«Πολιτική αυτοκτονία»: Είναι έτοιμος ο Νετανιάχου για αποχώρηση από τη Γάζα;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θριαμβολογεί μετά την ανακοίνωση ότι η παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς συμφώνησε να παραδώσει τον οπλισμό της στη Γάζα.

Ωστόσο, σύμφωνε με το δίκτυο του Al Jazeera, οι όροι της συμφωνίας αφοπλισμού της Πέμπτης (30/7) ορίζουν επίσης ότι το Ισραήλ πρέπει να αποσυρθεί από τον παλαιστινιακό θύλακα και να μεταβιβάσει σταδιακά την εξουσία σε μια παλαιστινιακή διοίκηση - προϋποθέσεις που αντιμετωπίστηκαν με ιδιαίτερη ψυχρότητα από Ισραηλινούς πολιτικούς και από τον ισραηλινό Τύπο.

Η ισραηλινή κυβέρνηση δεν έχει προβεί ακόμη σε επίσημο σχόλιο, αλλά ένας ανώτατος Ισραηλινός αξιωματούχος, που διατήρησε την ανωνυμία του, δήλωσε σε δημοσιογράφους την Παρασκευή ότι, παρά τα «διάφορα δημοσιεύματα» που κάνουν λόγο για «διπλωματική πρόοδο στη Λωρίδα της Γάζας», δεν πρόκειται να υπάρξει καμία υπαναχώρηση από τις σημερινές θέσεις του Ισραήλ εντός της Γάζας, προτού επιτευχθεί αυτό που το ίδιο ορίζει ως «πραγματικό αφοπλισμό της Χαμάς».

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δήλωσε ότι το Ισραήλ ήταν «ιδιαίτερα ικανοποιημένο» με τη συμφωνία.

Πολιτική αυτοκτονία

Πολλοί Ισραηλινοί συνεχίζουν να υιοθετούν σκληρή στάση απέναντι στους Παλαιστίνιους της Γάζας μετά την επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023, η οποία εξαπολύθηκε από την περιοχή αυτή. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι το Ισραήλ διεξήγαγε στη συνέχεια έναν εξοντωτικό πόλεμο στη Γάζα, σκοτώνοντας περισσότερους από 73.000 Παλαιστίνιους και ισοπεδώνοντας τον θύλακα.

Δημοσκόπηση του Μαΐου έδειξε ότι το 82% των Εβραίων Ισραηλινών συμμετεχόντων υποστήριζε τον βίαιο εκτοπισμό των Παλαιστινίων από τις εστίες τους στη Γάζα - ενώ η ίδια δημοσκόπηση κατέγραψε ότι το 56% των ερωτηθέντων υποστήριζε και τον εκτοπισμό των Παλαιστινίων που είναι Ισραηλινοί πολίτες.

Μια άλλη δημοσκόπηση, έναν μήνα αργότερα, έδειξε ότι το 64% των ερωτηθέντων θεωρούσε πως «δεν υπάρχουν αθώοι» μεταξύ των Παλαιστινίων στη Γάζα.

Παράλληλα, πολλοί Ισραηλινοί πολιτικοί -συμπεριλαμβανομένων υπουργών της κυβέρνησης- έχουν δηλώσει ότι σύντομα θα δημιουργηθούν στη Γάζα παράνομοι εβραϊκοί οικισμοί, ανάλογοι με εκείνους που διχοτομούν την κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Συνεπώς, η προοπτική μιας ισραηλινής αποχώρησης από τη Γάζα και τα βήματα προς την ανοικοδόμηση του θύλακα θεωρούνται ανεπιθύμητα από πολλούς Ισραηλινούς, με τους πολιτικούς να σπεύδουν να καταδικάσουν τη συμφωνία αφοπλισμού.

Ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβίρ, τη χαρακτήρισε «απαράδεκτη».

«Η δέσμευση για τερματισμό των στοχευμένων εξοντώσεων των δολοφόνων [της Χαμάς] ισοδυναμεί με αποδοχή του να οργανώσει η Χαμάς την επόμενη σφαγή», έγραψε ο Μπεν-Γκβίρ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Οι εξοντώσεις στη Γάζα πρέπει να συνεχιστούν, η ενθάρρυνση της μετανάστευσης πρέπει να εφαρμοστεί. Το Ισραήλ πρέπει να νικήσει».

