Politico: Γιατί η εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν κατέρρευσε - Οι λόγοι που η διπλωματία δεν μπορεί να σταματήσει τον πόλεμο

Με τις ΗΠΑ να σφυροκοπούν το Ιράν επί επτά ώρες το βράδυ της Τρίτης, τον Ντόναλντ Τραμπ να απειλεί για επέκταση των επιθέσεων και την Τεχεράνη να απαντά με βομβαρδισμούς αμερικανικών βάσεων σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ιορδανία ανακοινώνοντας παράλληλα το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, είναι εμφανές ότι ο πόλεμος βρίσκεται πολύ μακριά από το «ένα βήμα πριν τον τερματισμό του». Έχει πλέον αναζωπυρωθεί παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωνε πριν λίγες ημέρες ότι τον έχει κερδίσει...

Το χειρότερο, σύμφωνα με το Politico και την ανάλυση που επιχειρεί να κάνει, είναι ότι οι ενδείξεις πως η διπλωματία μπορεί να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση δείχνουν να είναι ελάχιστες.

Οι προσπάθειες αραβικών χωρών, του Πακιστάν και άλλων διαμεσολαβητών να επαναφέρουν τις διαπραγματεύσεις ή να αποκαταστήσουν την εκεχειρία δεν έχουν αποφέρει μέχρι στιγμής κανένα ορατό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με δύο αναλυτές και ένα πρόσωπο που γνωρίζει τις εξελίξεις, η γενική εκτίμηση στη Μέση Ανατολή και διεθνώς είναι ότι οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν για το προσεχές διάστημα.

«Δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν»

«Ο Λευκός Οίκος δεν είναι πραγματικά βέβαιος για το πού οδηγείται αυτή η κατάσταση», δήλωσε πρώην Αμερικανός αξιωματούχος που διατηρεί επαφές με στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ. Όπως και οι υπόλοιπες πηγές του ρεπορτάζ, μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών.

«Αυτό μπορεί να συνεχιστεί για αρκετό καιρό. Δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, και αυτό αποτελεί τη βάση κάθε μορφής διπλωματίας», πρόσθεσε.

Οι νέες συγκρούσεις περιλαμβάνουν αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό της ιρανικής ναυσιπλοΐας, ενώ η Τεχεράνη εξαπολύει αλλεπάλληλες επιθέσεις εναντίον συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών και αμερικανικών βάσεων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι η Τεχεράνη πρέπει να εγκαταλείψει τον έλεγχο των ζωτικής σημασίας θαλάσσιων οδών μεταφοράς ενέργειας στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, το Ιράν έχει αντέξει και σε προηγούμενες στρατιωτικές επιθέσεις, συνεχίζοντας να απειλεί τη ναυσιπλοΐα πετρελαίου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους. Παραμένει, επομένως, ασαφές κατά πόσο η νέα στρατιωτική εκστρατεία μπορεί να εξαλείψει αυτή την απειλή.

«Πιστεύω ότι ο πρόεδρος θα επιδιώξει να καταστρέψει τις δυνατότητες του Ιράν να απειλεί τα Στενά», δήλωσε ο Φρεντ Φλάιτζ, πρώην προσωπάρχης του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Τραμπ και αντιπρόεδρος του American First Policy Institute.

«Ίσως χρειαστεί να ακολουθήσουμε τη λεγόμενη στρατηγική "κουρέματος του γρασιδιού", δηλαδή οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να απαντούν στρατιωτικά σε κάθε πρόκληση και στη συνέχεια να περιμένουν μέχρι ο ιρανικός λαός να ανακτήσει τη χώρα του».

Η αλλαγή στάσης του Τραμπ

Την Τρίτη, ο Τραμπ έκανε μια μερική υποχώρηση, ανακαλώντας την προηγούμενη απόφασή του να επιβάλει τέλος 20% στις χώρες που μεταφέρουν εμπορεύματα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Αντί αυτού, ανακοίνωσε ότι το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό θα συνοδεύει και θα προστατεύει τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από το πέρασμα, με αντάλλαγμα επενδυτικές συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Το Ιράν υπέγραψε μια συμφωνία και στη συνέχεια την παραβίασε», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Γουέιλς.

