Βρετανία: 100.000 άνθρωποι σε αναρρωτική άδεια λόγω ΔΕΠΥ - Σοκάρουν τα νέα στοιχεία για τα επιδόματα αναπηρίας

Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι περισσότεροι νέοι από ποτέ λαμβάνουν επιδόματα αναπηρίας μετά από διάγνωση με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων για ριζική αναδιάρθρωση του προνοιακού συστήματος.

Όπως μεταδίδει το δίκτυο Al Jazeera, σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία για την περίοδο από τον Ιούλιο του 2024 έως τον Απρίλιο του 2026, τουλάχιστον το 40% όσων λαμβάνουν επιδόματα αναπηρίας -γνωστά και ως Επιδόματα Προσωπικής Ανεξαρτησίας (PIP)- είναι άτομα με ψυχιατρικές διαταραχές.

Επιπλέον, ο αριθμός των ανθρώπων που διεκδικούν επιδόματα αναπηρίας για ΔΕΠΥ χωρίς την υποχρέωση να εργάζονται αυξήθηκε από 71.528 τον Ιούλιο του 2024 σε 100.207 τον Απρίλιο φέτος. Αυτή η άνοδος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των αιτήσεων από νέους ηλικίας 16 έως 24 ετών, σύμφωνα με επίσημα κυβερνητικά στοιχεία που δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα η εφημερίδα The Times.

Αναφερόμενη στο δημοσίευμα των Times την Τρίτη, η αρχηγός του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης των Συντηρητικών, Κέμι Μπέιντενοκ, δήλωσε ότι το κόμμα της θα σταματήσει τη χορήγηση επιδομάτων αναπηρίας σε άτομα με ήπιες ψυχικές παθήσεις, υποστηρίζοντας ότι το ρεπορτάζ ενισχύει τα επιχειρήματά της.

Ωστόσο, η Μίντι Πτόλομεϊ, λέκτορας σπουδών αναπηρίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, χαρακτήρισε «προσχηματική» την εστίαση στους νέους που έχουν διαγνωστεί με ΔΕΠΥ και λαμβάνουν επιδόματα.

«Θεωρώ επίσης σημαντικό να τονίσουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων της κοινωνικής ασφάλισης -τα επιδόματα δηλαδή που λαμβάνει ο κόσμος- επιστρέφει απευθείας στην οικονομία, καθώς οι άνθρωποι αγοράζουν αγαθά και υπηρεσίες. Πληρώνουν τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας», δήλωσε η Πτόλομεϊ στο Al Jazeera.

«Επομένως, πρόκειται για χρήματα που συνεχίζουν να κυκλοφορούν στην αγορά. Δεν αφαιρούνται από την οικονομία για να πάνε κάπου αλλού. Στην πραγματικότητα, ανακυκλώνονται μέσα στην κοινωνία μας», πρόσθεσε η ίδια.

Γιατί 100.000 άνθρωποι βρίσκονται εκτός εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο λόγω ΔΕΠΥ;

Το Υπουργείο Εργασίας και Συντάξεων (DWP) έδωσε στη δημοσιότητα μια έκθεση στις 16 Ιουνίου, η οποία δείχνει ότι ο αριθμός των ατόμων που ζητούν το επίδομα PIP έφτασε τα τέσσερα εκατομμύρια τον Απρίλιο, σημειώνοντας αύξηση 2% σε σχέση με την 31η Ιανουαρίου.

«Από αυτούς, τα 3,3 εκατομμύρια (83%) ήταν σε ηλικία εργασίας και οι 680.000 (17%) σε ηλικία συνταξιοδότησης. Το 37% έλαβε την ανώτατη κλίμακα επιδόματος, ποσοστό ίδιο με εκείνο του Ιανουαρίου του 2026», αναφέρει η έκθεση.

Η εφημερίδα The Times μετέδωσε ότι από όσους διεκδικούν το επίδομα PIP για ΔΕΠΥ, «περίπου τέσσερις στους δέκα λαμβάνουν το ανώτατο ποσοστό για την κάλυψη καθημερινών αναγκών και μετακίνησης, το οποίο φτάνει έως και τις 194 λίρες [$259] την εβδομάδα».