Ο όρος «ενθάρρυνση της μετανάστευσης» θεωρείται ευρέως ως ευφημισμός για την εθνοκάθαρση.

Πολιτικοί που θεωρούνται κεντρώοι, όπως ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου και κύριος αντίπαλος του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στις επερχόμενες εκλογές, Γκάντι Άιζενκοτ, εμφανίστηκαν εξίσου σκεπτικοί. Ο ίδιος δήλωσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν επιτυγχάνει τους αντικειμενικούς σκοπούς του πολέμου –δηλαδή την καταστροφή της στρατιωτικής και πολιτικής ισχύος της Χαμάς– αποτελεί παταγώδη αποτυχία.

«Έχουν περάσει σχεδόν τρία χρόνια από το πρωινό της 7ης Οκτωβρίου», έγραψε ο Άιζενκοτ, «και η Χαμάς έχει ανασυντάξει τις δυνάμεις της με αριθμό μαχητών παρόμοιο με εκείνον της παραμονής της 6ης Οκτωβρίου».

Η πολιτική της ειρήνης

Ο Νετανιάχου δεν έχει τοποθετηθεί ακόμη, αλλά η Ντάλια Σάιντλιν, δημοσκόπος και πολιτική σύμβουλος με έδρα τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, εκτιμά ότι το διακύβευμα είναι τεράστιο για τον πρωθυπουργό, καθώς οι εκλογές απέχουν μόλις λίγους μήνες.

Η καλύτερη πιθανότητα του Νετανιάχου να αποφύγει μια ποινή φυλάκισης, εφόσον κριθεί ένοχος για τις πολλαπλές κατηγορίες διαφθοράς που αντιμετωπίζει, βασίζεται στη νίκη του στις εκλογές του Οκτωβρίου.

Ωστόσο, η αντιπολίτευση προηγείται επί του παρόντος σε πολλές δημοσκοπήσεις και ενδέχεται να συγκεντρώσει τις απαραίτητες έδρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

«Οι σχεδιασμοί του Νετανιάχου δεν σχετίζονται καθόλου με το συλλογικό τραύμα της κοινής γνώμης [από την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου]», ανέφερε η Σάιντλιν, «αλλά υποκινούνται αμιγώς από πολιτική σκοπιμότητα. Θα τον νοιάζει κυρίως -ίσως και αποκλειστικά-το τι πιστεύουν οι σημερινοί κυβερνητικοί του εταίροι».

Η αποχώρηση από τη Γάζα είναι εκτός συζήτησης, συμπλήρωσε η Σάιντλιν, προσθέτοντας ότι όποιον ελιγμό κι αν επιχειρήσει ο Νετανιάχου για να διατηρήσει τον συνασπισμό του και να ενθαρρύνει τους δεξιούς ψηφοφόρους να τον στηρίξουν, πρέπει να τον φέρει σε πέρας χωρίς να δυσαρεστήσει περαιτέρω τους συμμάχους του στις ΗΠΑ, οι οποίοι φαίνεται να απογοητεύονται όλο και περισσότερο μαζί του.

«[Ο Νετανιάχου] δεν θα ήθελε να φανεί στα μάτια του Τραμπ και των Αμερικανών ότι υπονομεύει τις όποιες πιθανές κινήσεις για την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας. Επομένως, ενδέχεται να προχωρήσει σε ορισμένες καθαρά συμβολικές μετακινήσεις του ισραηλινού στρατού εντός της Γάζας», σημείωσε.

Μία τακτική, σύμφωνα με τη Σάιντλιν, θα μπορούσε να είναι η οπισθοχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων στις θέσεις που προβλεπόταν να κατέχουν στο πλαίσιο της συμφωνίας εκεχειρίας του Οκτωβρίου 2025. Το Ισραήλ έχει σκοτώσει περισσότερους από 1.200 Παλαιστίνιους από τότε που επιτεύχθηκε η εν λόγω συμφωνία, ενώ παράλληλα επεκτείνει επανειλημμένα τα εδάφη υπό τον έλεγχό του, αγνοώντας τα συμφωνηθέντα.

