«D-Day» για το Ιράν: Οι εμπορικοί εταίροι που πρέπει να «μπλοκάρουν» οι ΗΠΑ για την πλήρη απομόνωσή του

Ο υπουργός Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Σκοτ Μπέσεντ, αποκάλυψε ένα νέο κύμα κυρώσεων κατά του Ιράν υπό την ονομασία «Επιχείρηση Οικονομικός Αποσυνάγωγος» («Operation Economic Outcast»), designating σχεδόν 60 οντότητες, φυσικά πρόσωπα και πλοία, διευρύνοντας τις δευτερογενείς κυρώσεις ώστε να καλύψουν τη ναυτιλία, τον χρυσό, τις αερομεταφορές, την τεχνολογία και τα ψηφιακά στοιχεία ενεργητικού.

Όπως μεταδίδει το δίκτυο του Al Jazeera, ο ίδιος δήλωσε ότι στόχος είναι η διακοπή κάθε οικονομικής αρτηρίας που συντηρεί την κυβέρνηση της Τεχεράνης μέχρι αυτή να απομονωθεί πλήρως. Παράλληλα, ανέφερε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποιεί τηλεφωνικές επαφές με ηγέτες κρατών ζητώντας την άμεση διακοπή των συναλλαγών τους με το Ιράν, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει συγκεκριμένες χώρες ή να θέσει κάποιες προθεσμίες.

Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι κυριότεροι εμπορικοί εταίροι του Ιράν βάσει των επίσημων τελωνειακών στοιχείων που συγκέντρωσε η Trade Data Monitor, στα οποία πάντως δεν περιλαμβάνονται οι ανεπίσημες ροές που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου.

Οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς ιρανικών προϊόντων

Το Ιράν έχει διανύσει το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων δύο δεκαετιών υπό το καθεστώς δυτικών κυρώσεων, γεγονός που εξαναγκάζει την οικονομία του να απομακρυνθεί από την Ευρώπη και να στραφεί σε έναν όλο και πιο περιορισμένο κύκλο Ασιατών και περιφερειακών εταίρων.

Το 2024, σύμφωνα με τα επίσημα τελωνειακά δεδομένα, το Ιράν πραγματοποίησε εξαγωγές αγαθών αξίας περίπου 48 δισεκατομμυρίων ευρώ προς τουλάχιστον 112 χώρες και περιοχές.

Οι κυριότεροι αγοραστές ήταν:

• Κίνα (€12,5 δισ.): Ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, απορροφώντας περισσότερο από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών αργού της χώρας, σύμφωνα με αναλυτές παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων. Μεγάλο μέρος αυτής της ποσότητας πωλείται με έκπτωση και μεταφέρεται από τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο», με αποτέλεσμα να καταγράφεται ελάχιστα στα τελωνειακά αρχεία των δύο χωρών.
• Ιράκ (€10 δισ.): Το Ιράν αποτελεί τον κύριο προμηθευτή φυσικού αερίου του Ιράκ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ προμηθεύει ηλεκτρικό ρεύμα απευθείας στις νότιες ιρακινές επαρχίες. Παράλληλα, συνιστά βασική πηγή τροφίμων, δομικών υλικών και βιομηχανικών προϊόντων.
• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (€6,14 δισ.): Αποτελούν διαχρονικά οικονομικό στήριγμα και κομβικό σημείο επανεξαγωγών για το Ιράν, απορροφώντας το 13% των εξαγωγών του. Ωστόσο, το Αμπού Ντάμπι επέβαλε εμπορικό εμπάργκο αόριστης διάρκειας την περασμένη εβδομάδα, κατηγορώντας την Τεχεράνη για εκτόξευση πυραύλων κατά της επικράτειάς του, ισχυρισμό τον οποίο η Τεχεράνη αρνείται.
• Τουρκία (€5,23 δισ.): Το Ιράν προμηθεύει παραδοσιακά την Τουρκία με φυσικό αέριο μέσω του αγωγού Ταμπρίζ-Άγκυρας, καθώς και με πετροχημικά, τρόφιμα και οικοδομικά υλικά.
• Αφγανιστάν (€1,97 δισ.): Το Ιράν προμηθεύει τον περίκλειστο γείτονά του με καύσιμα, τρόφιμα και δομικά υλικά. Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ιρανικά λιμάνια και τις χερσαίες διαδρομές για την πρόσβασή του στις διεθνείς αγορές.

Οι κυριότεροι προμηθευτές του Ιράν

Το 2024, το Ιράν εισήγαγε αγαθά αξίας περίπου 58,7 δισεκατομμυρίων ευρώ από τουλάχιστον 87 χώρες και περιοχές, βάσει των επίσημων τελωνειακών στοιχείων.

Οι κυριότεροι προμηθευτές ήταν:

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (€18 δισ.): Κάλυψαν κάτι περισσότερο από το 30% των εισαγωγών του Ιράν. Στην πλειονότητά τους επρόκειτο για επανεξαγόμενα αγαθά και όχι για εγχώρια παραγωγή των Εμιράτων, παρέχοντας έτσι στην Τεχεράνη έμμεση πρόσβαση σε δυτικά μηχανήματα, ηλεκτρονικά και καταναλωτικά προϊόντα. Το εμπορικό εμπάργκο αόριστης διάρκειας που επέβαλε το Αμπού Ντάμπι έχει αποκόψει πλέον αυτή τη διαδρομή.
• Κίνα (€15,26 δισ.): Ο βασικός προμηθευτής μηχανημάτων, ηλεκτρονικών συσκευών, οχημάτων και βιομηχανικών εξαρτημάτων, αποτελώντας τον εταίρο στον οποίο το Ιράν στηρίχθηκε περισσότερο όσο περιοριζόταν το εμπόριο με τη Δύση.
• Τουρκία (€9,52 δισ.): Τα κοινά χερσαία σύνορα και οι μακροχρόνιοι εμπορικοί δεσμοί καθιστούν την Τουρκία κρίσιμο χερσαίο δίαυλο εφοδιασμού για μηχανήματα, χημικά, οχήματα και βιομηχανικά αγαθά. Πάντως, οι εμπορικές ροές και προς τις δύο κατευθύνσεις έχουν υποχωρήσει από την έναρξη του πολέμου.
• Ευρωπαϊκή Ένωση (€5,23 δισ.): Οι ευρωπαϊκές πωλήσεις αποτελούν πλέον ένα μικρό μόνο κλάσμα των επιπέδων προ του 2018, με το ενδιαφέρον να συγκεντρώνεται κυρίως στα φάρμακα, τον ιατρικό εξοπλισμό και τα μηχανήματα.
• Ινδία (€1,37 δισ.): Οι εμπορικές συναλλαγές έχουν σημειώσει κατακόρυφη πτώση τα τελευταία χρόνια. Το Νέο Δελχί διατηρεί περιορισμένους τους εμπορικούς δεσμούς, δίνοντας βάρος κυρίως σε αγροτικά προϊόντα όπως το ρύζι, το τσάι, καθώς και στα φάρμακα.