Το δημοσίευμα πρόσθετε: «Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η κυβέρνηση εγκρίνει κατά μέσο όρο 40 επιδόματα προσωπικής ανεξαρτησίας (PIP) την ημέρα τα τελευταία δύο χρόνια, στα οποία η ΔΕΠΥ αναφέρεται ως η κύρια πάθηση».

Σύμφωνα με το κράτος, οι πολίτες δικαιούνται να απέχουν από την εργασία τους και να λαμβάνουν αυτές τις πληρωμές εάν έχουν είτε μια «μακροχρόνια σωματική ή ψυχική πάθηση ή αναπηρία» είτε «δυσκολία στην εκτέλεση ορισμένων καθημερινών εργασιών ή στη μετακίνησή τους εξαιτίας της κατάστασής τους».

Δεν έχουν βγει όλοι όσοι λαμβάνουν το PIP εκτός εργασίας, ούτε σημαίνει ότι είναι ανίκανοι για δουλειά. Αυτό καθορίζεται από μια ειδική διαδικασία αξιολόγησης. Αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το πόσοι ακριβώς δικαιούχοι του PIP έχουν κριθεί ανίκανοι για εργασία, 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι είναι «οικονομικά ανενεργοί λόγω προβλημάτων υγείας», συμπεριλαμβανομένων των ψυχικών παθήσεων και των αναπηριών, σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία που επικαιροποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα.

Τι είναι η ΔΕΠΥ και πόσο εύκολο είναι να διαγνωστεί κανείς στο Ηνωμένο Βασίλειο;

Η ΔΕΠΥ χαρακτηρίζεται από αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής, υψηλά επίπεδα ενέργειας και παρορμητικότητα, σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) της Μεγάλης Βρετανίας.

Τα συμπτώματα της διαταραχής ξεκινούν συνήθως πριν από την ηλικία των 12 ετών και θεωρείται ότι αναγνωρίζονται λιγότερο συχνά στις γυναίκες απ' ό,τι στους άνδρες, επειδή εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο.

Ωστόσο, η λήψη μιας επίσημης διάγνωσης για ΔΕΠΥ στο Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να αποδειχθεί μια χρονοβόρα διαδικασία, όπως καταγγέλλουν οι ακτιβιστές.

Όσοι παρουσιάζουν τη διαταραχή πρέπει πρώτα να επισκεφθούν έναν γενικό γιατρό, ο οποίος θα αποφασίσει αν θα τους παραπέμψει σε ειδικό για επίσημη αξιολόγηση. Αυτό μπορεί να απαιτήσει αρκετούς μήνες ή ακόμα και χρόνια.

Οι θεραπείες για τη ΔΕΠΥ ποικίλλουν, από τη συμπεριφορική θεραπεία μέχρι τη φαρμακευτική αγωγή.

Τα στοιχεία του NHS από τον Μάιο έδειξαν ότι περίπου 2,4 εκατομμύρια άνθρωποι στην Αγγλία πάσχουν από ΔΕΠΥ, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν έχουν διαγνωστεί επίσημα. Πρόσθεσαν μάλιστα ότι από αυτούς, περίπου 741.000 είναι ηλικίας 5 έως 24 ετών.

Τα στατιστικά δείχνουν επίσης ότι τον Μάρτιο σημειώθηκαν 32.375 νέες παραπομπές για πιθανή αξιολόγηση ΔΕΠΥ, παρουσιάζοντας αύξηση 29,5% σε σχέση με τον Μάρτιο του 2025.

Αν και οι αριθμοί φαίνονται υψηλοί, η Πτόλομεϊ υποστήριξε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ενδέχεται στην πραγματικότητα να βρίσκεται αντιμέτωπο με μια «κρίση υποδιάγνωσης».

«Είναι πρακτικά αδύνατο για ορισμένους νέους στο Ηνωμένο Βασίλειο αυτή τη στιγμή να έχουν πρόσβαση σε διάγνωση ΔΕΠΥ μέσω του NHS. Οι λίστες αναμονής σε ορισμένες περιοχές έχουν κλείσει εντελώς. Σε κάποιες περιφέρειες, η αναμονή για μια διάγνωση μπορεί να φτάσει και τη δεκαετία», εξήγησε η ίδια.

Ακόμη και τότε, η λήψη των επιδομάτων δεν είναι δεδομένη, συμπλήρωσε.

«Είναι επίσης πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι το PIP δεν αξιολογείται με βάση στοιχεία όπως η ύπαρξη μιας διάγνωσης δεν πρόκειται για μια αυτόματη παροχή που εξασφαλίζεις αμέσως. Περιλαμβάνει μια διαδικασία αξιολόγησης που δεν συνδέεται άμεσα με την απόκτηση πρόσβασης σε επιδόματα μόλις γίνει η διάγνωση. Επομένως, εδώ συγχέονται πολλά πράγματα που στην πραγματικότητα αποτελούν εντελώς διαφορετικά ζητήματα», διευκρίνισε η Πτόλομεϊ.

Τι είναι τα επιδόματα αναπηρίας;

Τα επιδόματα αναπηρίας είναι οικονομικές ενισχύσεις που χορηγούνται σε άτομα με αναπηρίες ή μακροχρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητάς τους για εργασία.

Τα πιο κοινά επιδόματα αναπηρίας περιλαμβάνουν το PIP, το Universal Credit (Καθολική Πίστωση), το επίδομα διαβίωσης αναπηρίας και το επίδομα απασχόλησης και στήριξης.

Για τη λήψη ορισμένων από αυτά, όπως για παράδειγμα κάποιες κατηγορίες του PIP και του Universal Credit, βάσει των οποίων ένα άτομο αξιολογείται ότι έχει περιορισμένη ικανότητα για εργασία και δραστηριότητες που σχετίζονται με αυτήν, δεν υπάρχει η υποχρέωση εύρεσης ή διατήρησης εργασίας.

Σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία του Μαρτίου, για την περίοδο 2024-2025, το 45% των νέων ηλικίας 16-24 ετών που ταξινομήθηκαν ως άτομα εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (NEET) θεωρήθηκαν αντίθετα ως άτομα με αναπηρία, σημειώνοντας «αύξηση 24 ποσοστιαίων μονάδων από το 2013/14», όπως ανέφερε κυβερνητική έκθεση.

«Το 2024/25, οι νέοι με αναπηρία είχαν υπερτριπλάσιες πιθανότητες να βρεθούν εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (29,6%) σε σύγκριση με τους νέους χωρίς αναπηρία (8,7%)», πρόσθετε η έκθεση.

Πόσο κοστίζουν τα επιδόματα αναπηρίας στα δημόσια ταμεία;

Σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές, για την περίοδο 2025-2026 η κυβέρνηση αναμένεται να δαπανήσει 77,1 δισεκατομμύρια λίρες ($102,8 δις) σε επιδόματα για τη στήριξη ατόμων με αναπηρίες και προβλήματα υγείας, και 37,3 δισεκατομμύρια λίρες ($49,7 δις) σε επιδόματα στέγασης.

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το πόσο κοστίζει ειδικά η παροχή επιδομάτων που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ.

Ο υπουργός αρμόδιος για θέματα αναπηρίας, Στίβεν Τιμς, αναμένεται να δώσει στη δημοσιότητα αυτή την εβδομάδα τα αποτελέσματα μιας ιστορικής αναθεώρησης του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας για την αναπηρία.

Η αναθεώρηση, η οποία πραγματοποιήθηκε σε διαβούλευση με άτομα με αναπηρία, ακτιβιστές και φιλανθρωπικές οργανώσεις, αναμένεται να εκδοθεί σε δύο μέρη, με το δεύτερο μέρος να δημοσιεύεται το φθινόπωρο.

Αναμένεται να διαπιστωθεί ότι το σύστημα αξιολόγησης των ατόμων με αναπηρία για τη χορήγηση επιδομάτων είναι απάνθρωπο και επιπλέον εμποδίζει τους ανθρώπους από το να αναζητήσουν εργασία, όπως ανέφερε την Τετάρτη η εφημερίδα The Guardian.

Πρόσθεσε ότι η αναθεώρηση αναμένεται να συμπεράνει πως το σύστημα αξιολόγησης βάσει μορίων -το οποίο εξετάζει τη σοβαρότητα μιας πάθησης όσον αφορά την κινητικότητα και την καθημερινή διαβίωση- είναι «στην πραγματικότητα άχρηστο λόγω του αυξανόμενου αριθμού νέων παθήσεων -ιδιαίτερα εκείνων που σχετίζονται με την ψυχική υγεία– η σοβαρότητα των οποίων μπορεί να παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις».

