«Δεν αναγνωρίζω τη χώρα μου»: Τι σημαίνει για τη Γερμανία η νίκη του ακροδεξιού AfD - Τι εξουσίες αποκτά

Το ακροδεξιό Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) οδεύει προς μια μεγάλη νίκη στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, πολύ μπροστά από τους παραδοσιακούς πολιτικούς αντιπάλους του, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις. Δεν είναι ακόμη σαφές αν το αποτέλεσμα θα είναι αρκετό για να του επιτρέψει να αναλάβει την εξουσία στο γερμανικό κρατίδιο, όμως το AfD υποστηρίζει ότι έχει λάβει εντολή για να κυβερνήσει.

Συγκεκριμένα, το AfD αναμένεται να συγκεντρώσει πάνω από 44% των ψήφων, πολύ μπροστά από τη συντηρητική Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του Μερτς, που βρίσκεται στο 18,2%. Ο χαρισματικός ηγέτης του AfD στο κρατίδιο, Ούλριχ Ζίγκμουντ, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «εντυπωσιακό» και δήλωσε ότι το κόμμα θέλει να αρχίσει να κυβερνά το συντομότερο δυνατό.

Όπως αναφέρει το BBC, κανένα ακροδεξιό κόμμα δεν έχει καταφέρει να αναλάβει τον έλεγχο γερμανικού κρατιδίου από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η διακυβέρνηση σε επίπεδο κρατιδίου θα έδινε στο AfD αρμοδιότητες σε θέματα όπως η αστυνόμευση, η τοπική εκπαίδευση και ο πολιτισμός.

Η Σαξονία-Άνχαλτ έχει μικρό πληθυσμό, περίπου 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων, ενώ το AfD στο κρατίδιο χαρακτηρίζεται από την υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών ως «ακροδεξιά εξτρεμιστική» οργάνωση, χαρακτηρισμό που απορρίπτει ο Ζίγκμουντ.

«Πολλοί άνθρωποι φοβούνται»

Το εκτιμώμενο αποτέλεσμα του AfD είναι υψηλότερο από αυτό που έδειχναν οι προηγούμενες δημοσκοπήσεις και ο Ζίγκμουντ, μαζί με τους δύο εθνικούς ηγέτες του κόμματος, την Άλις Βάιντελ και τον Τίνο Κρουπάλα, πανηγύρισαν καθώς άρχισαν να γίνονται γνωστά τα αποτελέσματα. Σχολιαστές και πολιτικοί αντίπαλοι χαρακτήρισαν το αποτέλεσμα σημείο καμπής και ρήξη με το παρελθόν.

Ωστόσο, οι ηγέτες του AfD δεν θα γνωρίζουν αν διαθέτουν αρκετές έδρες για να κυβερνήσουν μέχρι να διαπιστωθεί ποια από τα μικρότερα κόμματα θα καταφέρουν να εισέλθουν στο κρατιδιακό κοινοβούλιο. Αυτό μπορεί να εξαρτηθεί από το αν ένα συγκεκριμένο λαϊκιστικό αριστερό κόμμα, το BSW, θα ξεπεράσει το απαιτούμενο όριο του 5%. Αν το BSW αποτύχει να εισέλθει στο κοινοβούλιο, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες του AfD να εξασφαλίσει την πλειοψηφία. Αν όμως καταφέρει να εισέλθει, το AfD οδεύει αυτή τη στιγμή προς 39 έδρες στο 83μελές κρατιδιακό κοινοβούλιο.

Το πλήθος των υποστηρικτών στην έδρα του AfD, όπου διοργανώθηκε η εκλογική βραδιά, ξέσπασε σε πανηγυρισμούς μόλις εμφανίστηκαν οι πρώτες εκτιμήσεις στην οθόνη. Λίγο αργότερα, οι παρευρισκόμενοι άρχισαν να τραγουδούν τον εθνικό ύμνο της Γερμανίας. «Έχουμε γράψει ιστορία σε αυτό το κρατίδιο», δήλωσε ο Ζίγκμουντ. Ο αντίπαλός του από το CDU, Σβεν Σούλτσε, αναγνώρισε τη νίκη και δήλωσε ότι το κόμμα του θα πρέπει να διαχειριστεί το αποτέλεσμα: «Ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη και έντονη προεκλογική εκστρατεία».

Το κεντροαριστερό SPD της Γερμανίας χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πραγματικά δραματικό», ενώ ο εθνικός ηγέτης του κόμματος, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, το κόμμα του οποίου συμμετέχει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση μαζί με το CDU, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «μήνυμα προς το Βερολίνο»και τόνισε ότι θα το ακούσουν. Μάλιστα, η συνεπικεφαλής του SPD, Μπάρμπελ Μπας, δήλωσε ότι «πολλοί άνθρωποι φοβούνται», σε συνέντευξή της στο γερμανικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο ARD μετά τη δημοσιοποίηση του exit poll.

