Εμπορικά κέντρα, καφετέριες, νεροτσουλήθρες: Πώς το... γύρισε σε αναψυχή και ανάπτυξη η Βόρεια Κορέα

Καφετέριες. Υδάτινα πάρκα. Αγορές και ψώνια. Βόρεια Κορέα - μια χώρα που ελάχιστοι θα συνέδεαν με την αναψυχή ή την απόλαυση - γνωρίζει μια απρόσμενη έκρηξη... διασκέδασης.

Ο Κιμ Γιονγκ Ουν, ο οποίος δεν είναι «ξένος» στις απολαύσεις, οργανώνει νέους τρόπους ώστε οι πολίτες του να ξοδεύουν τα χρήματά τους. Τα στοιχεία των κινεζικών τελωνείων αφηγούνται την ιστορία: οι εισαγωγές εξοπλισμού μασάζ στη Βόρεια Κορέα έχουν αυξηθεί κατά 40 φορές την τελευταία δεκαετία. Οι αποστολές διαδρόμων γυμναστικής αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 600%. Πιάνα, ακόμη και συγκρουόμενα αυτοκίνητα, καταφθάνουν επίσης στη χώρα.

Η στροφή προς την κατανάλωση επεκτείνεται σε πολυτελή εμπορικά κέντρα, παραθαλάσσια θέρετρα και χιονοδρομικά κέντρα που ξεφυτρώνουν σε ολόκληρη τη Βόρεια Κορέα, σύμφωνα με ανασκόπηση των στατιστικών για το εμπόριο και των κρατικών αναφορών από το Reuters, καθώς και συνεντεύξεις με πέντε πρόσφατους επισκέπτες και δύο αποστάτες από τη χώρα.

Δεν πρόκειται μόνο για την επέκταση της πρόσβασης στις μικρές πολυτέλειες της ζωής, λένε αναλυτές. Κατευθύνοντας τις προσωπικές δαπάνες μέσω κρατικά ελεγχόμενων δικτύων αναψυχής και λιανικού εμπορίου, ο Κιμ ενισχύει τον κυβερνητικό έλεγχο του εμπορίου, περιορίζει τις ανεπίσημες αγορές και ανοίγει νέες πηγές εσόδων και ανάπτυξης για τη χώρα με το πυρηνικό οπλοστάσιο.

Η στρατηγική αυτή «φέρνει την παραγωγή, τη διανομή και τις ροές κεφαλαίων που είναι συγκεντρωμένες στις αγορές σε έναν επίσημο οικονομικό χώρο, τον οποίο διαχειρίζεται το κράτος», δήλωσε ο Κανγκ Σονγκ-χιόν, ερευνητής στο Ινστιτούτο Hyundai Research Institute, με έδρα τη Σεούλ.

Μια ανορθόδοξη ανάπτυξη

Οι δυνατότητες κατανάλωσης έχουν πολλαπλασιαστεί, παρότι η Βόρεια Κορέα βρίσκεται αντιμέτωπη με αυστηρές κυρώσεις του ΟΗΕ - μεταξύ άλλων για τα προϊόντα πολυτελείας, την ενέργεια και το εμπόριο ορυκτών - οι οποίες έχουν σχεδιαστεί για να εμποδίσουν το πυραυλικό και πυρηνικό πρόγραμμα του Κιμ. Η οικονομία της Βόρειας Κορέας αναπτύχθηκε κατά 3,5% το 2025, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά με ρυθμό άνω του 3%, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της Νότιας Κορέας, τον Ιούλιο.

Η αλλαγή αυτή έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον και ξένων παρατηρητών. Μετά την επίσκεψή του στην Πιονγκγιάνγκ τον Μάιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Σιγκαπούρης, Βίβιαν Μπαλακρίσναν, χαρακτήρισε την πρόοδο της πρωτεύουσας «αξιοσημείωτη», λέγοντας ότι θυμίζει «οποιαδήποτε σύγχρονη πόλη» της Ανατολικής Ασίας.

Κάτοικοι πίνουν καπουτσίνο και χαζεύουν οικιακές συσκευές στο Rangnang Aeguk Kumgang Service Complex, ένα πολυτελές εμπορικό κέντρο στην Πιονγκγιάνγκ που άνοιξε πέρυσι, σύμφωνα με βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επαληθεύτηκαν από το Reuters. Η δίψα μετά από μια δύσκολη μέρα μπορεί να σβήσει στο Hwasong Taedonggang Beer Restaurant, ένα στέκι για ποτό ηλικίας δύο ετών, το οποίο έχει προβληθεί ιδιαίτερα από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Τον Απρίλιο, ο Κιμ επισκέφθηκε ένα νέο κατάστημα κατοικίδιων ζώων μαζί με την κόρη του, Κιμ Τζου-Αε, η οποία έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα γατάκια και τα κουτάβια.

