Έκλεψε ένα κινητό και πέρασε 20 χρόνια στη φυλακή - Η ιστορία ενός 44χρονου που γυρίζει στην οικογένειά του

Είκοσι χρόνια πέρασαν από όταν ο Λίροϊ Ντάγκλας έβαλε στο στόχαστρο έναν φίλο του πίσω από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Κάρντιφ στο Ηνωμένο Βασίλειο και του έκλεψε το κινητό τηλέφωνο, και απέχει πλέον λίγες εβδομάδες για να αφεθεί ελεύθερος.

Ήταν 24 ετών και είχε ήδη μια σειρά από καταδίκες στο ενεργητικό του, που συνήθως αφορούσαν κλοπές για ναρκωτικά, όταν φυλακίστηκε για τη ληστεία. Παρά το γεγονός ότι κανείς δεν τραυματίστηκε, πέρασε τις τελευταίες δύο δεκαετίες φυλακισμένος χωρίς ελπίδα βάσει μιας απαξιωμένης ποινής Φυλάκισης για την Προστασία του Κοινού (IPP) μέχρι τώρα.

Μετά από 36 μεταγωγές σε φυλακές και χρόνια ψυχικού πόνου, ο Ντάγκλας, σήμερα 44 ετών, έμαθε ότι επιτέλους επιστρέφει στο σπίτι του, αφού το συμβούλιο αποφυλακίσεων ενέκρινε την αποφυλάκισή του.

Η απόφασή τους να του αποδώσουν ξανά την ελευθερία του ήρθε λίγες εβδομάδες πριν ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ ανακοινώσει ότι θα δώσει επιτέλους τέλος στην αδικία των ποινών φυλάκισης τέτοιού είδους πριν από το τέλος αυτής της κοινοβουλευτικής θητείας.

Ήρθε επίσης λίγο πριν ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) εκδώσει μια νομική γνωμοδότηση-ορόσημο, η οποία κήρυξε την κράτησή του –καθώς και εκείνη αλλού αριθμού κρατουμένων που εκτίουν δρακόντειες ποινές IPP– ως αυθαίρετη και παράνομη. Μια μείζων προσφυγή κατά της φυλάκισής τους κατατέθηκε αυτή την εβδομάδα στο Ανώτατο Δικαστήριο (High Court).

«Περίμενα αυτή την ημέρα τα τελευταία 20 χρόνια», δήλωσε ο Ντάγκλας στην εφημερίδα The Independent από τη φυλακή HMP Έρλεστοκ, στο Ουίλτσιρ, όπου περιμένει τη μεταφορά του σε ξενώνα επανένταξης τον Οκτώβριο.

«Δεν σταμάτησα ποτέ να παλεύω για την αποφυλάκισή μου. Η ελευθερία έπρεπε να μου είχε δοθεί εδώ και καιρό, για να είμαι ειλικρινής, επειδή δεν είμαι επικίνδυνος, έκλεψα μόνο ένα τηλέφωνο, χωρίς βία, μόνο με την απειλή χρήσης βίας, πράγμα που με οδήγησε στο να μείνω στη φυλακή 20 χρόνια».

Ο κρατούμενος με ποινή IPP Λίροϊ Ντάγκλας δήλωσε ότι έχει υποστεί «περισσότερα από όσα μου άξιζαν».

Αν και μετανοεί για τις πράξεις του, λέει ότι έχει υποστεί περισσότερα από όσα του «άξιζαν», αφού βρίσκεται στη φυλακή για 20 χρόνια, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που εξέτισε ως υπόδικος βάσει αυτής της αβέβαιης ποινής φυλάκισης, η οποία έχει περιγραφεί ως «ψυχολογικό βασανιστήριο» από τον ΟΗΕ.

Ανακοινώνοντας ότι θα δώσει επιτέλους τέλος σε αυτή την ποινή φυλάκισης, ο Μπέρναμ δήλωσε ότι υιοθέτησε μια προσέγγιση «κοινής λογικής» απέναντι στις ποινές Φυλάκισης για την Προστασία του Κοινού (IPP), για τις οποίες είπε ότι είχε «μακροχρόνιες ανησυχίες».

