Θα παραδώσει πράγματι τα όπλα η Χαμάς; Η συμφωνία του Τραμπ και τα πολλαπλά ερωτήματα

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι η Χαμάς και άλλες μαχητικές οργανώσεις στη Γάζα συμφώνησαν να αφοπλιστούν. Χαρακτηρίζει την κίνηση «κρίσιμο βήμα» προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια στη Λωρίδα της Γάζας.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο αφοπλισμός της Χαμάς θα επέτρεπε σε μια παλαιστινιακή επιτροπή να αναλάβει τη διακυβέρνηση της Γάζας και στην αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από τον θύλακα, όπως προβλέπεται στο 20 σημείων ειρηνευτικό σχέδιό του, στο οποίο συμφώνησαν η Χαμάς και το Ισραήλ τον περασμένο Οκτώβριο.

Σύμφωνα με το The Conversation, αξιωματούχοι της Χαμάς δήλωσαν ότι έχουν συμφωνήσει στη διαδικασία, αν και ένα μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας προειδοποίησε ότι ο αφοπλισμός της εξαρτάται από την πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα.

Ωστόσο, πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός ή υπάρχουν ακόμη πάρα πολλά ερωτήματα που παραμένουν άλυτα;

Η νομιμοποίηση της Χαμάς

Εάν η Χαμάς συμφωνήσει πράγματι σε πλήρη αφοπλισμό, αυτό θα αποτελούσε μια τεράστια παραχώρηση από την οργάνωση, στη σχεδόν 40χρονη αντίστασή της απέναντι στην ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης, της Λωρίδας της Γάζας και της Ανατολικής Ιερουσαλήμ.

Η Χαμάς ιδρύθηκε το 1987 με διπλό στόχο: την αντίσταση στην ισραηλινή κατοχή και την αμφισβήτηση της κυριαρχίας του κόμματος Φάταχ στην παλαιστινιακή πολιτική. Στο καταστατικό της του 2017, η Χαμάς ανέφερε ότι «απορρίπτει κάθε προσπάθεια υπονόμευσης της αντίστασης και των όπλων της». Πρόσθεσε ότι «η ένοπλη αντίσταση… θεωρείται η στρατηγική επιλογή για την προστασία των αρχών και των δικαιωμάτων του παλαιστινιακού λαού».

Επιπλέον, η ένοπλη αντίσταση της Χαμάς βρίσκεται στο επίκεντρο της νομιμοποίησής της μεταξύ των Παλαιστινίων. Και για τους Παλαιστινίους, αυτή η αντίσταση συνδέεται άρρηκτα με την προώθηση των προσπαθειών για την επίτευξη κρατικής υπόστασης.

Αυτό σημαίνει ότι, ενώ οι Παλαιστίνιοι μπορεί να μην υποστηρίζουν απαραίτητα πολιτικά τη Χαμάς ή να συμφωνούν με την ισλαμιστική της ατζέντα, σέβονται την οργάνωση. Πολλοί θεωρούν ότι η συνεχιζόμενη ένοπλη αντίστασή της απέναντι στην ισραηλινή κατοχή είτε προωθεί τις προσπάθειες για την επίτευξη κρατικής υπόστασης είτε εμποδίζει τις προσπάθειες του Ισραήλ να καταστήσει μόνιμη την κατοχή.

Στην πιο πρόσφατη δημοσκόπηση Παλαιστινίων από την Εταιρεία Δημοσκοπήσεων και Ερευνών PCPSR τον Οκτώβριο του 2025, το 60% των ερωτηθέντων (66% στη Δυτική Όχθη και 51% στη Γάζα) δήλωσε ικανοποιημένο από την απόδοση της Χαμάς και το 69% (87% στη Δυτική Όχθη και 55% στη Γάζα) αντιτάχθηκε στον αφοπλισμό της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας. Με βάση αυτό, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι η Χαμάς θα διακινδυνεύσει αυτό το επίπεδο υποστήριξης μεταξύ των Παλαιστινίων.

