Έγινε και αυτό στις ΗΠΑ: Το καθαρό νερό δεν αποτελεί συνταγματικό δικαίωμα, αποφάνθηκε δικαστήριο

Το Σύνταγμα των ΗΠΑ δεν προβλέπει δικαίωμα σε καθαρό πόσιμο νερό ή σε ακριβείς πληροφορίες από δημόσιους αξιωματούχους, αποφάνθηκε διχασμένο ομοσπονδιακό εφετείο.

Η απόφαση επικυρώνει την απόρριψη αγωγής σχετικά με καταγγελίες για μόλυνση του πόσιμου νερού από μόλυβδο στο Τζάκσον του Μισισίπι.

Όπως μεταδίδει το Bloomberg, το πλήρες Εφετείο των ΗΠΑ για την Πέμπτη Περιφέρεια έκρινε ότι η αγωγή των κατοίκων του Τζάκσον αφορούσε φερόμενες παραβιάσεις δικαιωμάτων της δέουσας διαδικασίας, τα οποία όμως δεν κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα.

Στην απόφαση της πλειοψηφίας, την οποία συνέταξε ο δικαστής Κερτ Ένγκελχαρντ, το εφετείο ανέφερε ότι δεν υπάρχει ιστορική βάση για να θεωρηθεί ότι τέτοια δικαιώματα εμπίπτουν στη συγκεκριμένη συνταγματική διάταξη. «Το Σύνταγμα δεν προβλέπει αποκατάσταση για κάθε κυβερνητική αδικοπραξία», ανέφερε ο Ένγκελχαρντ.

Ο Ένγκελχαρντ, ο οποίος διορίστηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ, ανέφερε ότι οι κάτοικοι έχουν άλλες επιλογές, όπως να προσφύγουν μέσω αγωγών αδικοπραξίας, να εκλέξουν αξιωματούχους που θα διαχειριστούν καλύτερα το σύστημα ύδρευσης και να απευθυνθούν στους εκπροσώπους τους για άλλες λύσεις.

Οι κάτοικοι της πόλης έχουν υποστηρίξει ότι οι αξιωματούχοι επέτρεψαν σκόπιμα στον μόλυβδο να μολύνει το πόσιμο νερό, προκαλώντας βλάβες σε όσους το κατανάλωσαν. Η πόλη του Τζάκσον έχει αρνηθεί τις συγκεκριμένες κατηγορίες.

Η νομική συλλογιστική του δικαστή

Ένα διχασμένο σώμα του Πέμπτου Εφετείου είχε αναβιώσει το 2025 την αξίωση των κατοίκων κατά της πόλης του Τζάκσον, σχετικά με το δικαίωμά τους στη σωματική αυτονομία. Η απόφαση αυτή ακυρώθηκε όταν το σύνολο των δικαστών του Πέμπτου Εφετείου ανέλαβε να εξετάσει την υπόθεση.

Ο Ένγκελχαρντ ανέφερε ότι, ενώ οι κάτοικοι επικαλέστηκαν δικαίωμα στη σωματική ακεραιότητα, το συγκεκριμένο δικαίωμα εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπως η σεξουαλική επίθεση από αστυνομικό και η αναγκαστική χορήγηση φαρμάκων σε κρατούμενους. Η κακοδιαχείριση ενός συστήματος ύδρευσης, υποστήριξε, είναι «εντελώς διαφορετική».

Και ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ορισμένα δικαιώματα που απορρέουν από τη δέουσα διαδικασία εμπίπτουν στο δικαίωμα συναίνεσης κατόπιν ενημέρωσης που αναγνωρίζεται από το Κοινοδίκαιο, ο Ένγκελχαρντ ανέφερε ότι αυτές οι υποθέσεις δεν περιλαμβάνουν δικαίωμα σε ακριβείς πληροφορίες από δημόσιους αξιωματούχους.

Ανέφερε ότι ακόμη και αν οι κάτοικοι είχαν αποδείξει παραβίαση δικαιωμάτων της δέουσας διαδικασίας, οι αξιωματούχοι της πόλης θα καλύπτονταν και πάλι από το «υπό όρους ακαταδίωκτο» (qualified immunity), ένα δόγμα του αμερικανικού δικαίου που προστατεύει τους κρατικούς υπαλλήλους από αγωγές αποζημίωσης και ισχύει εκτός αν η πράξη τους παραβίασε σαφώς κατοχυρωμένο νόμο ή δικαίωμα, καθώς δεν παραβιάστηκε κάποιο σαφώς κατοχυρωμένο δικαίωμα.

Την άποψη του Ένγκελχαρντ συνυπέγραψαν άλλα εννέα μέλη του δικαστηρίου που είχαν διοριστεί από Ρεπουμπλικανούς προέδρους.

Η διχογνωμία του σώματος

Η δικαστής Καταρίνα Χέινς, η οποία είχε διοριστεί από τον Τζορτζ Γ. Μπους, εξέδωσε γνώμη με την οποία διαφώνησε εν μέρει και συμφώνησε εν μέρει, έχοντας τη στήριξη τεσσάρων φιλελεύθερων μελών του δικαστηρίου. Ανέφερε ότι το πρότυπο δικαστικού ελέγχου σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας σημαίνει ότι οι ισχυρισμοί πρέπει να θεωρούνται αληθείς και ότι οι κάτοικοι θα έπρεπε τουλάχιστον να έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στη διαδικασία συλλογής αποδεικτικών στοιχείων (discovery, στο αμερικανικό δίκαιο).

«Σε τελική ανάλυση, οι επαρκώς διατυπωμένοι πραγματικοί ισχυρισμοί στην αγωγή των εναγόντων, τους οποίους οφείλουμε να δεχθούμε ως αληθείς, παραπέμπουν με διάφορους τρόπους σε μία από τις χειρότερες κρίσεις δημόσιας υγείας στη σύγχρονη αμερικανική ιστορία - την κρίση με το νερό στο Φλιντ», ανέφερε η Χέινς.

Η Χέινς ανέφερε επίσης ότι οι κάτοικοι είχαν προβάλει αξίωση σχετικά με κίνδυνο που δημιουργήθηκε από το ίδιο το κράτος (state-created danger claim, στο αμερικανικό δίκαιο), την οποία η απόφαση της πλειοψηφίας αγνόησε. Είπε ότι, ενώ άλλα δικαστήρια έχουν εξετάσει τη συγκεκριμένη νομική θεωρία, το Πέμπτο Εφετείο «στέκεται πρακτικά μόνο του, επί δεκαετίες, αποφεύγοντας να υιοθετήσει ή να απορρίψει οριστικά το δόγμα του κινδύνου που δημιουργείται από το κράτος».

Η ίδια θα υιοθετούσε το συγκεκριμένο δόγμα, ανέφερε η Χέινς, και θα έκρινε ότι οι κάτοικοι είχαν προβάλει με τρόπο που ευλόγως μπορεί να υποστηριχθεί ότι παραβιάστηκε το δικαίωμά τους στη σωματική ακεραιότητα.

Μια ομάδα γονέων των οποίων τα παιδιά πέθαναν στις φονικές πλημμύρες που σημειώθηκαν πέρυσι στο Τέξας είχε επίσης ζητήσει από το εφετείο να αναγνωρίσει τη θεωρία του κινδύνου που δημιουργείται από το κράτος, η οποία θα επέτρεπε να προχωρούν υποθέσεις κατά δημόσιων φορέων και αξιωματούχων που κατηγορούνται ότι αύξησαν τον κίνδυνο να υποστούν βλάβη οι κάτοικοι.