Μπορεί ο Νετανιάχου να γίνει πιόνι στη σκακιέρα του Τραμπ και τη μάχη του με τους Δημοκρατικούς;

Παρότι η δημοτικότητά του Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται στο ναδίρ και ο ίδιος δεν διανύει τις καλύτερες ημέρες του ως πρόεδρος των ΗΠΑ, κάτι που φάνηκε και από τις αποδοκιμασίες του κόσμου στον τελικό του Μουντιάλ ανάμεσα στην Ισπανία και την Αργεντινή, υπάρχει ένα στοιχείο του χαρακτήρα του που διατηρείται στο ζενίθ. Η επιλογή του να συγκρούεται με έναν αντίπαλο τον οποίο τεχνηέντως παρουσιάζει ως εκπρόσωπο όλου του Δημοκρατικού Κόμματος. Τρανό παράδειγμα; Ο Ζοράν Μαμντάνι.

Χρειάστηκαν μόλις λίγες ημέρες για να αντιδράσει ο Τραμπ στην άρνηση του Μαμντάνι να ανακαλέσει μια προεκλογική του δέσμευση: ότι θα προχωρούσε στη σύλληψη του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, για τον οποίο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει ένταλμα, εφόσον εμφανιζόταν στη Νέα Υόρκη

«Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν πρόκειται να συλληφθεί, με κανέναν τρόπο και σε καμία περίπτωση, όσο βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», ανακοίνωσε ο Τραμπ τη Δευτέρα μέσω του Truth Social, της πλατφόρμας που επιλέγει για να πυροδοτεί νέες πολιτισμικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Η αντίδραση του προέδρου άνοιξε το ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης ανάμεσα στην ομοσπονδιακή εξουσία και την πόλη που κάποτε αποκαλούσε πατρίδα του. Όμως η πραγματική σημασία της υπόθεσης είναι μεγαλύτερη...

Οι «υπερβολικά ακραίοι Δημοκρατικοί»

Σύμφωνα με το CNN και την ανάλυσή του, αυτό είναι ακόμα ένα κλασικό παράδειγμα της συνήθειας του Τραμπ να επιλέγει ένα ζήτημα ή ένα πρόσωπο και να το χρησιμοποιεί ως αφορμή για μια ευρύτερη πολιτική αντιπαράθεση. Δεν υπερασπιζόταν απλώς έναν σύμμαχο, τον Νετανιάχου — ίσως δημιουργώντας παράλληλα μια νέα σχέση υποχρέωσης με έναν ηγέτη με τον οποίο είχε πρόσφατα τεταμένες σχέσεις. Ο Τραμπ προετοίμαζε επίσης το έδαφος για το αφήγημά του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών: ότι το Δημοκρατικό Κόμμα έχει γίνει υπερβολικά ακραίο.

Ωστόσο, τόσο ο Τραμπ όσο και ο Μαμντάνι μπορεί να επιδιώκουν μια σύγκρουση γύρω από τον Νετανιάχου — μια σύγκρουση που έχει βαθύτερες εσωτερικές πολιτικές συνέπειες από μια απλή διαφωνία εξωτερικής πολιτικής σχετικά με τους θανάτους αμάχων κατά την ισραηλινή επίθεση στη Γάζα μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Επομένως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν ο Μαμντάνι μπορεί πράγματι να συλλάβει τον Νετανιάχου. Το ζήτημα, άλλωστε είναι νομικά περίπλοκο, καθώς οι ΗΠΑ δεν έχουν επικυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης, το οποίο υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να συλλαμβάνουν πρόσωπα για τα οποία υπάρχει ένταλμα από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει εδώ και χρόνια επιτρέψει ακόμη και σε ηγέτες εχθρικών χωρών — όπως το Ιράν και η Κούβα — να επισκέπτονται τη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Αντίθετα, αυτή είναι μία από εκείνες τις περιπτώσεις όπου η ίδια η σύγκρουση είναι πιο σημαντική από τη νίκη.