Εξαπλώνεται πανεθνικά το «ρεύμα» του AfD

Το AfD είναι τα αρχικά της ονομασίας Alternative fur Deutschland («Εναλλακτική για τη Γερμανία») και είναι ανοιχτά φιλορωσικό και αντιμεταναστευτικό. Δεν κυριάρχησε μόνο στην προεκλογική εκστρατεία, αλλά αναδεικνύεται και σε κυρίαρχη δύναμη στο εκλογικό αποτέλεσμα. Παρότι το τελικό αποτέλεσμα δεν ήταν αρχικά ξεκάθαρο, οι υποστηρικτές του κόμματος πιστεύουν ότι βρίσκονται σε ανοδική πορεία.

Η συμμετοχή στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν ιδιαίτερα υψηλή, καθώς εκτιμάται ότι ξεπέρασε το 80%, ενώ υποστηρικτές του AfD στο Μαγδεμβούργο εξήραν την επιτυχία του Ζίγκμουντ να κερδίσει ψηφοφόρους. Ένας άνδρας, ονόματι Όλι, δήλωσε: «Αυτός ο άνθρωπος μας δίνει αυτό που κανείς άλλος δεν μπορεί να μας δώσει». «Όποια κι αν είναι η κυβέρνηση, όλοι απλώς υπόσχονται ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα. Αυτό είναι ένα κόμμα για τους εργαζόμενους. Είναι η εναλλακτική για τη Γερμανία», δήλωσε.

Τα υπόλοιπα κόμματα αρνούνται να συνεργαστούν σε κυβερνητικό συνασπισμό με το AfD, εφαρμόζοντας ένα Brandmauer, ή «τείχος προστασίας», με στόχο να κρατήσουν την ακροδεξιά εκτός κυβέρνησης. Στη Σαξονία-Άνχαλτ, το BSW έχει προσφερθεί να συνεργαστεί με το AfD σε ορισμένα ζητήματα, εφόσον καταφέρει να εισέλθει στο κρατιδιακό κοινοβούλιο.

Το AfD προηγείται στις εθνικές δημοσκοπήσεις, μπροστά από τους κυβερνώντες συντηρητικούς του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και τους Σοσιαλδημοκράτες, όμως η εκλογική της βάση βρίσκεται στα ανατολικά κρατίδια. Το κόμμα κέρδισε επίσης τις κρατιδιακές εκλογές του 2024 στη γειτονική Θουριγγία, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει αρκετές έδρες ώστε να αναλάβει την εξουσία.

Έντονη ανησυχία για την άνοδο της ακροδεξιάς

Μεταξύ των πολιτικών του AfD περιλαμβάνεται ένα εξαιρετικά αμφιλεγόμενο σχέδιο για «επαναμετανάστευση» (remigration), όρος που ευρέως ερμηνεύεται ως μαζικές απελάσεις μεταναστών, αν και το κόμμα υποστηρίζει ότι αφορά την απέλαση εγκληματιών και όσων βρίσκονται παράνομα στη χώρα. Ωστόσο, δεν θα μπορούσε να εφαρμόσει ούτε τη μία ούτε την άλλη πολιτική εάν αναλάμβανε τη διακυβέρνηση ενός από τα 16 γερμανικά κρατίδια.

Θα είχε, όμως, αρμοδιότητες σε θέματα αστυνόμευσης, εκπαίδευσης και πολιτισμού σε επίπεδο κρατιδίου. Το κόμμα έχει ασκήσει ιδιαίτερα έντονη κριτική στη σχολή σχεδιασμού Bauhaus, την οποία οι Ναζί έκλεισαν μετά την άνοδό τους στην εξουσία το 1933.

Αντιδρώντας στις ειδήσεις από τη Σαξονία-Άνχαλτ, η επί χρόνια επικεφαλής της εβραϊκής κοινότητας του Μονάχου και της Βαυαρίας, Σαρλότ Κνόμπλοχ, δήλωσε ότι το αποτέλεσμα την τρομάζει. «Σε ημέρες σαν κι αυτήν δυσκολεύομαι να αναγνωρίσω πλέον την πατρίδα μου», δήλωσε η 93χρονη επιζώσα του Ολοκαυτώματος, καλώντας τα παραδοσιακά κόμματα να μην παραμείνουν αμέτοχα και να επιτρέψουν «αυτή την παρακμή».

Ένα από τα κορυφαία στελέχη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, ο Χανς-Τόμας Τιλσνάιντερ, έχει επίσης δεχθεί κριτική για τη στάση του απέναντι στη Ρωσία. Όταν ρωτήθηκε γιατί είχε στο γραφείο του μια κούπα του ρωσικού στρατού, απάντησε ότι ήταν απλώς ένα αναμνηστικό και πως «δεν είναι ο δικός μας πόλεμος».