Γιατί οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν «δώρο» τη συντριβή του πυραύλου της SpaceX στη Σελήνη

Αδέσποτος πύραυλος της SpaceX συνετρίβη στη Σελήνη, σχηματίζοντας έναν κρατήρα κοντά σε ένα διάσημο σεληνιακό τοπόσημο, δίνοντας στους επιστήμονες μια μοναδική ερευνητική ευκαιρία που θα μπορούσε να βοηθήσει μελλοντικές αποστολές.

Ειδικότερα, το άδειο ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου Falcon 9 προσέκρουσε στη Σελήνη κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν με ταχύτητα περίπου 8.700 χλμ/ώρα σήμερα (5/8), σύμφωνα με το BBC.

Η σύντομη, δραματική λάμψη που δημιούργησε θα ήταν δύσκολο να αποτυπωθεί από ερασιτέχνες αστρονόμους ακόμα και με τηλεσκόπια υψηλής τεχνολογίας, ωστόσο μεγαλύτερα αστεροσκοπεία στην Αμερική αναλύουν ήδη τις πληροφορίες.

Μπορεί να χρειαστούν ημέρες ή και εβδομάδες μέχρι να γίνει γνωστή η πλήρης εικόνα του τι συνέβη και τι μπορούμε να μάθουμε από αυτό – αλλά για τους πλανητικούς γεωλόγους, αυτή η τυχαία σύγκρουση είναι ένα επιστημονικό δώρο. Ο πύραυλος Falcon 9 της SpaceX είναι ένα επαναχρησιμοποιούμενο μοντέλο και έχει σταλεί στο διάστημα σε πολλές αποστολές. Ο σχεδιασμός του επιτρέπει σε ένα μέρος του πυραύλου να επιστρέφει στη Γη, αλλά άλλα τμήματα απορρίπτονται στο διάστημα.

Ο πύραυλος εκτοξεύτηκε από τη Φλόριντα τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, μεταφέροντας δύο σεληνιακές ακάτους στο διάστημα.

Η δουλειά του ήταν να πυροδοτήσει το ανώτερο στάδιο αρκετά δυνατά ώστε να στείλει και τις δύο ακάτους εκτός της τροχιάς της Γης και σε μια πορεία προς τη Σελήνη – αποστολή εξετελέσθη.

Το ανώτερο στάδιο – το οποίο έχει το μέγεθος ενός πενταώροφου κτιρίου και ζυγίζει τουλάχιστον 4.000 κιλά – αφέθηκε να «βολτάρει» σε μια μακρά, ελλειπτική τροχιά που κινούνταν προς τη Σελήνη και πάλι πίσω.

Κατά τη διάρκεια των επόμενων 18 μηνών, η ήπια βαρυτική έλξη της Γης, της Σελήνης και του Ήλιου, μαζί με το ίδιο το φως του Ήλιου, έδωσαν μια αμυδρή ώθηση.

Ποιοι κατάφεραν να δουν την πρόσκρουση

Οι αστρονόμοι που παρακολουθούσαν το τμήμα του πυραύλου κατάλαβαν τελικά ότι αυτές οι μικρές σπρώξεις το είχαν βάλει σε πορεία προς τη Σελήνη και ανέπτυσσε ταχύτητα κάθε μέρα. Η πρόσκρουση έγινε γύρω στις 09:35 ώρα Ελλάδος (06:35 GMT, Greenwich Mean Time), με αποτέλεσμα η μικροσκοπική λάμψη που παρήγαγε να μη φανεί, ακόμα και μέσα από τηλεσκόπιο,μ καθώς το έντονο φως της μέρας είχε λούσει το τοπίο.

Ακόμη και τα διαστημικά σκάφη που βρίσκονταν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη δεν ήταν στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή για να παρακολουθήσουν ζωντανά την πρόσκρουση. Το τροχιακό σκάφος Danuri της Νότιας Κορέας είχε τις περισσότερες πιθανότητες, καθώς είχε περάσει κοντά από το σημείο της συντριβής λίγο νωρίτερα. Η ομάδα του δήλωσε στα κορεατικά μέσα ενημέρωσης ότι τυχόν πλάνα θα δημοσιοποιηθούν μόνο αφού οι ερευνητές ολοκληρώσουν την ανάλυσή τους.

Κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών, το Lunar Reconnaissance Orbiter της Nasa βρίσκεται επ' αγρύπνηση για να ερευνήσει το σημείο, επιτρέποντας τη σύγκριση εικόνων πριν και μετά τη συντριβή. Οι πρώτες εικόνες, πιθανώς, θα προέλθουν από τηλεσκόπια - τέρατα στην Αμερική, όπου ο ουρανός ήταν ακόμα σκοτεινός. 

Η επεξεργασία της εικόνας για τον καθαρισμό της φωτογραφίας μπορεί να διαρκέσει ώρες, ημέρες ή και εβδομάδες, καθώς οι επιστήμονες ελέγχουν και επεξεργάζονται τα δεδομένα.

Σε τι βοηθάει η πρόσκρουση τους επιστήμονες

Επειδή οι ερευνητές γνωρίζουν ήδη το ακριβές μέγεθος, την ταχύτητα και το σημείο πρόσκρουσης του πυραύλου, η σύγκρουση μετατρέπεται από τυχαίο ατύχημα σε ένα σπάνιο, ελεγχόμενο πείραμα.

Είναι μια ονειρική στιγμή για τους πλανητικούς επιστήμονες επειδή τους επιτρέπει να δοκιμάσουν τα μοντέλα τους για το πώς οι προσκρούσεις δημιουργούν κρατήρες, εκτοξεύουν συντρίμμια στην επιφάνεια και στέλνουν δονήσεις στο εσωτερικό της Σελήνης. Αυτό έχει πραγματική πρακτική αξία.

Η κατανόηση του πόσο πετρώδες υλικό και σκόνη εκτοξεύει μια πρόσκρουση θα βοηθήσει τους μηχανικούς να σχεδιάσουν ασφαλέστερες ακάτους προσδάφισης και μελοντικές σεληνιακές βάσεις, υπολογίζοντας πόσο μακριά μπορούν να ταξιδέψουν τα εκτοξευόμενα συντρίμμια και πόσο δυνατά μπορεί να σειστεί το έδαφος εκεί κοντά. Το υλικό που εκτοξεύεται από την επιφάνεια προσφέρει νέες ενδείξεις για τη γεωλογία της Σελήνης, προσθέτοντας σε όσα γνωρίζουν ήδη οι επιστήμονες για το πώς σχηματίστηκε το σύστημα Γης-Σελήνης πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.

Υπάρχει παρελθόν στις σεληνιακές συντριβές

Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ένα ανθρώπινο αντικείμενο χτυπά τη Σελήνη. Από το 1959, δεκάδες διαστημικά σκάφη έχουν συντριβεί σε αυτήν, ορισμένα κατά λάθος και πολλά εσκεμμένα για επιστημονικούς σκοπούς.

Η σοβιετική συσκευή Luna 2 ήταν η πρώτη, για να ακολουθήσουν με την πάροδο των δεκαετιών οι συσκευές Ranger της Nasa τη δεκαετία του 1960, αρκετά στάδια πυραύλων της εποχής Apollo, και πιο πρόσφατα η αποστολή LCROSS το 2009, η οποία συνετρίβη εσκεμμένα για την αναζήτηση πάγου νερού.

Η τελευταία επιβεβαιωμένη τυχαία πρόσκρουση, το 2022, πιστεύεται ότι ήταν ο προωθητικός πύραυλος που είχε απομείνει από μια κινεζική σεληνιακή αποστολή που εκτοξεύτηκε το 2014, μια υπενθύμιση ότι αυτού του είδους τα διαστημικά σκουπίδια συσσωρεύονται αθόρυβα πάνω από τα κεφάλια μας για περισσότερο από μισό αιώνα.