Είναι επίσης μια εικόνα του τρόπου με τον οποίο η αμερικανική πολιτική απομακρύνεται από τη διαχρονική και σχεδόν καθολική υποστήριξη προς το Ισραήλ, ενώ παράλληλα αποτυπώνει τη βαθύτερη εξέλιξη του ίδιου του Δημοκρατικού Κόμματος.

Πώς οι Δημοκρατικοί βλέπουν πλέον διαφορετικά το Ισραήλ

Ο Μαμντάνι ανήκει σε μια νέα γενιά Δημοκρατικών που έχουν υιοθετήσει έντονα αντιισραηλινή ρητορική, γεγονός που βρίσκει απήχηση στους πιο προοδευτικούς ψηφοφόρους. Η απόφασή του να μην εγκαταλείψει τη δέσμευσή του για σύλληψη του Νετανιάχου δείχνει ότι διατηρεί το πολιτικό κεφάλαιο που απέκτησε κατά την προεκλογική του εκστρατεία, κάτι κρίσιμο για την εφαρμογή του προοδευτικού του προγράμματος καθώς μετατρέπεται από έναν επαναστάτη outsider σε κυβερνητικό αξιωματούχο.

Οι απόψεις του Μαμντάνι για το Ισραήλ έχουν γίνει ζήτημα αρχής για πολλούς προοδευτικούς και νεότερους Δημοκρατικούς, οι οποίοι πιστεύουν ότι ο Νετανιάχου διέπραξε γενοκτονία εις βάρος δεκάδων χιλιάδων Παλαιστινίων αμάχων. «Ο ισραηλινός πρωθυπουργός ανήκει στη Χάγη. Είναι εγκληματίας πολέμου που έχει κατηγορηθεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο», δήλωσε ο Μαμντάνι σε συνέντευξη στο podcast των New York Times, στην οποία ανέφερε επίσης ότι συμβουλεύεται τους νομικούς του σχετικά με το θέμα του Νετανιάχου.

Το Ισραήλ απορρίπτει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς περί γενοκτονίας και υποστηρίζει ότι ενεργεί στο πλαίσιο νόμιμης αυτοάμυνας μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς εναντίον Ισραηλινών πολιτών. Η κυβέρνηση κατηγορεί τη Χαμάς ότι ευθύνεται για τις απώλειες Παλαιστινίων, επειδή τοποθετεί στρατιωτικούς στόχους μέσα σε κατοικημένες περιοχές. Τόσο η κυβέρνηση Μπάιντεν όσο και η κυβέρνηση Τραμπ έχουν υποστηρίξει ότι οι ενέργειες του Ισραήλ δεν συνιστούν γενοκτονία.

Ωστόσο, ορισμένοι σημαντικοί Δημοκρατικοί οικοδομούν πλέον ένα αντιισραηλινό επιχείρημα που ξεπερνά το ζήτημα της Γάζας και συνδέεται με το κορυφαίο θέμα των ενδιάμεσων εκλογών: το κόστος ζωής της μεσαίας τάξης.

«Θέλω τα χρήματα των φόρων μου που δαπανώνται εδώ στο Μίσιγκαν να πηγαίνουν σε σχολεία στο Μίσιγκαν, στην υγειονομική περίθαλψη στο Μίσιγκαν, στις επενδύσεις στο Μίσιγκαν, αντί να στέλνονται στο εξωτερικό για να σκοτώνονται Παλαιστίνιοι λόγω γενοκτονιών και απαρτχάιντ», δήλωσε ο υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη Γερουσία του Μίσιγκαν, Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, στο CNN.