Η δράση για την αντιμετώπιση του ζητήματος των IPP έρχεται καθώς η κυβέρνηση αναθεωρεί το σχέδιό της για την πρόωρη αποφυλάκιση άλλων κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων δύο εκ των δολοφόνων του αστυνομικού Άντριου Χάρπερ.

«Βρέθηκα αντιμέτωπος με μια κατάσταση όπου άνθρωποι με αυτές τις ποινές, οι οποίοι έχουν εκτίσει και με το παραπάνω τον χρόνο τους, δεν αποφυλακίζονται, ενώ άλλοι που έχουν διαπράξει πολύ σοβαρά εγκλήματα αποφυλακίζονται νωρίτερα», δήλωσε στο BBC.

«Η κρίση που έκανα είναι ότι το κοινό, κατά τη γνώμη μου, θα προτιμούσε μια κατάσταση όπου οι άνθρωποι που έχουν εκτίσει την ποινή τους θα εξετάζονται για αποφυλάκιση πριν από εκείνους που δεν την έχουν εκτίσει».

Η κυβέρνηση θα καταθέσει νομοθεσία για τον τερματισμό αυτών των ποινών έως το «τέλος αυτής της κοινοβουλευτικής θητείας», πρόσθεσε. Σημείωσε ότι η κυβέρνηση θα υιοθετήσει μια «πολύ προσεκτική» προσέγγιση ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει αυτό και δήλωσε ότι θα συσταθεί μια διακομματική ομάδα εποπτείας.

Σε μήνυμά του προς την Ντάουνινγκ Στριτ, ο Ντάγκλας είπε ότι ο πρωθυπουργός θα πρέπει να «απελευθερώσει τους ρημαγμένους κρατούμενους IPP, οι οποίοι είναι ανθρώπινα όντα και όχι σκυλιά».

«Οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε διαπράξει εγκλήματα για πάνω από 10 χρόνια, κι όμως η κυβέρνηση προσπαθεί ακόμα να μας παρουσιάσει ως κίνδυνο για το κοινό. Οι περισσότεροι έχουν υποστεί τέτοιο τραύμα που τώρα έχουν ψυχολογικά ή ψυχιατρικά προβλήματα και χρειάζονται περισσότερη βοήθεια από ό,τι όταν πρωτοπήγαν στη φυλακή».

Πιστεύει ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να ξεκινήσει επανεξετάζοντας τις υποθέσεις κρατουμένων όπως ο ίδιος, οι οποίοι έχουν εκτίσει πολλά χρόνια επιπλέον της αρχικής τους ελάχιστης ποινής (tariff).

Ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει δεσμευτεί να επανεξετάσει τη «μακροχρόνια αδικία» των ποινών IPP.

Αρχικά του είχαν πει ότι έπρεπε να εκτίσει ελάχιστη ποινή δύο ετών και έξι μηνών για τη ληστεία, η οποία διαπράχθηκε τον Δεκέμβριο του 2005. Παρά το γεγονός ότι παρέμεινε μακριά από τα ναρκωτικά για πολλά χρόνια στη φυλακή, του αρνήθηκαν επανειλημμένα την αποφυλάκιση υπό όρους λόγω της παραβατικής συμπεριφοράς του, καθώς ένιωθε ματαιωμένος από τη μεταχείρισή του, την οποία χαρακτήρισε «εξοντωτικά σκληρή».

Παρόλο που του επιβλήθηκε ποινή πέντε εβδομάδων για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες το 2020, έχει ολοκληρώσει μια σειρά από προγράμματα αποκατάστασης στη φυλακή για την αντιμετώπιση της χρήσης ναρκωτικών, τη διαχείριση του θυμού και την αύξηση της ενσυναίσθησης προς τα θύματα.