«Η προτίμηση του προέδρου Τραμπ είναι πάντοτε η ειρήνη και η διπλωματία, όμως κάθε συμφωνία βασίζεται στην τήρηση των δεσμεύσεων και οι ενέργειες του Ιράν αποδεικνύουν ότι δεν ανταποκρίθηκε στις υποχρεώσεις του.».

Η νέα αυτή μεταστροφή αποτελεί, σύμφωνα με αναλυτές, χαρακτηριστικό στοιχείο του τρόπου με τον οποίο λαμβάνει αποφάσεις ο Αμερικανός πρόεδρος.

Ωστόσο, στενοί συνεργάτες του Λευκού Οίκου θεωρούν ότι η αμερικανική αντίδραση ήταν αναγκαία.

«Ο Τραμπ πρέπει να απαντά όταν το Ιράν αθετεί τις δεσμεύσεις του και πιστεύω ότι αυτό ακριβώς κάνει», δήλωσε ο Άλεξ Γκρέι, πρώην προσωπάρχης του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ.

«Δεν μπορούμε να επιστρέψουμε σε μια κατάσταση ισορροπίας εάν οι Αμερικανοί δεν δείξουν ότι είναι διατεθειμένοι να κλιμακώσουν όταν χρειάζεται. Πρόκειται περισσότερο για μια τακτική απάντηση στην κακή συμπεριφορά του Ιράν.»

Νέα κύματα επιθέσεων

Λίγο πριν τεθεί σε ισχύ ο ναυτικός αποκλεισμός την Τρίτη, το Ιράν εξαπέλυσε νέο κύμα πυραυλικών και επιθέσεων με drones κατά του Μπαχρέιν, της Ιορδανίας και του Κουβέιτ, χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις.

Οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν λιγότερο από ένα 24ωρο μετά από πολύωρη αμερικανική αεροπορική επιχείρηση εναντίον ιρανικών στόχων.

Μόνο οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν 33 drones, έναν πύραυλο cruise και έναν βαλλιστικό πύραυλο.

Ισχυρή αμερικανική στρατιωτική παρουσία

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επιχειρήσεις αναμένεται να συνεχιστούν.

Στην περιοχή βρίσκονται δύο αμερικανικά αεροπλανοφόρα, περίπου 20 πολεμικά πλοία και δύναμη 2.500 πεζοναυτών. Τα περισσότερα από τα πλοία διαθέτουν δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, ενώ μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα πυραυλικού πυροβολικού παραμένουν ανεπτυγμένα σε φιλικές χώρες του Περσικού Κόλπου.

Συνολικά, περίπου 50.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται στη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές εναντίον κυβερνητικών και στρατιωτικών στόχων στο Ιράν.

«Το οπλοστάσιο παραμένει στη θέση του», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

«Είμαστε εκεί, ανανεώνουμε μέρος των δυνάμεών μας, αλλά δεν πρόκειται να αποχωρήσουμε.».

Η συμφωνία κατέρρευσε

Το πολύμηνο αδιέξοδο παραμένει, καθώς δεν έχει επιτευχθεί μια βιώσιμη συμφωνία για την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Παρότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν είχαν συμφωνήσει πριν από έναν μήνα σε μνημόνιο κατανόησης με στόχο τον τερματισμό των συγκρούσεων, έκτοτε αλληλοκατηγορούνται για επανειλημμένες παραβιάσεις των όρων του.

Η Τεχεράνη θεώρησε ότι η συμφωνία της παραχωρούσε τον έλεγχο των Στενών, μέσω των οποίων διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, λιπασμάτων και άλλων κρίσιμων αγαθών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πλευρά τους, επιχείρησαν να συνοδεύσουν εμπορικά πλοία μέσα από το πέρασμα, κίνηση που το Ιράν χαρακτήρισε παραβίαση της συμφωνίας. Η Ουάσιγκτον αντέτεινε ότι οι ιρανικές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων υπονόμευσαν την εκεχειρία.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ουσιαστικά το τέλος της εκεχειρίας.

«Για μένα, πιστεύω ότι τελείωσε», δήλωσε κατά την άφιξή του στη σύνοδο, λίγες ώρες μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τα οποία πραγματοποιήθηκαν ως αντίποινα για τις ιρανικές επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας.