Η Αφροδίτη του Αλικάντε δίπλα σε κουτάκια μπύρας: Ένα κεφάλι 2.000 ετών σε μια σακούλα σούπερ μάρκετ

Στις 11 Μαΐου, ένας εκσκαφέας πραγματοποιούσε εργασίες διάνοιξης τάφρου κοντά στην παραλία Αλμαντράμπα στο Αλικάντε, μία περιοχή στις ανατολικές ακτές της Ισπανίας.

Οι εργασίες γίνονταν σε σημείο που βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από έναν σημαντικό αρχαιολογικό χώρο και εντάσσονταν σε ένα γενικότερο δημοτικό έργο για την αναβάθμιση της παραλιακής ζώνης.

Ο κάδος του εκσκαφέα ανέσυρε από το έδαφος τα συνηθισμένα ευρήματα: πέτρες, χαλίκια, και μερικά κουτάκια μπύρας. Ξαφνικά, ένας από τους εργάτες έκανε νόημα στον χειριστή να σταματήσει. Ανάμεσα στα μπάζα ξεπρόβαλλε ένα λευκό μαρμάρινο γλυπτό που απεικόνιζε γυναικεία κεφαλή.

Είχαν μπροστά τους κάτι τόσο σημαντικό; Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσαν να ξέρουν αλλά το πιθανολογούσαν λόγω του σημείου και του κοντινού αρχαιολογικού χώρου. Αν και είχαν ιδέα για το αντιφατικό της υπόθεσης, τοποθετούσαν ένα αντικείμενο ηλικίας περίπου 2.000 ετών σε μια σακούλα σούπερ μάρκετ, τυλιγμένο πρόχειρα με λίγο αεροπλάστ.

Το νέο σύμβολο της πόλης

Σύμφωνα με την El Pais, δύο εβδομάδες αργότερα, οι δημοτικές Αρχές ανακοίνωσαν επίσημα την ανακάλυψη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το γλυπτό χρονολογείται μεταξύ του 1ου και του 2ου αιώνα μ.Χ., κατά την πρώιμη περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι Αρχές το ονόμασαν «Αφροδίτη του Αλικάντε» και το παρουσίασαν ως νέο σύμβολο της πόλης. Την ίδια ώρα, η τάφρος όπου εντοπίστηκε η κεφαλή είχε ήδη γεμίσει με τσιμέντο.

Οι τοπικές Αρχές επαίνεσαν τους εργάτες επειδή διέκοψαν αμέσως τις εργασίες και ενημέρωσαν τις αρμόδιες υπηρεσίες. Ωστόσο, επισήμαναν ότι η κατασκευαστική εταιρεία παρέλειψε να ειδοποιήσει εκ των προτέρων την αρχαιολογική εταιρεία επίβλεψης ότι επρόκειτο να πραγματοποιήσει εκσκαφές στην περιοχή.

Η περιοχή της Αλμαντράμπα έχει δώσει και στο παρελθόν σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, όπως κεραμικά αντικείμενα, αμφορείς, νομίσματα και πήλινους λύχνους. Βρίσκεται, μάλιστα, πολύ κοντά στα ερείπια της αρχαίας Lucentum, της ρωμαϊκής πόλης από την οποία προήλθε το σημερινό Αλικάντε.

Πεδίο αντιπαράθεσης

Παρατάξεις της ισπανικής αντιπολίτευσης ζήτησαν περισσότερες πληροφορίες τόσο για τις συνθήκες της ανακάλυψης όσο και για τα σχέδια αξιοποίησης του ευρήματος. Παράλληλα, επιθυμούν να διευκρινιστεί εάν το ισπανικό Υπουργείο Πολιτισμού έχει ενημερωθεί επισήμως για την ανακάλυψη.

Την ίδια στιγμή, η δημοτική Αρχή αρνείται να αναγνωρίσει δημόσια τα ονόματα των εργατών που εντόπισαν το γλυπτό – των Γκονθάλο Ερέδια, Σέρχιο και Αζίζ – οι οποίοι ζητούν να τοποθετηθεί αναμνηστική πινακίδα στο σημείο με τα ονόματά τους.

Η μαρμάρινη κεφαλή μεταφέρθηκε προσωρινά στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Αλικάντε (MACA), όπου καθαρίστηκε και υποβλήθηκε στις πρώτες επιστημονικές εξετάσεις. Τόσο επίσημες όσο και ανεπίσημες πηγές που επικαλείται η εφημερίδα El Pais αναφέρουν ότι οι ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα πως πρόκειται για αυθεντικό αρχαίο έργο.

Μάρμαρο από ελληνικά λατομεία;

Το γλυπτό ζυγίζει περίπου 14 κιλά και έχει ύψος 22 εκατοστά. Απεικονίζει μια γυναίκα, η οποία, σύμφωνα με τον προϊστάμενο του Τμήματος Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Αλικάντε, Χοσέ Μανουέλ Πέρες Μπούργος, πιθανότατα είναι η Αφροδίτη, θεά του έρωτα, και αποτελούσε μέρος ενός αγάλματος σε φυσικό μέγεθος.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, η χαρακτηριστική κόμμωση της μορφής είναι απολύτως συμβατή με την εικονογραφία της θεάς εκείνης της εποχής και παρουσιάζει ομοιότητες με αντίστοιχα γλυπτά που έχουν βρεθεί στην Ταρραγόνα, τη Σεβίλλη και την Καρταχένα.

Οι ειδικοί εκτιμούν επίσης ότι το έργο παραγγέλθηκε από κάποιο εύπορο πρόσωπο, το οποίο είχε την οικονομική δυνατότητα να εισαγάγει μάρμαρο είτε από ελληνικά λατομεία είτε από την περίφημη περιοχή της Καράρα στην Ιταλία.

Παρά την ηλικία της, η «Αφροδίτη του Αλικάντε» διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση, παρουσιάζοντας μόνο μικρές φθορές στη μύτη και το πηγούνι.