«Ούτε σκηνές ούτε κουβέρτες σε ακραίες θερμοκρασίες»: Σε δραματικές συνθήκες χιλιάδες μετανάστες στη Θέουτα

Μια «κόλαση» ζουν οι χιλιάδες μετανάστες στον ισπανικό θύλακα της Θέουτας μία εβδομάδα μετά την μαζική είσοδο περισσότερων από 72.000 ανθρώπων στον ισπανικό θύλακα, στα σύνορα με το Μαρόκο, ενώ μαίνεται η πολιτική θύελλα τόσο στο εσωτερικό της Ισπανίας όσο και στην Ευρώπη, με το πρώτο διπλωματικό επεισόδιο να γίνεται μεταξύ Ιταλίας και Ισπανίας. Ο Πέδρο Σάντσεθ απειλεί να επιβάλει περιορισμούς στους ταξιδιώτες από την Ιταλία, εάν η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι δεν άρει έως την Κυριακή (9/8) τους συνοριακούς ελέγχους που επέβαλε την περασμένη εβδομάδα μετά τη μαζική εισροή μεταναστών στη Θέουτα.

Η «κόλαση» της Θέουτας: Απάνθρωπες οι συνθήκες

Χωρίς σκηνή, χωρίς κουβέρτες, χωρίς τα βασικά, χιλιάδες μετανάστες ανάμεσά τους πολλά ανήλικα παιδιά κοιμούνται στους δρόμους κάτω από ακραίες θερμοκρασίες. «Κοιμόμαστε εδώ στην παραλία, έξω, χωρίς σκηνές ή κουβέρτες», λέει στην Guardian ο Ιμάντ, 26 ετών.

«Δεν έχουμε τουαλέτες», προσθέτει ο 26χρονος από την Υεμένη. «Μετά βίας κοιμάμαι δύο ώρες, καθώς τη νύχτα κάνει αφόρητο κρύο δίπλα στη θάλασσα, ενώ την ημέρα η ζέστη είναι ανυπόφορη».

Οι εικόνες κανονικότητας της πόλης έρχονται σε έντονη αντίθεση με την κατάσταση μιας κοινωνίας που παραμένει βαθιά κλονισμένη από την κρίση, σύμφωνα με τον συντηγέτη της Θέουτας.

«Η Θέουτα βρίσκεται σε επιφυλακή», δήλωσε ο συντηρητικός δήμαρχος της Θέουτας Χουάν Χεσούς Βίβας στο ισπανικό τηλεοπτικό δίκτυο TVE. «Τα πράγματα δεν έχουν επιστρέψει ακόμη στην κανονικότητα. Είναι σαν να είχαν μπει μέσα στην Ισπανία 50 εκατομμύρια άνθρωποι μέσα σε μία ημέρα».

Μία εβδομάδα μετά την είσοδο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων στον ισπανικό θύλακα, με πολλούς να κολυμπούν ή να διασχίζουν τα ρηχά νερά, ακολουθώντας αναρτήσεις σε TikTok, Instagram, WhatsApp και άλλες πλατφόρμες, δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για τον ακριβή αριθμό όσων πέρασαν στη Θέουτα ή για το πόσοι επέστρεψαν στο Μαρόκο, δήλωσε ο Βίβας.

Η ισπανική κυβέρνηση εκτιμά ότι περίπου 72.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα και ότι περίπου 2.500 παραμένουν ακόμη εκεί. Ο Βίβας, ωστόσο, εκτιμά ότι ο αριθμός όσων εισήλθαν ανέρχεται σε περίπου 80.000, ενώ υπολογίζει ότι μεταξύ 3.000 και 5.000 εξακολουθούν να βρίσκονται στον ισπανικό θύλακα.

Ασαφής παραμένει και ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους κατά την προσπάθεια διέλευσης. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο ακόμη και για 141 νεκρούς. Δεκάδες άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται, γεγονός που δημιουργεί φόβους ότι ο απολογισμός της κρίσης, ήδη μίας από τις χειρότερες ανθρωπιστικές τραγωδίες στα ευρωπαϊκά σύνορα τα τελευταία χρόνια, θα αυξηθεί.

Την ένταση εντείνουν νέες αναρτήσεις στο διαδίκτυο που καλούν σε νέα μαζική διέλευση προς τη Θέουτα στα μέσα Αυγούστου, σύμφωνα με τον Βίβας. «Οι άνθρωποι στη Θέουτα είναι νευρικοί, ανησυχούν. Και αυτό είναι απολύτως λογικό, γιατί το ερώτημα που συνεχίζουμε να θέτουμε είναι: “Θα συμβεί ξανά;”», δήλωσε.