Μπορεί να χαλάσει μια πολιτική φιλία;

Μια ολοκληρωμένη σύγκρουση για τον Νετανιάχου θα αποτελούσε το τελευταίο επεισόδιο στη σχέση Τραμπ–Μαμντάνι. Οι δύο άνδρες είχαν εμφανίσει μια σχεδόν φιλική σχέση κατά τη διάρκεια μιας συνάντησής τους στο Οβάλ Γραφείο πέρυσι.

«Τα πάω πολύ καλά μαζί του. Είχαμε καλές συναντήσεις, καλές συζητήσεις και είναι αυτός που είναι», είχε δηλώσει ο Τραμπ στον συντηρητικό ραδιοφωνικό παρουσιαστή Σιντ Ρόζενμπεργκ τον Ιανουάριο.

Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης εμφανίστηκε ξανά στο Οβάλ Γραφείο τον Φεβρουάριο, φέρνοντας μαζί του οπτικό υλικό για να παρουσιάσει στον πρώην μεγιστάνα των ακινήτων την πρότασή του για μια τεράστια ομοσπονδιακή επένδυση στη στέγαση της πόλης.

Παρά τις μεγάλες διαφορές τους σε ηλικία, ιδεολογία και χαρακτήρα, ο Τραμπ και ο Μαμντάνι μοιράζονται βασικά χαρακτηριστικά. Και οι δύο προσπαθούν να κρατούν ικανοποιημένη τη βάση τους μέσω λαϊκιστικών πολιτικών και διαθέτουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένες επικοινωνιακές ικανότητες.

Για τον Μαμντάνι, η αντιπαράθεση με τον Τραμπ ενισχύει την εικόνα του ως εθνικού πολιτικού παράγοντα. Ο πρόεδρος, από την άλλη, αναζητά πάντα μια πολιτική ευκαιρία.

Η πιθανή σύγκρουση Τραμπ–Μαμντάνι για τον Νετανιάχου ήταν σχετικά ήπια σε σύγκριση με τον γενικό τόνο των αναρτήσεων του προέδρου στο Truth Social. Ωστόσο, ανοίγει την πιθανότητα η Νέα Υόρκη και η μετατόπιση των Δημοκρατικών στο θέμα του Ισραήλ να αποτελέσουν σύντομα μέρος του ευρύτερου επιχειρήματος του Λευκού Οίκου ότι το κόμμα έχει γίνει υπερβολικά ακραίο για πολλούς Αμερικανούς.

Ο Μαμντάνι μπορεί να εξελιχθεί, για τον Τραμπ, σε σύμβολο του ευρύτερου Δημοκρατικού Κόμματος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Ο Τραμπ το έχει κάνει ξανά. Παρουσίασε την βουλευτή της Νέας Υόρκης Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, η οποία επίσης είναι δημοκρατική σοσιαλίστρια, ως την απόλυτη έκφραση του κόμματός της. Έχει αποκαλέσει τον ανεξάρτητο γερουσιαστή του Βερμόντ Μπέρνι Σάντερς, πρώην υποψήφιο για το χρίσμα των Δημοκρατικών, «τρελό».

Οι Δημοκρατικοί έχουν σημαντική ευκαιρία απέναντι στο κόμμα του προέδρου τον Νοέμβριο, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η χώρα έχει χάσει την εμπιστοσύνη της στη διαχείριση της οικονομίας από τον Τραμπ και τον κατηγορεί ότι δεν τήρησε σε μεγάλο βαθμό τις υποσχέσεις του για μείωση των τιμών.

Όμως, αν ο Τραμπ καταφέρει να δημιουργήσει ιδεολογικές ή πολιτισμικές συγκρούσεις, μπορεί να εμποδίσει τους Δημοκρατικούς να προσεγγίσουν πιο συντηρητικούς λευκούς ψηφοφόρους της εργατικής τάξης που τον στήριξαν το 2024.