Εκατοντάδες κρατούμενοι IPP κατέληξαν σε ψυχιατρικές κλινικές υψηλής ασφαλείας καθώς η ψυχική τους υγεία κατέρρεε εξαιτίας της αβέβαιης ποινής φυλάκισης και, τραγικά, 96 έχουν αφαιρέσει τη ζωή τους απελπισμένοι.

Οι τιμωρίες αόριστης διάρκειας επιβάλλονταν για οκτώ χρόνια πριν η ποινή καταργηθεί το 2012, αλλά όχι αναδρομικά. Παρά τη καθολική κατακραυγή, οι διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν αντισταθεί μέχρι στιγμής στις εκκλήσεις για επανακαθορισμό των ποινών των εναπομεινάντων κρατουμένων.

Η απερχόμενη ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα βασανιστήρια, Δρ. Άλις Τζιλ Έντουαρντς, είναι μεταξύ εκείνων που απαιτούν από την κυβέρνηση να λάβει μέτρα.

«Σας παρακαλώ μην είστε πεισματάρηδες και μην εμμένετε σε παλιές λύσεις που ακόμα δεν έχουν λειτουργήσει», παρότρυνε αυτή την εβδομάδα, προσθέτοντας ότι μια δικαστική διαδικασία επανακαθορισμού των ποινών είναι η «μόνη εύλογη» λύση σε αυτή τη «φρικτά άδικη» ποινή.

Η εφημερίδα The Independent διεξάγει από καιρό εκστρατεία ώστε να επανεξεταστούν οι ποινές όλων των κρατουμένων IPP. Τον Φεβρουάριο του 2025, αναδείξαμε την ιστορία του Ντάγκλας, καθώς διαμαρτυρόταν ότι η κράτησή του ήταν πλέον απάνθρωπη.

Η περιπέτειά του αποτέλεσε μέρος μιας καταγγελίας-ορόσημο που υποβλήθηκε αργότερα εκείνο το έτος στην Ομάδα Εργασίας του ΟΗΕ για την Αυθαίρετη Κράτηση από τον Δρ. Μουίν Μπόουζ, του δικηγορικού γραφείου Great James Street Chambers, μαζί με τις ομάδες εκστρατείας IPP Committee in Action και IPP Solidarity Movement.

Αφού επανεξέτασε την υπόθεσή του, η παρατηρητήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Ντάγκλας είχε δίκιο. Δήλωσαν ότι η μακρά φυλάκισή του πέραν της αρχικής του ελάχιστης ποινής ισοδυναμεί με αυθαίρετη κράτηση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι δικαιούται αποζημίωση και άλλες επανορθώσεις.

Άλλες υποθέσεις IPP που καταδικάστηκαν ως παράνομες στο πλαίσιο της νομικής γνωμοδότησης περιλαμβάνουν τον Αμπντουλάχι Σουλεμάν, ο οποίος βρίσκεται ακόμη υπό κράτηση 20 χρόνια αφού του επιβλήθηκε ποινή IPP για κλοπή φορητού υπολογιστή, τον Γουέιν Ουίλιαμς, ο οποίος έχει περάσει περισσότερα από 19 χρόνια στη φυλακή χωρίς αποφυλάκιση για ποινή 23 μηνών για απόπειρα πρόκλησης σωματικής βλάβης σε αστυνομικό κατά τη διάρκεια καυγά, και τον Σον Λόιντ, 39 ετών, ο οποίος οδηγήθηκε πρόσφατα ξανά στη φυλακή για πέμπτη φορά, έχοντας εκτίσει περισσότερα από 12 χρόνια για ληστεία.

Ο Τζόσουα Μακρέι πέθανε στη φυλακή σε ηλικία 34 ετών, έχοντας εκτίσει περισσότερα από 16 χρόνια για μια ελάχιστη ποινή τεσσάρων ετών για πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης.

Μια σπάνια νομική προσφυγή τύπου habeas corpus, που κατατέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο την Τετάρτη, ζητά την αποφυλάκιση των επιζώντων κρατουμένων μετά τη δριμεία αξιολόγηση του ΟΗΕ.

