«Παγίδα θανάτου» το Βουκουρέστι: Τουρίστες νοικιάζουν καταλύματα που μπορεί να καταρρεύσουν σε σεισμό

Τουρίστες στη ρουμανική πρωτεύουσα, το Βουκουρέστι, διαμένουν σε παράνομα καταλύματα που είναι καταχωρισμένα στο Airbnb και το Booking.com, σε κτίρια που θεωρούνται τόσο ευάλωτα σεισμικά ώστε θα μπορούσαν να καταρρεύσουν σε περίπτωση ισχυρού σεισμού, σύμφωνα με αποκλειστικά στοιχεία που περιήλθαν σε γνώση του Guardian.

Ανάλυση δεδομένων που συγκέντρωσε η Re:Rise, μια ρουμανική οργάνωση που δραστηριοποιείται στη μείωση του σεισμικού κινδύνου, εντόπισε τουλάχιστον 207 παράνομα τουριστικά καταλύματα προς ενοικίαση στις δύο πλατφόρμες στο Βουκουρέστι στα τέλη Μαΐου, με συνολική χωρητικότητα φιλοξενίας άνω των 1.000 επισκεπτών ανά νύχτα.

Το Βουκουρέστι είναι η πιο ευάλωτη σε σεισμούς πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τον περασμένο αιώνα επλήγη από δύο μεγάλους σεισμούς, ο πιο πρόσφατος εκ των οποίων, το 1977, στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 1.500 ανθρώπους, τραυμάτισε πάνω από 10.000 και ισοπέδωσε 32 κτίρια σε λιγότερο από ένα λεπτό.

Οι ειδικοί θεωρούν βέβαιο ότι ένας αντίστοιχος σεισμός είναι αναπόφευκτος στο μέλλον, προειδοποιώντας ότι οι καταστροφές ενδέχεται να ξεπεράσουν κατά πολύ εκείνες του παρελθόντος, καθώς μεγάλο μέρος του κτιριακού αποθέματος της πόλης έχει υποστεί σοβαρές δομικές φθορές τις τελευταίες δεκαετίες.

Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των επικίνδυνων κατοικιών, η Ρουμανία απαγόρευσε το 2024 τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες μισθώσεις σε κτίρια υψηλού κινδύνου, τα οποία ταξινομούνται στην κατηγορία RS1. Ως εκ τούτου, στην πρωτεύουσα υπάρχουν τουλάχιστον 404 τέτοια κτίρια στα οποία κάθε είδους ενοικίαση είναι παράνομη, με τους παραβάτες να αντιμετωπίζουν πρόστιμα που κυμαίνονται από 1.000 έως 2.000 ευρώ.

Καθώς έχει αξιολογηθεί επίσημα μόνο ένα μικρό μέρος των ακινήτων της πόλης, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πραγματική έκταση του προβλήματος με τα ανασφαλή καταλύματα είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη.

Αυτοί οι κίνδυνοι, ωστόσο, σπάνια γνωστοποιούνται στους τουρίστες που αναζητούν κατάλυμα. Ούτε το Airbnb ούτε το Booking.com απαιτούν από τους ιδιοκτήτες να δηλώνουν αν τα ακίνητά τους είναι στατικά επαρκή.

«Κάναμε ό,τι ήταν δυνατόν για να ενημερώσουμε τις πλατφόρμες σχετικά με αυτό το ζήτημα, αλλά μας απάντησαν ότι η ευθύνη βαραίνει τους ιδιοκτήτες και όχι τις ίδιες», δήλωσε ο Matei Sumbasacu, πολιτικός μηχανικός και ιδρυτής της Re:Rise.

Η Ana Todor, η οποία έκλεισε μέσω Airbnb δύο διαμερίσματα σε κτίρια κατηγορίας RS1 το 2025, ανέφερε πως ένιωσε ότι οι ιδιοκτήτες και οι πλατφόρμες «πόνταραν» στο ότι οι επισκέπτες δεν θα εξέταζαν εξονυχιστικά τους κανονισμούς και τη νομοθεσία.

«Όταν όμως έφτασα εκεί, το κτίριο φαινόταν τρομερά παραμελημένο εξωτερικά και δεν μου ενέπνευσε καμία εμπιστοσύνη», δήλωσε η Todor. «Οι περιγραφές που υποβαθμίζουν τον κίνδυνο μοιάζουν με παιδικό χανζαπλάστ Hello Kitty πάνω σε μια βαθιά ρωγμή».