Η έμφαση της Πιονγκγιάνγκ στον χώρο της αναψυχής χρηματοδοτείται από πηγές εσόδων που περιλαμβάνουν κλοπές κρυπτονομισμάτων, την αποστολή βορειοκορεατών στρατιωτών να πολεμήσουν στο πλευρό της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς και εξαγωγές άνθρακα και άλλων ορυκτών, σύμφωνα με νοτιοκορεάτες ερευνητές.

Οι ΗΠΑ, άλλοι ξένοι αξιωματούχοι και ειδικοί στον κυβερνοχώρο έχουν επανειλημμένα συνδέσει τις κλοπές κρυπτονομισμάτων με χάκερ που υποστηρίζονται από το βορειοκορεατικό κράτος. Το Institute for National Security Strategy, μια δεξαμενή σκέψης που χρηματοδοτείται από τη νοτιοκορεατική κυβέρνηση και έχει έδρα τη Σεούλ, εκτιμά ότι η Βόρεια Κορέα κέρδισε έως και 14,4 δισ. δολάρια από την εμπλοκή της στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας μεταξύ Αυγούστου 2023 και Δεκεμβρίου 2025.

Η εισροή χρημάτων διαχέεται στην οικονομία της Βόρειας Κορέας, όπου πολλοί έχουν επίσης κερδίσει χρήματα από το ανεπίσημο εμπόριο. Όμως ο συσσωρευμένος πλούτος δημιουργεί ένα πρόβλημα: «Μια μεσαία τάξη περίπου οκτώ εκατομμυρίων ανθρώπων με αποταμιεύσεις και χωρίς μέρη να τις ξοδέψουν», όπως δήλωσε ο Ρούντιγκερ Φρανκ, καθηγητής Οικονομίας και Κοινωνίας της Ανατολικής Ασίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.

Η κατανάλωση είναι η απάντηση του Κιμ, σύμφωνα με τον Φρανκ: μειώνει τη δυσαρέσκεια, κατευθύνει τα χρήματα μακριά από την αύξηση των τιμών βασικών αγαθών, όπως το ρύζι, και δημιουργεί ανάπτυξη μέσω της εγχώριας ζήτησης.

Με την οικονομική της κατάσταση να βελτιώνεται, η Βόρεια Κορέα έχει μικρότερη ανάγκη για χαλάρωση των κυρώσεων και λιγότερα κίνητρα για να επανεκκινήσει τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζουν αναλυτές, παρά την επιθυμία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μια νέα συνάντηση με τον Κιμ.

Πάρκα και ψυχαγωγία

Οι αναφορές στον τουρισμό, την αναψυχή και την πολιτιστική ζωή στα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Βόρειας Κορέας έχουν αυξηθεί από το 2022, καθώς αξιοθέατα ανοίγουν ή ανακαινίζονται, σύμφωνα με ανασκόπηση περισσότερων από 1.200 δημοσιευμάτων του Reuters.

Οι εξελίξεις αυτές περιλαμβάνουν το παραθαλάσσιο θέρετρο Wonsan Kalma, το οποίο άνοιξε το καλοκαίρι του 2025, πέντε πολυτελή ξενοδοχεία που άνοιξαν τον Δεκέμβριο στο Σαμτζιγιόν, στα σύνορα με την Κίνα, ένα χιονοδρομικό κέντρο που βρίσκεται υπό κατασκευή στην περιοχή, καθώς και ένα υδάτινο πάρκο και έναν ιππικό όμιλο που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στα βορειοανατολικά.

Η κρατική τηλεόραση, σε ρεπορτάζ για ένα κύμα καύσωνα τον Αύγουστο, έδειξε το παραθαλάσσιο θέρετρο Γουονσάν γεμάτο με εγχώριους επισκέπτες. «Ένας ντόπιος με τον οποίο επικοινωνούσα μου είπε μάλιστα ότι όταν πήγε εκεί με την οικογένειά του, αρκετά μέλη της χρειάστηκε να μοιραστούν ένα δίκλινο δωμάτιο, επειδή όλα τα υπόλοιπα είχαν ήδη κλείσει», δήλωσε ο Ρόουαν Μπερντ, συνιδρυτής του τουριστικού πρακτορείου Young Pioneer Tours.