Έχει επιχειρήσει η κυβέρνηση να μεταρρυθμίσει το σύστημα επιδομάτων αναπηρίας στο παρελθόν;

Η μεταρρύθμιση των προνοιακών επιδομάτων αποτελεί μια μακροχρόνια μάχη στην οποία έχει εμπλακεί η βρετανική κυβέρνηση, προκειμένου να αποδεσμεύσει κονδύλια για άλλα προγράμματα.

Υπό την προηγούμενη κυβέρνηση των Συντηρητικών, η διεκδίκηση επιδομάτων έγινε σημαντικά δυσκολύτερη, καθώς οι αιτούντες υποχρεούνταν να υποβάλλονται σε συχνότερες διά ζώσης αξιολογήσεις. Η πολιτική αυτή υιοθετήθηκε αργότερα από το νυν κυβερνών Εργατικό Κόμμα, το οποίο δήλωσε ότι στοχεύει να αυξήσει τις διά ζώσης αξιολογήσεις από το 12% στο 30%.

Το 2024, έρευνα που διενεργήθηκε για λογαριασμό του Υπουργείου Εργασίας και Συντάξεων (DWP) έδειξε ότι μεταξύ των ερωτηθέντων που διεκδικούσαν το επίδομα PIP, το 17% δήλωσε ότι η προσωπική αξιολόγηση τους έκανε «λιγότερο πιθανό να υποβάλουν αίτηση».

Την ίδια χρονιά, η εθνική φιλανθρωπική οργάνωση για την αναπηρία Sense διαπίστωσε ότι, αν και οι διά ζώσης αξιολογήσεις δεν αποτελούσαν απαραίτητα κακή πρακτική, το σύστημα στο σύνολό του επιβάρυνε την υγεία και την ψυχική ευεξία των ατόμων με αναπηρία.

Από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2024, ο Εργατικός Πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ προσπάθησε ανεπιτυχώς να προωθήσει σχέδια για περαιτέρω περικοπή των δαπανών του PIP περιορίζοντας τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Τα σχέδια αυτά θα εξοικονομούσαν 4,8 δισεκατομμύρια λίρες ($6,4 δις), αλλά ο Στάρμερ αναγκάστηκε να αποσύρει το νομοσχέδιο για τη μεταρρύθμιση της πρόνοιας, αφού 49 βουλευτές των Εργατικών καταψήφισαν τη δεύτερη ανάγνωσή του στη Βουλή των Κοινοτήτων.

Οι βουλευτές υποστήριξαν ότι το νομοσχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους στη χώρα στη σχετική φτώχεια.

Ο Άντι Μπέρναμ, βουλευτής των Εργατικών και επικρατέστερος υποψήφιος για να διαδεχθεί τον Στάρμερ μετά την ανακοίνωση της παραίτησής του στις 22 Ιουνίου, δήλωσε τον περασμένο μήνα στους Times ότι «δεν είναι διστακτικός» όσον αφορά την αναμόρφωση του συστήματος.

Αν και προειδοποίησε ενάντια σε «άκομψες» περικοπές στο σύστημα, επέμεινε ότι επιθυμεί να εντάξει περισσότερους νέους στην αγορά εργασίας.

Η Πτόλομεϊ επεσήμανε ότι, ενώ είναι σαφές πως το σύστημα πρόνοιας με τη σημερινή του μορφή χρειάζεται μεταρρύθμιση, αυτό πρέπει να γίνει έχοντας σε πρώτο πλάνο τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία.

«Δεν πρόκειται για ανθρώπους που επιζητούν την κοινωνική ασφάλιση για όλους αυτούς τους ανυπόστατους λόγους που αφήνονται να εννοηθούν, [όπως] επειδή είναι τεμπέληδες. Τα άτομα με αναπηρία, οι νέοι με αναπηρία και οι νέοι με ΔΕΠΥ θέλουν πραγματικά να προσφέρουν και να συμμετέχουν στην κοινότητά τους, και το PIP θα έπρεπε να είναι ένας από τους πολλούς μηχανισμούς στην κοινωνία μας που βοηθούν τους ανθρώπους να το πετύχουν αυτό», κατέληξε.