Η Todor εξήγησε ότι δεν γνώριζε πως η ενοικίαση σε τέτοια κτίρια ήταν παράνομη και τόνισε ότι στο εξής θα λαμβάνει σοβαρά υπόψη της την κατάσταση και την τοποθεσία του κτιρίου πριν κάνει οποιαδήποτε κράτηση.

«Όσα περισσότερα μαθαίνω από τότε, τόσο μεγαλώνει το άγχος μου. Κάθε φορά που ταξιδεύω πλέον στο Βουκουρέστι δεν μπορώ να κοιμηθώ ήσυχη· είμαι συνεχώς σε υπερένταση».

Μία από τις καταχωρίσεις που εντόπισαν ο Guardian και η Re:Rise στο Airbnb αφορά ένα διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων ιδιαίτερης σχεδίασης στην κεντρική Πλατεία Πανεπιστημίου, με κόστος περίπου 100 ευρώ τη νύχτα και χωρητικότητα έως έξι επισκέπτες. Σε κριτική μιας οικογένειας που διέμεινε εκεί τον περασμένο Οκτώβριο σημειωνόταν ότι το κτίριο ήταν «παλιό και φαίνεται κάπως ύποπτο εξωτερικά».

Σύμφωνα με την ανάλυση, ένας «superhost» στο Airbnb διαθέτει 25 καταχωρίσεις στην πλατφόρμα, εκ των οποίων τουλάχιστον οι έξι αφορούν διαμερίσματα σε κτίρια με τον ύψιστο σεισμικό κίνδυνο. Ένα διαμέρισμα που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο άτομο σε κτίριο κατηγορίας RS1 στην Πλατεία Ρομάνα περιγράφεται ως ένας συνδυασμός «κλασικής γοητείας και σύγχρονης άνεσης, ιδανικός τόσο για επαγγελματικά ταξίδια όσο και για αναψυχή».

Ο πραγματικός αριθμός των τουριστικών καταλυμάτων σε κτίρια RS1 είναι πιθανότατα μεγαλύτερος, καθώς περιλαμβάνονται μόνο εκείνα των οποίων η διεύθυνση κατέστη εφικτό να διασταυρωθεί. Από τις επιβεβαιωμένες καταχωρίσεις, μόνο δύο ανέφεραν στις περιγραφές τους ότι βρίσκονταν σε κτίριο υψηλού σεισμικού κινδύνου, αλλά ακόμη και αυτές προσπαθούσαν να υποβαθμίσουν την απειλή.

Σε μία από αυτές, ο ιδιοκτήτης αναφέρει ότι το κατάλυμα «ενδέχεται να εμφανίζεται σε παλαιότερες κατηγοριοποιήσεις σεισμικού κινδύνου», προσθέτοντας ότι αυτό είναι «σύνηθες για τα ιστορικά κτίρια στο κέντρο της πόλης» και ότι το οίκημα «κατοικείται κανονικά και συντηρείται».

Μια άλλη καταχώριση δεν αναφέρει άμεσα τον κίνδυνο, αλλά στο αγγλικό βιογραφικό του ιδιοκτήτη υπάρχει μια σειρά στα ρουμανικά που αναφέρει ότι το κτίριο όπου βρίσκεται το διαμέρισμα έχει μια «κουκκίδα», χωρίς να εξηγεί τι σημαίνει αυτό.

Βάσει του νόμου, τα κτίρια κατηγορίας RS1 υποχρεούνται να φέρουν μια κόκκινη κουκκίδα πάνω από την είσοδο με μια ειδοποίηση στα ρουμανικά, η οποία αναφέρει ότι το κτίριο έχει αξιολογηθεί και καταταχθεί στην κατηγορία σεισμικού κινδύνου 1. Για τη συντριπτική πλειονότητα των ξένων επισκεπτών, η προειδοποίηση αυτή είναι στην πραγματικότητα ανύπαρκτη εάν δεν γνωρίζουν τη γλώσσα, επισημαίνουν οι ακτιβιστές.

Αφού προσπάθησε μάταια να προειδοποιήσει το Airbnb και το Booking.com για τις επικίνδυνες καταχωρίσεις, η Re:Rise πήρε τελικά την κατάσταση στα χέρια της. Εθελοντές άρχισαν να κολλάνε αυτοκόλλητα, που αφαιρούνται πολύ δύσκολα, πάνω στα κουτιά φύλαξης κλειδιών (lockboxes) έξω από τα κτίρια RS1 που διέθεταν τουριστικά διαμερίσματα. Κάθε αυτοκόλλητο έφερε έναν κωδικό QR που οδηγούσε σε μια ιστοσελίδα, όπου οι τουρίστες μπορούσαν να ενημερωθούν για τον σεισμικό κίνδυνο του ακινήτου στο οποίο ετοιμάζονταν να κάνουν check-in.