Πολλοί κάτοικοι έχουν τρομάξει από τις μαρτυρίες μεταναστών ότι η διέλευσή τους ενθαρρύνθηκε και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και διευκολύνθηκε από Μαροκινούς αξιωματούχους. «Έχει αποδειχθεί ότι η ασφάλεια και τα σύνορά μας είναι ευάλωτα και ότι και τα δύο βρίσκονται στα χέρια μιας τρίτης χώρας που δεν αναγνωρίζει την κυριαρχία της Θέουτας», δήλωσε ο Βίβας. «Το Μαρόκο δεν είναι αξιόπιστη χώρα».

«Φάγαμε φύλλα από τα δέντρα και ήπιαμε βρώμικο νερό»

Καθώς η Ισπανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθούν να διαχειριστούν τις ευρύτερες πολιτικές επιπτώσεις της κρίσης, οι μετανάστες που παραμένουν στην πόλη δίνουν καθημερινά μάχη για την επιβίωσή τους.

Αμέσως μετά τη μαζική εισροή, η κατάσταση ήταν τραγική, λέει ο Ιμάντ, ο 26χρονος από την Υεμένη. «Όλα ήταν κλειστά και ήμασταν στα πρόθυρα να πεθάνουμε από την πείνα και τη δίψα», περιγράφει. «Χρησιμοποίησαν την πείνα για να μας πιέσουν να αποφασίσουμε να επιστρέψουμε μόνοι μας. Φάγαμε φύλλα από τα δέντρα και ήπιαμε βρώμικο νερό».

Τις τελευταίες ημέρες η κατάσταση έχει βελτιωθεί ελαφρώς, καθώς μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως ο Ερυθρός Σταυρός, άρχισαν να παρέχουν τρόφιμα. Την Πέμπτη, η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι εγκαθιστά τουαλέτες και επιπλέον ντους στην παραλία.

Όταν ο Ιμάντ έφτασε στην Ισπανία, έπειτα από μια οκτάωρη περιπέτεια κολυμπώντας με τη βοήθεια βατραχοπέδιλων, πίστευε ότι είχε φτάσει στο τέλος ενός εξαντλητικού ταξιδιού που είχε ξεκινήσει το 2019, όταν εγκατέλειψε την πατρίδα του για να γλιτώσει από τις προσπάθειες των Χούθι να τον στρατολογήσουν ως μαχητή.

«Πίστευα ότι, φτάνοντας εδώ - αφού ερχόμουν από μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο - θα ήταν πιο εύκολο να ζητήσουμε άσυλο. Όμως βρήκαμε το κέντρο υποδοχής μεταναστών κλειστό. Δεν υπήρχαν εξαιρέσεις για κανέναν. Όλες οι πόρτες ήταν κλειδωμένες».

Καθημερινά προσπαθούσε να βρει φαγητό και ένα μέρος για να κοιμηθεί, ενώ το ερώτημα αν θα κατάφερνε τελικά να υποβάλει αίτηση ασύλου παρέμενε αναπάντητο. «Έχω εφιάλτες κάθε μέρα. Ονειρεύομαι ότι η οικογένειά μου βομβαρδίζεται, ότι σκοτώνονται ή ότι με απελαύνουν στο Μαρόκο», λέει. «Ψυχολογικά, έχω διαλυθεί».

Μεταξύ όσων παραμένουν στη Θέουτα βρίσκονται περίπου 1.300 ασυνόδευτα παιδιά, ενώ ΜΚΟ εκφράζουν φόβους ότι εκατοντάδες ακόμη, ορισμένα μόλις 10 ετών, μπορεί να περιφέρονται στην πόλη χωρίς προστασία.

Μία 16χρονη δήλωσε στον Guardian ότι, όταν έφτασε στη Θέουτα, πήγε στο κέντρο υποδοχής ανηλίκων, μόνο και μόνο για να ενημερωθεί ότι δεν υπήρχε διαθέσιμος χώρος. Έτσι, αναγκάστηκε να κοιμάται στους δρόμους της Θέουτας. «Πέρασαν μέρες χωρίς να φάω. Όταν μια γυναίκα έφερνε φαγητό για τους μετανάστες, οι άνδρες έφταναν πρώτοι και εμείς δεν παίρναμε τίποτα. Το ίδιο συνέβαινε και με τα ρούχα. Όταν καταφέρναμε να φτάσουμε μπροστά στην ουρά, δεν είχε μείνει τίποτα».