Οι λεπτομέρειες είναι ασαφείς

Σύμφωνα με τις αρχικές αναφορές των μέσων ενημέρωσης, ο αφοπλισμός της Χαμάς θα περιλάμβανε όχι μόνο την παράδοση των όπλων της, αλλά και τη διάλυση της στρατιωτικής της υποδομής στη Γάζα. Αυτό θα περιλάμβανε το δίκτυο των τούνελ, τα βαρέα όπλα, τις εγκαταστάσεις παραγωγής και τις αποθήκες όπλων. Δεδομένης της ολοκληρωτικής καταστροφής της Λωρίδας της Γάζας, δεν είναι σαφές πόσο από αυτή την υποδομή εξακολουθεί να υπάρχει.

Επίσης δεν είναι σαφές πόσα όπλα διαθέτει πραγματικά η στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς. Πρόσφατες αναφορές υποστηρίζουν ότι μπορεί να διαθέτει δεκάδες χιλιάδες αυτόματα τυφέκια και βαριά όπλα, όπως αντιαρματικούς πυραύλους, αλλά μπορεί πλέον να είναι πολύ λιγότερα.

Άλλες λεπτομέρειες παραμένουν επίσης ασαφείς: ποιος θα αναλάβει τον αφοπλισμό της Χαμάς και πώς θα επιβεβαιωθεί αυτό; Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο BBC ότι μια επιτροπή τρίτων χωρών θα είναι υπεύθυνη για αυτό, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Επίσης, η Χαμάς δεν υπάρχει μόνο στη Λωρίδα της Γάζας - έχει παρουσία και στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Δεν είναι σαφές αν ο αφοπλισμός θα επεκταθεί και σε αυτά τα στοιχεία της οργάνωσης.

Δεδομένης της συνεχιζόμενης βίας που ασκούν ακραίοι Ισραηλινοί έποικοι εναντίον Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, δεν είναι απίθανο μέλη της Χαμάς ή άλλων παλαιστινιακών ένοπλων κινημάτων να επιδιώξουν να αντισταθούν σε αυτή τη βία με τη δική τους δράση.

Η συμφωνία για αφοπλισμό και παραίτηση από τις διοικητικές της αρμοδιότητες στη Γάζα θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελεί στρατηγική κίνηση από την πλευρά της Χαμάς. Θα μπορούσε να επιτρέψει στην οργάνωση να ανακάμψει οργανωτικά από τα σοβαρά πλήγματα που υπέστη από το Ισραήλ, διατηρώντας παράλληλα την ατζέντα της αντίστασης μεταξύ του ευρύτερου παλαιστινιακού πληθυσμού.

Τι θα κάνει το Ισραήλ;

Η αντίδραση του Ισραήλ στη συμφωνία αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη πρόκληση. Οι αρχικές αναφορές δείχνουν ότι η κυβέρνηση αντιτίθεται στο σχέδιο του Τραμπ. Σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο που επικαλούνται οι Times of Israel: «Δεν θα υπάρξει ισραηλινή αποχώρηση από την Κίτρινη Γραμμή στη Λωρίδα της Γάζας πριν η Χαμάς αφοπλιστεί και η Λωρίδα αποστρατιωτικοποιηθεί πλήρως».

Μόλις δύο εβδομάδες πριν, οι ακροδεξιοί υπουργοί Άμυνας και Οικονομικών του Ισραήλ πρότειναν επίσης τη δημιουργία τριών «φυλακίων Νάχαλ» στη βόρεια Γάζα. Αυτού του είδους τα φυλάκια συνδυάζουν στρατιωτική παρουσία με αγροτικές και κοινοτικές δραστηριότητες. Ιστορικά, έχουν αποτελέσει προπομπό για τη δημιουργία μόνιμων ισραηλινών εποικισμών.

Αυτή η αντίθεση από την πλευρά του Ισραήλ είναι το σημείο όπου η συμφωνία πιθανότατα θα μπορούσε να καταρρεύσει, εκτός αν ο Τραμπ μπορέσει να ασκήσει την κατάλληλη πίεση στον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ώστε να επιτρέψει τη συνέχιση της ειρηνευτικής διαδικασίας. Η πίεση αυτή είχε ήδη αρχίσει να αυξάνεται την Παρασκευή (31/7), με έναν Αμερικανό αξιωματούχο να δηλώνει ότι ο Τραμπ θα ήταν «πολύ απογοητευμένος» αν το Ισραήλ στεκόταν εμπόδιο στη διαδικασία ειρήνης.