Η διατήρηση των ισορροπιών με τον Τραμπ

Η διαχείριση των αμερικανικών προσδοκιών από το Ισραήλ αναμένεται να αποτελέσει αγκάθι, όχι μόνο για τον Νετανιάχου, αλλά για όλους τους πολιτικούς που διεκδικούν την ηγεσία της χώρας.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος, που διατήρησε την ανωνυμία του, έχει ήδη δηλώσει ότι ο Τραμπ θα απογοητευόταν «σφόδρα» αν το Ισραήλ δεν τηρούσε τη συμφωνία αφοπλισμού.

«Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει ήδη μια εξαιρετικά δύσκολη μάχη για τον σχηματισμό κυβέρνησης, πόσο μάλλον αν συμφωνήσει σε αυτό», δήλωσε ο Ντοβ Βάξμαν, καθηγητής Ισραηλινών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA).

Ο Νετανιάχου κατάφερνε στο παρελθόν να παρακάμπτει τους όρους που επιβάλλονταν στο Ισραήλ όσον αφορά τη Γάζα, διατηρώντας τη συνοχή στον ακροδεξιό συνασπισμό του, τα μέλη του οποίου απειλούσαν επανειλημμένα να ρίξουν την κυβέρνηση εάν ο πόλεμος τελείωνε χωρίς την πλήρη ήττα της Χαμάς.

Μπορεί προς το παρόν να τηρεί σιγή ιχθύος για την τελευταία συμφωνία, αλλά αργά ή γρήγορα θα αναγκαστεί να τοποθετηθεί.

«Αυτό θα μπορούσε να εξελιχθεί σε τεράστιο πρόβλημα», ανέφερε ο Βάξμαν, «διότι, αν ασκήσει κριτική στη συμφωνία, διακινδυνεύει να εξοργίσει τον Τραμπ. Παρότι ο Τραμπ δεν τον έχει υποστηρίξει ακόμα [ενόψει των ισραηλινών εκλογών], ο Νετανιάχου πρέπει να ελπίζει ότι θα του προσφέρει κάποιου είδους "δώρο" κατά την προεκλογική περίοδο -είτε πρόκειται για μια νέα έκκληση για απονομή χάριτος προς τον ίδιο, είτε για την ομαλοποίηση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, ή ενδεχομένως και τα δύο. Πρέπει όμως να κρατήσει τον Τραμπ με το μέρος του».

Και ενώ η ισραηλινή κοινή γνώμη αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό το κατά πόσο η ασφάλεια του Ισραήλ παραμένει προτεραιότητα για τη διακυβέρνηση Τραμπ, η ανάγκη για την αμερικανική ομπρέλα προστασίας γίνεται αποδεκτή από τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών και του πολιτικού κατεστημένου, τμήματα του οποίου δράττονται κάθε ευκαιρίας ρωγμής στις σχέσεις αυτές για να ασκήσουν κριτική στον Νετανιάχου.

«Ο Νετανιάχου έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι είναι πολύ ικανός στη διαχείριση τέτοιων καταστάσεων», δήλωσε ο Νίμροντ Γκόρεν, πρόεδρος και ιδρυτής του Mitvim - του Ισραηλινού Ινστιτούτου για τις Περιφερειακές Εξωτερικές Πολιτικές.

«Θα φροντίσει ώστε ο Τραμπ να λάβει την ανακοίνωσή του, τη τελετή υπογραφής και όλες τις απαραίτητες εντυπώσεις, αλλά δεν βλέπω να αποσύρει τις δυνάμεις του από τη Γάζα», πρόσθεσε ο Ισραηλινός αναλυτής.

«Θεωρώ ότι η ιδέα της αποχώρησης ξεπερνά τα όρια της κοινής γνώμης», συμπλήρωσε. «Έρχεται σε πλήρη αντίθεση με ολόκληρη τη φιλοσοφία, την ιδεολογία και τη θεώρηση του κόσμου που διατηρεί: ότι δηλαδή το Ισραήλ πρέπει να έχει παρουσία πέρα από τα σύνορά του και σε κάθε σημείο όπου οι κακές προθέσεις θα μπορούσαν να μετουσιωθούν σε πράξη. Αν μη τι άλλο, τον βλέπω να κλιμακώνει τις επιχειρήσεις στον δρόμο προς τις εκλογές, παρά να συζητά για αποχώρηση».