Για λίγο σκέφτηκε να επιστρέψει στην πατρίδα της. Τελικά, όμως, αποφάσισε να παραμείνει, όταν συνειδητοποίησε ότι ίσως επρόκειτο για μια μοναδική ευκαιρία να βρει δουλειά και να βοηθήσει την οικογένειά της στο Μαρόκο να ξεφύγει από τη φτώχεια. «Θέλω απλώς να είμαι ένα φυσιολογικό κορίτσι. Να μπορώ να ντύνομαι, να κάνω μπάνιο, να τρώω καλά, να έχω ένα μέρος για να κοιμάμαι, να σπουδάζω, να εργάζομαι και να βοηθάω την οικογένειά μου», είπε.

Η κατάσταση οδήγησε κατοίκους της συνοικίας Σίντι Μμπάρεκ, στα περίχωρα της Θέουτας, να αναλάβουν δράση. «Ανησυχούμε ιδιαίτερα για τις γυναίκες και τους ανηλίκους», δήλωσε ο Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ Μουσταφά, επικεφαλής της ένωσης κατοίκων της περιοχής.

«Πολλοί κοιμούνται κρυμμένοι στους λόφους, φοβούμενοι ότι θα εντοπιστούν και θα σταλούν πίσω στο Μαρόκο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ανήλικοι που ζουν μαζί με εκατοντάδες άνδρες, σε μια κατάσταση ακραίας ευαλωτότητας», πρόσθεσε.

Οι κάτοικοι δημιούργησαν ένα αυτοσχέδιο καταφύγιο, στήνοντας σκηνές σε μια αυλή, τις οποίες επιτηρούν κάθε βράδυ. «Το μόνο που μπορούμε να τους προσφέρουμε είναι ένα μέρος για να κοιμηθούν με κάποια αίσθηση ασφάλειας. Δεν έχουμε τουαλέτες, κρεβάτια ή άλλους πόρους», είπε. «Γνωρίζουμε ότι αυτή δεν είναι πραγματική λύση και πιθανότατα δεν είναι καν νόμιμη, όμως το να αφήσουμε τους ανηλίκους χωρίς προστασία μας φάνηκε πολύ χειρότερο».

Ανάγκη για ανθρωπιστική βοήθεια

Από τους δεκάδες εθελοντές που μαγειρεύουν μέρα και νύχτα σε ένα διαμέρισμα της πόλης, προσφέροντας φαγητό σε έως και 400 ανθρώπους την ημέρα, μέχρι τη γιγαντιαία επιχείρηση της τοπικής ΜΚΟ Luna Blanca, η οποία διανέμει περίπου 5.000 γεύματα καθημερινά, η τοπική κοινωνία προσπαθεί να καλύψει τα κενά της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Μία κάτοικος, η Αΐσα Αχμέντ Αμάρ, επισκέπτεται καθημερινά την παραλία Ελ Τραμπολίν μαζί με τα δύο παιδιά της, μεταφέροντας τρόφιμα και ρούχα, ενώ μοιράζεται το σήμα Wi-Fi του κινητού της ώστε οι μετανάστες να μπορούν να επικοινωνούν με τις οικογένειές τους στην πατρίδα.

Λέει ότι συγκινήθηκε από τους ανθρώπους που γνώρισε, πολλοί από τους οποίους είναι αιτούντες άσυλο από το Σουδάν, την Αίγυπτο ή την Υεμένη, αλλά και από την προθυμία τους να φροντίζουν ο ένας τον άλλον, ακόμη και όταν φαίνεται πως έχουν εγκαταλειφθεί από το διεθνές σύστημα που υποτίθεται ότι τους προστατεύει. «Με έχει εντυπωσιάσει το πόσο σεβαστικοί και ευγενικοί είναι», λέει. «Όταν τους προσφέρεις κάτι, συχνά απαντούν: "Όχι, δώσ’ το σε κάποιον που το χρειάζεται περισσότερο”».

Ωστόσο, το μέγεθος της κρίσης και το γεγονός ότι αφήνει κατοίκους όπως η ίδια στην πρώτη γραμμή, να προσπαθούν να κάνουν ό,τι μπορούν μπροστά στη σκλήρυνση των ευρωπαϊκών πολιτικών για τα σύνορα, την κάνουν να παλεύει καθημερινά με τα δάκρυά της. «Θέλεις να κάνεις περισσότερα, αλλά δεν μπορείς, και αυτό μου προκαλεί τεράστια θλίψη και ένα βαθύ αίσθημα αδυναμίας», λέει. «Ποτέ δεν είναι αρκετό».