«Το κράτος θα μπορούσε να απευθυνθεί απευθείας στις πλατφόρμες και να τις υποχρεώσει να αναλάβουν δράση... Ο κύριος φορέας που φέρει την ευθύνη για όποιον επισκέπτεται την πόλη είναι το δημαρχείο», δήλωσε ο Sumbasacu. «Ο καθένας πρέπει να φροντίζει το σπίτι του, αλλά εκείνοι ανέκαθεν απέφευγαν αυτή την ευθύνη».

Το δημαρχείο ανέφερε ότι η τοπική αστυνομία διενεργεί ελέγχους μόνο κατόπιν καταγγελιών και ότι ενημέρωσε το Υπουργείο Τουρισμού τον Ιανουάριο, ώστε να ενσωματώσει τη νομοθεσία που απαγορεύει τις ενοικιάσεις σε κτίρια RS1 στη διαδικασία αδειοδότησης.

«Διοργανώθηκε ενημερωτική εκστρατεία για τους ιδιοκτήτες διαμερισμάτων και κτιρίων των οποίων τα ακίνητα περιλαμβάνονται στον κατάλογο των κτιρίων που έχουν ταξινομηθεί στην κατηγορία σεισμικού κινδύνου RS1. Στάλθηκαν περίπου 3.000 ειδοποιήσεις», προστίθεται στην ανακοίνωση.

Τι λένε Airbnb και Booking

Εκπρόσωπος της Airbnb δήλωσε:

«Η ασφάλεια αποτελεί προτεραιότητα για την Airbnb και αντιμετωπίζουμε τέτοια ζητήματα με μεγάλη σοβαρότητα. Αυτή τη στιγμή διερευνούμε την υπόθεση βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, ώστε να προβούμε στις απαραίτητες ενέργειες».

Η Airbnb ανέφερε επίσης ότι ζήτησε από τους δύο ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων στα οποία είχε μείνει η Todor να αποδείξουν ότι τα ακίνητά τους δεν βρίσκονται σε κτίρια κατηγοριοποιημένα ως RS1, προσθέτοντας ότι θα τα αφαιρέσει από την πλατφόρμα εάν δεν το πράξουν.

Εκπρόσωπος της Booking.com δήλωσε:

«Οι συνεργάτες μας που παρέχουν καταλύματα οφείλουν να διασφαλίζουν ότι γνωρίζουν τις υποχρεώσεις τους και ότι ενεργούν σύμφωνα με όλους τους τοπικούς νόμους, ενώ διαθέτουμε μια αξιόπιστη διαδικασία ώστε οι αρχές να αναφέρουν οποιαδήποτε καταχώριση για την οποία ενδέχεται να έχουν ανησυχίες».

Το Βουκουρέστι δέχθηκε περισσότερους από 2 εκατομμύρια επισκέπτες το 2025, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα από οποιαδήποτε άλλη πόλη της χώρας, σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ρουμανίας.

Ωστόσο, μεγάλο μέρος των υποδομών της πόλης -συμπεριλαμβανομένων ορισμένων σχολείων, διοικητικών κτιρίων, θεάτρων και πυροσβεστικών σταθμών, καθώς και ιδιωτικών ακινήτων- εξακολουθεί να διατρέχει υψηλό σεισμικό κίνδυνο. Οι εργασίες αντισεισμικής θωράκισης που ακολούθησαν τον σεισμό του 1977 διακόπηκαν πρόωρα όταν ο κομμουνιστής δικτάτορας Νικολάε Τσαουσέσκου διοχέτευσε τα κονδύλια στην κατασκευή του γιγαντιαίου «Σπιτιού του Λαού», που σήμερα αποτελεί το Παλάτι του Κοινοβουλίου της Ρουμανίας. Από το 1994, όταν ψηφίστηκε η σχετική νομοθεσία για την αντισεισμική ενίσχυση των κτιρίων, έχουν ενισχυθεί δομικά μόλις 35 κτίρια.

Μια αξιολόγηση κινδύνου του 2022 από τη Δημοτική Επιτροπή Εκτάκτων Αναγκών του Βουκουρεστίου εκτιμά ότι ένας ισχυρός σεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε περίπου 23.000 κτίρια σε όλη την πόλη, να κοστίσει τη ζωή σε περίπου 6.500 ανθρώπους και να αφήσει άλλους 16.000 σοβαρά τραυματίες.