, το δεύτερο τρία και το πράσινο άλλα δύο.

Ο ερευνητής προσθέτει τα δύο τελευταία καρότα στο πρώτο δοχείο.

Μετά από λίγα δευτερόλεπτα, η Νούρου επιλέγει σωστά το πρώτο δοχείο, το οποίο πλέον περιέχει συνολικά τέσσερα κομμάτια καρότου, και απολαμβάνει την ανταμοιβή της.

Για να πάρει τη σωστή απόφαση, έπρεπε να διατηρήσει νοερά τις ποσότητες, να τις συνδυάσει και να αντιληφθεί ότι το 2 + 2 είναι μεγαλύτερο από το 3.

Ο Λόιντι διευκρινίζει πάντως ότι οι καμηλοπαρδάλεις δεν πραγματοποιούν πραγματικές μαθηματικές πράξεις όπως οι άνθρωποι, αφού δεν χρησιμοποιούν σύμβολα ή αριθμούς.

«Δεν πρόκειται για αληθινή πρόσθεση», εξηγεί.

«Πρόκειται περισσότερο για την αντιληπτική βάση της πρόσθεσης, δηλαδή για τους ίδιους βασικούς νοητικούς μηχανισμούς πάνω στους οποίους οι άνθρωποι ανέπτυξαν αργότερα τα μαθηματικά.»

Δεν τα κατάφεραν όλες

Οι επιστήμονες επανέλαβαν το πείραμα πολλές φορές και με τις τέσσερις καμηλοπαρδάλεις.

Οι δύο από αυτές, η Νούρου και ένα αρσενικό με το όνομα Ντζάνο, πέρασαν τις δοκιμασίες με μεγάλη επιτυχία.

Οι άλλες δύο κατάφεραν να… ξεγελάσουν το τεστ, επιλέγοντας σωστά μόνο όταν το σωστό δοχείο ήταν και το τελευταίο που είχε αγγίξει ο ερευνητής.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη γιατί υπήρξαν αυτές οι διαφορές. Πιθανότατα οι καμηλοπαρδάλεις διαθέτουν διαφορετικές φυσικές γνωστικές ικανότητες ή απέκτησαν διαφορετικές εμπειρίες μάθησης μέσα στον ζωολογικό κήπο.

Η ερευνητική ομάδα δοκίμασε επίσης αν τα ζώα μπορούσαν να αφαιρούν νοερά ποσότητες, μια διαδικασία που μοιάζει με την αφαίρεση στα μαθηματικά, καθώς και πιο σύνθετες ασκήσεις που συνδύαζαν πρόσθεση και αφαίρεση.

Σε αυτές τις δοκιμασίες, όμως, οι καμηλοπαρδάλεις δεν τα κατάφεραν, πιθανότατα επειδή τέτοιου είδους νοητικές διεργασίες είναι πιο απαιτητικές.

Οι αριθμοί δεν είναι μόνο ανθρώπινη υπόθεση

Μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η αριθμητική σκέψη ήταν αποκλειστικά ανθρώπινο χαρακτηριστικό.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι πολλά ζώα μπορούν να αντιλαμβάνονται και να επεξεργάζονται ποσότητες.

Οι μέλισσες, για παράδειγμα, μετρούν τα σημεία αναφοράς που συναντούν κατά την πτήση τους, ενώ οι λύκοι μπορούν να εκτιμήσουν αν η αγέλη τους είναι αρκετά μεγάλη ώστε να κυνηγήσει μεγάλα θηλαστικά.

Η ομάδα του Λόιντι μελετά τη νοημοσύνη των οπληφόρων ζώων, μιας κατηγορίας που περιλαμβάνει από αντιλόπες έως ζέβρες.

Σε προηγούμενη έρευνά τους είχαν εξετάσει αν τα ζώα μπορούν να διακρίνουν διαφορετικές ποσότητες ίδιων αντικειμένων, για παράδειγμα αν επιλέγουν σταθερά έναν δίσκο με έξι λιχουδιές αντί για έναν με τέσσερις.

Οι καμηλοπαρδάλεις ξεπέρασαν σε επίδοση οκτώ άλλα είδη, μεταξύ των οποίων λάμα, βίσονες και ρινόκερους.

Άλλη μελέτη είχε επίσης δείξει ότι μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανότητες όταν επιλέγουν μείγματα σαλάτας, προτιμώντας εκείνα που περιέχουν αναλογικά περισσότερα καρότα, την αγαπημένη τους τροφή.

«Βλέπαμε ήδη ότι είχαν πολύ καλή αίσθηση των αριθμών», λέει ο Λόιντι. «Αυτό μας οδήγησε να σχεδιάσουμε το νέο πείραμα.»

Τι σημαίνει αυτή η ανακάλυψη

Ο ζωολόγος Τάιρον Λούκον Σικάτο από το Πανεπιστήμιο της Φεράρα στην Ιταλία, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη αλλά έχει ερευνήσει τη γνωστική ικανότητα ψαριών, επισημαίνει ότι η ανακάλυψη δεν είναι από μόνη της επαναστατική, καθώς παρόμοιες δεξιότητες έχουν καταγραφεί και σε άλλα είδη.

Ωστόσο, κάθε νέα έρευνα συμβάλλει στη δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης εικόνας για το πώς εξελίχθηκαν οι γνωστικές ικανότητες στα ζώα και μας φέρνει πιο κοντά στην απάντηση σημαντικών ερωτημάτων, όπως ο τρόπος με τον οποίο οι αριθμητικές δεξιότητες συνδέονται με την οικολογία και τον τρόπο ζωής κάθε είδους.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι καμηλοπαρδάλεις ίσως χρησιμοποιούν αυτή την ικανότητα για να εντοπίζουν περιοχές της σαβάνας με περισσότερα δέντρα ακακίας, να αποφεύγουν θηρευτές ή να παίρνουν αποφάσεις μέσα στις πολύπλοκες κοινωνικές ομάδες τους, οι οποίες συχνά διασπώνται και επανασχηματίζονται.