«Μαύρη τρύπα-άστρο»: Αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα νέο είδος κοσμικού αντικειμένου

Οι αστρονόμοι υποστηρίζουν ότι ανακάλυψαν ένα νέο είδος κοσμικού αντικειμένου, μια «μαύρη τρύπα-άστρο», η οποία έχει το μέγεθος ολόκληρου του Ηλιακού Συστήματος και λάμπει με έντονο κόκκινο φως.

Η διεθνής ομάδα έκανε την ανακάλυψη αφού έστρεψε την προσοχή της σε μια μυστηριώδη κόκκινη κηλίδα σε εικόνες του πρώιμου Σύμπαντος που κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA. Το αντικείμενο εντοπίστηκε στον αστερισμό του Κήτους, δισεκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη. Εκτιμάται ότι σχηματίστηκε 660 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, την επικρατέστερη θεωρία για την αρχή του Σύμπαντος.

Οι μετρήσεις του εξωτικού αυτού σώματος έδειξαν ότι, παρότι μοιάζει με ένα τεράστιο άστρο, απελευθερώνει 100 δισεκατομμύρια φορές περισσότερη ενέργεια από όση μπορεί να παράγει οποιοδήποτε γνωστό άστρο. Η ενεργειακή του εκπομπή είναι πολύ πιο κοντά σε εκείνη που παρατηρείται στις μαύρες τρύπες παρά στα άστρα.

«Ανακαλύψαμε ένα νέο είδος αστροφυσικού αντικειμένου, μια μαύρη τρύπα-άστρο», δήλωσε στον Guardian ο δρ. Ρόχαν Νάιντου, ο οποίος πραγματοποίησε την έρευνα στο Ινστιτούτο Αστροφυσικής και Διαστημικής Έρευνας Kavli, που αποτελεί μέρος του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT). Σήμερα εργάζεται στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης. «Λάμπει με την ενέργεια που συνήθως συνδέεται με τις μαύρες τρύπες, αλλά ταυτόχρονα φέρει χαρακτηριστικά που παραδοσιακά συνδέονται με τα άστρα», πρόσθεσε.

Πώς την εντόπισαν

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούσαν το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb αναζητώντας τους πιο μακρινούς γαλαξίες στο γνωστό Σύμπαν. Αφού εντόπισαν τον γαλαξία Mom-z14, ο οποίος σχηματίστηκε μόλις 280 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, έστρεψαν την προσοχή τους σε άλλα κοσμικά αντικείμενα. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, οι αστρονόμοι περιγράφουν πώς επικεντρώθηκαν σε μια εξαιρετικά φωτεινή κόκκινη κηλίδα, γνωστή ως MoM-BH*-1, η οποία είναι το πιο κόκκινο αντικείμενο στο αρχείο εικόνων του τηλεσκοπίου.

«Ο τρόπος με τον οποίο το φως του είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου κόκκινο και εξαφανίζεται απότομα κάτω από ένα συγκεκριμένο μήκος κύματος είναι τόσο εντυπωσιακός, που δεν υπάρχει αντίστοιχο παράδειγμα σε καμία γνωστή κατηγορία αντικειμένων», δήλωσε ο Νάιντου. Οι προσομοιώσεις σε υπολογιστή έδειξαν ότι, αντί να πρόκειται για ένα τεράστιο άστρο που τροφοδοτείται από πυρηνική σύντηξη, το αντικείμενο είναι μια μαύρη τρύπα περιτυλιγμένη από τόσο πυκνά νέφη αερίου, ώστε ακτινοβολεί σαν άστρο.

Τι σημαίνει αν οι ερευνητές επιβεβαιωθούν

Εάν οι αστρονόμοι έχουν δίκιο, αυτό σημαίνει ότι δεκάδες άλλες μυστηριώδεις «Μικρές Κόκκινες Κουκκίδες» (Little Red Dots ή LRDs), οι οποίες εμφανίζονται σχεδόν σε κάθε εικόνα του εξωδιαστήματος από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, ενδέχεται επίσης να είναι μαύρες τρύπες-άστρα.

Ο Νάιντου υποψιάζεται ότι οι μαύρες τρύπες-άστρα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των γαλαξιών. Ενδέχεται να αποτελούν τους «σπόρους» των σημερινών υπερμεγεθών μαύρων τρυπών, όπως εκείνη στο κέντρο του Γαλαξία μας. «Εδώ και δεκαετίες περιμέναμε ότι κάτι εντυπωσιακό πρέπει να συμβαίνει στο πολύ πρώιμο Σύμπαν. Οι μαύρες τρύπες-άστρα μπορεί να είναι αυτό το “κάτι εντυπωσιακό”. Ενδέχεται να αποτελούν την αρχέγονη, φασκιωμένη φάση που σηματοδοτεί την έναρξη της πορείας σχεδόν κάθε υπερμεγέθους μαύρης τρύπας», δήλωσε.

Υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες βρίσκονται στο κέντρο σχεδόν όλων των γαλαξιών, όπως ο Γαλαξίας μας, και θεωρείται ότι διαμορφώνουν την εξέλιξη και την τύχη τους. «Ενδέχεται να καθορίζουν πότε μπορούν να σχηματιστούν άστρα και πότε σταματούν να σχηματίζονται, διαμορφώνοντας την πορεία όλων όσων ακολουθούν τον σχηματισμό των άστρων: τη γέννηση των πλανητών, την εμφάνιση της ζωής και την ανάδυση ειδών που ίσως κάποια μέρα καταφέρουν να ανασυνθέσουν ολόκληρη αυτή την ιστορία», δήλωσε ο Νάιντου.