Σικελία: Έκλεψαν από μουσείο πολύτιμα έργα του Αντονέλο ντα Μεσίνα από την περίοδο της Αναγέννησης

Τέσσερα από τα σημαντικότερα έργα τέχνης του μεγάλου ζωγράφου της Αναγέννησης του 15ου αιώνα, Αντονέλο ντα Μεσίνα, κλάπηκαν κατά τη διάρκεια εθνικής αργίας στην Ιταλία από μουσείο της Σικελίας που βρίσκεται στη Μεσίνα.

Οι δράστες εισήλθαν το βράδυ του Σαββάτου στο Περιφερειακό Μουσείο της πόλης (MuMe), εκμεταλλευόμενοι πιθανότατα το γεγονός ότι η προσοχή των κατοίκων ήταν στραμμένη στη La Vara, τη μεγάλη θρησκευτική γιορτή που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου, ημέρα κατά την οποία η Ιταλία γιορτάζει το εθνικό εορταστικό τριήμερο του Ferragosto.

Παρακάμπτοντας τα συστήματα συναγερμού, οι κλέφτες παραβίασαν ειδική προθήκη ασφαλείας και αφαίρεσαν τέσσερις ξύλινες ζωγραφικές πλάκες του Αντονέλο, καλλιτέχνη που θεωρείται ότι επηρέασε καθοριστικά την πορεία της αναγεννησιακής τέχνης.

Οι δράστες έκλεψαν τρεις από τις πέντε σωζόμενες πλάκες ενός πολύπτυχου έργου γνωστού ως «Polittico di San Gregorio», ενός από τα σημαντικότερα δημιουργήματα του Σικελού ζωγράφου.

«Έργα τεράστιας πολιτιστικής και καλλιτεχνικής αξίας»

«Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή και σημαντική απώλεια», δήλωσε η διευθύντρια του μουσείου, Μαρίζα Μερκούριο. «Έχουν κλαπεί έργα τεράστιας πολιτιστικής, καλλιτεχνικής και συμβολικής αξίας, όχι μόνο για τη Μεσίνα αλλά για ολόκληρη τη Σικελία. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε τώρα είναι να ελπίζουμε ότι θα ανακτηθούν το συντομότερο δυνατό».

Το πολύπτυχο αποτελούνταν αρχικά από έξι πλάκες που δημιουργήθηκαν για το Μοναστήρι του Αγίου Γρηγορίου, το οποίο καταστράφηκε στον μεγάλο σεισμό της Μεσίνας το 1908. Ήταν μάλιστα το μοναδικό έργο του Αντονέλο που δεν είχε ποτέ εγκαταλείψει τη γενέτειρά του.

Ένα τέταρτο έργο αφαιρέθηκε από ασφαλή προθήκη: μια μικρή αμφίπλευρη εικόνα που απεικονίζει από τη μία πλευρά την Παναγία με το Θείο Βρέφος και έναν Φραγκισκανό μοναχό και από την άλλη τον Χριστό.

Ο πίνακας ανήκε στη συλλογή του Βίλχελμ Ζόλνταν και αποκτήθηκε από την περιφερειακή κυβέρνηση της Σικελίας μέσω δημοπρασίας του οίκου Christie’s το 2003, χρονιά κατά την οποία αποδόθηκε επισήμως στον Αντονέλο.

Άφησαν δύο έργα σε τοίχο έξω από το μουσείο

Η λεία των δραστών θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη: συνολικά αφαιρέθηκαν έξι έργα, όμως, για άγνωστο λόγο, δύο από τις πλάκες εγκαταλείφθηκαν πάνω σε έναν χαμηλό τοίχο έξω από το μουσείο.

Ο Αντονέλο ντα Μεσίνα γεννήθηκε περίπου το 1430 και εκπαιδεύτηκε στη Νάπολη, όπου μελέτησε έργα Προβηγκιανών και Φλαμανδών καλλιτεχνών, επιρροές που είναι εμφανείς στη ζωγραφική του.

«Ο Αντονέλο συνέβαλε καθοριστικά στη μεταφορά των φλαμανδικών τεχνικών ελαιογραφίας στην Ιταλία, καθιστώντας δυνατή μια νέα απαλότητα στην απόδοση, λεπτές διαφάνειες χρωμάτων και πιο εκλεπτυσμένες σκιάσεις», δήλωσε η ιστορικός τέχνης Βαλεντίνα Τσέρτο, συνεργάτιδα του Πανεπιστημίου της Μεσίνας και συγγραφέας παιδικού βιβλίου για τον ζωγράφο.

«Ακόμη και σε πολύ μικρές επιφάνειες, ήταν ικανός να αποδίδει εξαιρετική ακρίβεια και λεπτομέρεια», πρόσθεσε.

Η ίδια χαρακτήρισε την κλοπή «πλήγμα στην ιστορική μνήμη και την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης της Μεσίνας».

«Πρόκειται για έργα που επέζησαν από τον σεισμό, την καταστροφή και πέντε αιώνες ιστορίας. Το γεγονός ότι αφαιρέθηκαν από το κοινό καθιστά αδύνατο να αποτιμηθεί η απώλειά τους μόνο με οικονομικούς όρους», τόνισε.

Στις 28 Δεκεμβρίου 1908, η Μεσίνα επλήγη από έναν σεισμό μεγέθους 7,1 Ρίχτερ, ο οποίος θεωρείται μέχρι σήμερα η πιο φονική φυσική καταστροφή στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία. Ο σεισμός διήρκεσε 37 δευτερόλεπτα, σκότωσε περίπου τον μισό πληθυσμό της πόλης και κατέστρεψε μεγάλο μέρος της.

Μαζί με σπίτια, εκκλησίες και μνημεία χάθηκαν ανεκτίμητα ιστορικά αρχεία, έγγραφα και έργα τέχνης, ανάμεσά τους και δημιουργίες του Αντονέλο.

Τον περασμένο Φεβρουάριο, η ιταλική κυβέρνηση εξασφάλισε σε δημοπρασία στη Νέα Υόρκη ένα σπάνιο αριστούργημα του καλλιτέχνη, το «Ecce Homo», δαπανώντας 14,9 εκατομμύρια δολάρια. Ο πίνακας, που δημοπρατήθηκε από τον οίκο Sotheby’s, απεικονίζει με έντονα ανθρώπινο τρόπο τον πάσχοντα Χριστό και θεωρείται ότι δημιουργήθηκε περίπου το 1460.

Οι εισαγγελικές Αρχές της Μεσίνας έχουν ξεκινήσει έρευνα για την υπόθεση. Πηγές της αστυνομίας ανέφεραν ότι το μουσείο διέθετε πολλές κάμερες ασφαλείας και εξελιγμένο σύστημα συναγερμού.

Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων και το ενδεχόμενο τα έργα να προορίζονταν για την παράνομη αγορά τέχνης.

Σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων Ansa, εξετάζεται επίσης η πιθανότητα η κλοπή να πραγματοποιήθηκε κατόπιν παραγγελίας από έμπορο έργων τέχνης.

Η υπόθεση σημειώνεται λίγες μόλις ημέρες μετά την ανάκτηση από την ιταλική αστυνομία τριών έργων των Γάλλων ζωγράφων Πολ Σεζάν, Πιερ-Ογκίστ Ρενουάρ και Ανρί Ματίς, τα οποία είχαν κλαπεί νωρίτερα φέτος από ιδιωτικό μουσείο κοντά στην Πάρμα.