Ρήξη Δημοκρατικών για το Ισραήλ

Πριν από δύο χρόνια, ο Τραμπ αξιοποίησε με επιτυχία ζητήματα όπως η μετανάστευση, η συμμετοχή τρανς αθλητών σε αθλητικές διοργανώσεις και η εγκληματικότητα για να παρουσιάσει τους Δημοκρατικούς ως αποκομμένους από την πραγματικότητα. Το Ισραήλ μπορεί να είναι το επόμενο θέμα.

Η ένταξη του Ισραήλ στην προεκλογική συζήτηση βοηθά τον Τραμπ να ενισχύσει τον ενθουσιασμό μεταξύ των ευαγγελικών συντηρητικών που στηρίζουν το Ισραήλ, των παραδοσιακών Ρεπουμπλικανών που ίσως έχουν απομακρυνθεί από το μήνυμά του και των αναποφάσιστων ψηφοφόρων που αισθάνονται πιο άνετα με την παραδοσιακή αμερικανική εξωτερική πολιτική.

Οι Δημοκρατικοί ήδη οδηγούνται σε μια μεγάλη εσωτερική ρήξη για το Ισραήλ, καθώς πιο μετριοπαθή στελέχη προειδοποιούν ότι ορισμένες αντιΝετανιάχου θέσεις πλησιάζουν τα όρια του αντισημιτισμού.

Ο Τραμπ ίσως θεωρεί ότι μπορεί ακόμη και να προσελκύσει ορισμένους Εβραίους ψηφοφόρους που παραδοσιακά ψήφιζαν Δημοκρατικούς.

Οι κεντρώοι Δημοκρατικοί ανησυχούν ότι το κόμμα τους θέτει σε κίνδυνο έναν κρίσιμο σύμμαχο. «Δείτε το είδος των ανθρώπων που εκλέγουμε στις προκριματικές, όχι απλώς φιλοπαλαιστινίους, αλλά έντονα, εξαιρετικά έντονα αντιισραηλινούς», δήλωσε ο Δημοκρατικός γερουσιαστής της Πενσιλβάνια, Τζον Φέτερμαν, στο CNN.

Η διαφωνία αυτή αποτυπώνεται και στην αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ελ-Σαγιέντ και την αντίπαλό του στις προκριματικές, βουλευτή Χέιλι Στίβενς. Η Στίβενς αναγνωρίζει την οργή πολλών Δημοκρατικών ψηφοφόρων απέναντι στον Νετανιάχου, αλλά υιοθετεί μια θέση που ίσως είναι πιο αποδεκτή σε μια γενική εκλογική αναμέτρηση απέναντι σε Ρεπουμπλικανό αντίπαλο.

«Μπορώ να πω ότι το Ισραήλ έχει δικαίωμα να υπάρχει ειρηνικά δίπλα στον παλαιστινιακό λαό και στη Γάζα. Είναι ξεκάθαρο ότι ο κ. Νετανιάχου δεν μας έκανε πιο ασφαλείς, δεν μας έφερε πιο κοντά στην ειρήνη και έθεσε σε κίνδυνο τους Εβραίους εδώ στην Αμερική και σε όλο τον κόσμο», δήλωσε η Στίβενς σε πρόσφατη τηλεμαχία.

Οι διαιρέσεις που αποκαλύφθηκαν στη σύγκρουσή της με τον Ελ-Σαγιέντ δεν περιορίζονται στο Μίσιγκαν. Η υποστήριξη προς το Ισραήλ μειώνεται επίσης στα πιο εθνικιστικά τμήματα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Το ζήτημα πιθανότατα θα αποτελέσει προάγγελο μιας κρίσιμης δυναμικής στις προεδρικές προκριματικές εκλογές και των δύο κομμάτων το 2028.

Προς το παρόν, πάντως, οι πιο ξεκάθαρες διαφωνίες για τον πόλεμο στη Γάζα βρίσκονται στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος. Και ο Τραμπ έχει κάθε λόγο να προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει μια προσωπικότητα όπως ο Μαμντάνι για να ανοίξει ακόμη περισσότερο αυτές τις εσωτερικές ρωγμές.