Σε αυτήν, η δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Κάρεν Τόντνερ υποστηρίζει ότι εγκληματίες που καταδικάστηκαν για σοβαρά αδικήματα αποφυλακίζονται αφού εκτίσουν ένα πολύ μικρό μέρος της καθορισμένης ποινής τους, ενώ οι κρατούμενοι IPP κρατούνται επ' αόριστον, ακόμη και αν η αρχική τους παραβατική συμπεριφορά ήταν λιγότερο σοβαρή.

Αυτό «αποκαλύπτει μια ανησυχητική ασυνέπεια στη διαχείριση του συστήματος δικαιοσύνης συνολικά», πρόσθεσε.

Ο Ντάγκλας δήλωσε ότι επιβίωσε στη φυλακή βρίσκοντας την πίστη του και διοργανώνοντας μελέτη της Βίβλου για άλλους κρατούμενους, καθώς και μελετώντας νομικά για να βοηθήσει στην προσβολή της φυλάκισής του.

Τώρα σχεδιάζει να αλλάξει τη ζωή του έξω, όπου έχει εξασφαλίσει μια δουλειά ως οδηγός περονοφόρου ανυψωτικού (κλαρκ) και ελπίζει να γίνει επιτέλους πατέρας για τη νεότερη κόρη του, σήμερα 20 ετών, που γεννήθηκε λίγους μήνες μετά τη φυλάκισή του.

«Πιστεύω ότι της αξίζει τουλάχιστον αυτό», πρόσθεσε. Δυστυχώς, η αποφυλάκισή του έρχεται πολύ αργά για την άλλη του κόρη, η οποία πέθανε το 2021.

Στην απόφασή του, που εκδόθηκε νωρίτερα αυτό το μήνα, το συμβούλιο αποφυλακίσεων υφ' όρον κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η φυλάκισή του δεν ήταν πλέον απαραίτητη για την προστασία του κοινού, σημειώνοντας ότι «κατά τα πολλά χρόνια που πέρασε στη φυλακή είχε εμπλακεί σε σημαντικό εύρος εργασιών για την αντιμετώπιση της εγκληματικής του συμπεριφοράς».

Ωστόσο, πρέπει να συμμορφωθεί με αυστηρούς όρους αποφυλάκισης, όπως το να ζει σε καθορισμένη διεύθυνση με απαγόρευση κυκλοφορίας, να παρακολουθείται με βραχιολάκι GPS, να υποβάλλεται σε εξετάσεις για ναρκωτικά και να εμφανίζεται σε αστυνομικό τμήμα της περιοχής τακτικά. Αυτή τη στιγμή περιμένει μια θέση σε εξειδικευμένο ξενώνα και αναμένεται να βγει από τη φυλακή τον Οκτώβριο.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Άλεξ Νόρις αναμένεται να ενημερώσει το κοινοβούλιο για τα σχέδια σχετικά με τους κρατούμενους IPP την Τρίτη, στο πλαίσιο μέτρων για την ελάφρυνση του υπερπληθυσμού και τον περιορισμό του αριθμού των κρατουμένων που αποφυλακίζονται πρόωρα.

Δήλωσε ότι δολοφόνοι, όπως αυτοί που είναι υπεύθυνοι για τον θάνατο του αστυνομικού Χάρπερ, θα παραμείνουν πίσω από τα σίδερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αλλά πρόσθεσε ότι η προστασία του κοινού σημαίνει επίσης «διορθώνουμε το σωφρονιστικό σύστημα μια για πάντα».

«Θα χτίσουμε τα κελιά που χρειαζόμαστε, θα θέσουμε τους παραβάτες υπό πολύ αυστηρότερο έλεγχο όταν βγαίνουν από τη φυλακή και θα δώσουμε τέλος στην ιστορική αδικία των ποινών IPP», δήλωσε.

«Αυτή είναι μια κυβέρνηση που τρέχει προς τα προβλήματα και δεν αποφεύγει τις δύσκολες αποφάσεις που απαιτούνται για τη δημιουργία ενός συστήματος δικαιοσύνης που είναι σταθερό, δίκαιο και προστατεύει το κοινό».