Ιράν: Οι έξι όροι προς τις ΗΠΑ για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ

Έξι σκληρές προϋποθέσεις θέτει το Ιράν στις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μετατρέποντας τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο σε βασικό διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στην Ουάσινγκτον. Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να υποχωρήσει από τις απαιτήσεις της ακόμη και στην περίπτωση που η στρατιωτική αντιπαράθεση δώσει τη θέση της σε διαπραγματεύσεις.

Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να «διορθώσουν τη συμπεριφορά τους», εάν επιθυμούν να αποκατασταθεί η ελεύθερη διέλευση από τα Στενά. Πρόκειται για μια τοποθέτηση που ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν και δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδέσει το ζήτημα του Ορμούζ με ένα πολύ ευρύτερο πακέτο πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών απαιτήσεων.

Οι έξι απαιτήσεις που βάζει στο τραπέζι η Τεχεράνη

Σύμφωνα με δήλωση που μεταδόθηκε από το ιρανικό δίκτυο IRIB, η ιρανική πλευρά θέτει έξι βασικούς όρους:

• να σταματήσουν οι απειλές κατά του Ιράν και όσων η Τεχεράνη χαρακτηρίζει «ιερές αξίες» της,
• να τερματιστούν οριστικά οι στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν και των περιφερειακών συμμάχων του,
• να αποχωρήσουν οι αμερικανικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις που συμμετέχουν στον αποκλεισμό,
• να καταβληθούν αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη το Ιράν κατά την πρόσφατη σύγκρουση,
• να αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις,
• να αποδεσμευτούν τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.

Η λίστα των απαιτήσεων δείχνει ότι για την Τεχεράνη το άνοιγμα των Στενών δεν αντιμετωπίζεται ως ένα απομονωμένο ζήτημα θαλάσσιας ασφάλειας. Αντίθετα, εντάσσεται πλέον στη συνολική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ουσιαστικά, το Ιράν επιχειρεί να αξιοποιήσει τη σημασία του Ορμούζ ώστε να αποσπάσει παραχωρήσεις σε όλα τα μεγάλα ανοικτά μέτωπα με την Ουάσινγκτον, από τις κυρώσεις και τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία έως την παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

«Δεν θα υποχωρήσουμε»

Το μήνυμα της ιρανικής ηγεσίας ήταν κατηγορηματικό. Ο Ζολγκάντρ διεμήνυσε ότι οι συγκεκριμένες απαιτήσεις δεν αποτελούν απλώς μια αρχική διαπραγματευτική θέση, αλλά τη βάση πάνω στην οποία η Τεχεράνη σκοπεύει να κινηθεί ανεξάρτητα από την εξέλιξη της κρίσης. «Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας δεν πρόκειται να κάνει πίσω από αυτές τις απαιτήσεις, είτε σε συνθήκες πολέμου είτε στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων», ανέφερε.

Με τη δήλωση αυτή, το Ιράν επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι ακόμη και μια ενδεχόμενη επιστροφή στη διπλωματία δεν θα οδηγήσει αυτομάτως σε πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Αντίθετα, η Τεχεράνη εμφανίζεται αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει τον έλεγχο και τους περιορισμούς στα Στενά ως μοχλό πίεσης μέχρι να υπάρξει μια ευρύτερη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Το Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, καθώς μέσω της περιοχής διακινείται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό ακριβώς δίνει στην Τεχεράνη ένα εξαιρετικά ισχυρό χαρτί.

Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, στο κόστος μεταφορών και τελικά στις οικονομίες χωρών πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Η διαχείριση της διέλευσης από τα Στενά έχει έτσι μετατραπεί σε ένα από τα κεντρικά σημεία πίεσης του Ιράν προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη καταδικάσει ενέργειες που περιορίζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή και έχει προχωρήσει στην επιβολή κυρώσεων σε πρόσωπα και φορείς που συνδέονται με τις ιρανικές ενέργειες στα Στενά. Οι νέες απαιτήσεις της Τεχεράνης καθιστούν πλέον σαφές ότι η πλήρης επαναλειτουργία του Ορμούζ δύσκολα θα αποτελέσει μια αυτόνομη συμφωνία.

Το Ιράν τη συνδέει ευθέως με τη συνολική έκβαση της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιχειρώντας να μετατρέψει την ασφαλή ναυσιπλοΐα σε αντάλλαγμα για στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές παραχωρήσεις από την Ουάσινγκτον.