Περισσότεροι από 300.000 εγχώριοι επισκέπτες επισκέφθηκαν το Γουονσάν Κάλμα το δεύτερο εξάμηνο του 2025, σύμφωνα με την κινεζική πρεσβεία στην Πιονγκγιάνγκ, η οποία ανέφερε τον αριθμό σε ανάρτηση τον Φεβρουάριο σχετικά με επίσκεψη του πρέσβη της. Σάουνες, πισίνες, αίθουσες ηλεκτρονικών παιχνιδιών και αθλητικά κέντρα έχουν επίσης κάνει την εμφάνισή τους στην πόλη Ράσον στα βορειοανατολικά, δήλωσε ένας Κινέζος επιχειρηματίας, ο οποίος έδωσε μόνο το επώνυμό του, Κούι.

Στο πλαίσιο ενός περιφερειακού σχεδίου ανάπτυξης, ο Κιμ κατασκευάζει επίσης συγκροτήματα αναψυχής που περιλαμβάνουν βιβλιοθήκες, εστιατόρια και κινηματογράφους σε ολόκληρη τη χώρα, με τουλάχιστον δύο δωδεκάδες να έχουν ολοκληρωθεί ή να βρίσκονται υπό κατασκευή, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Ωστόσο, οι πιο εντυπωσιακές προσθήκες βρίσκονται στην Πιονγκγιάνγκ. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν περιγράψει μια νέα οικιστική συνοικία που περιλαμβάνει αίθουσα ηλεκτρονικών παιχνιδιών, αντιπροσωπεία αυτοκινήτων και ένα εστιατόριο μπάρμπεκιου που σερβίρει μπέργκερ με σολομό και φουά γκρα.

Τα... ψιλικά του Κιμ

Η γκάμα των προϊόντων που διατίθενται στη Βόρεια Κορέα έχει επίσης διευρυνθεί, σύμφωνα με τρεις πρόσφατους επισκέπτες που μίλησαν στο Reuters. Στο Ryugyong Golden Plaza, που άνοιξε το 2023, τα καταστήματα εμφανίζουν τα λογότυπα ωρολογοποιών όπως η Rolex, η Omega και η Herbelin, ενώ ένα κατάστημα ηλεκτρονικών ειδών φέρει το λογότυπο της Huawei, σύμφωνα με βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που επαληθεύτηκαν από το Reuters.

Οι Βορειοκορεάτες κάνουν αγορές μέσω διαδικτύου χρησιμοποιώντας εφαρμογές κινητών τηλεφώνων που θυμίζουν την κινεζική Alipay, σύμφωνα με εικόνες που δημοσίευσαν ο Μπερντ και το NKTechLab, ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Stimson Center, μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα τις ΗΠΑ. Ο Μπερντ, ο οποίος επισκέφθηκε την Πιονγκγιάνγκ τον Μάιο, δήλωσε ότι οι πληρωμές μέσω εφαρμογών κινητών χρησιμοποιούνταν «παντού» και για «οτιδήποτε ήταν διαθέσιμο προς πώληση».

Τα εμπορικά στοιχεία δείχνουν πώς η στροφή προς την αναψυχή περιλαμβάνει τόσο προσωπικά αγαθά όσο και κρατικές υποδομές. Τα κινεζικά τελωνειακά στοιχεία αποκαλύπτουν κατακόρυφη αύξηση των αποστολών πιάνων, ρολογιών και εξοπλισμού ψυχαγωγίας - μεταξύ άλλων καρουζέλ, τρενάκια λούνα παρκ και νεροτσουλήθρες. Η Βόρεια Κορέα εισήγαγε περισσότερους από 3 τόνους συγκρουόμενων αυτοκινήτων από την Κίνα, αξίας άνω των 20.000 δολαρίων, μεταξύ Ιανουαρίου 2025 και Ιουλίου του τρέχοντος έτους.

Το εμπόριο με την Κίνα έχει ανακάμψει σε γενικές γραμμές μετά την πανδημία του κορονοϊού. Ακόμη και μια επιτυχημένη αυτοκινητιστική κουλτούρα έχει αναπτυχθεί στην Πιονγκγιάνγκ, τροφοδοτούμενη από τις κινεζικές εισαγωγές.

Κερδίζοντας χρόνο

Μετά τον λιμό της δεκαετίας του 1990, οι ημι-νόμιμες αγορές άνθησαν, καθώς το κράτος δεν μπορούσε να εφοδιάσει τους κατοίκους. Οι προσπάθειες να κλείσουν στις αρχές του 21ου αιώνα απέτυχαν, επειδή το κράτος δεν διέθετε τις υποδομές διανομής για να τις αντικαταστήσει, σύμφωνα με τον Τζουνγκ Τσανγκ-χιόν, διευθυντή του Peace Economy Research Institute στη Σεούλ.

Τώρα, όπως είπε, η καταναλωτική στρατηγική του Κιμ εξυπηρετεί αυτόν τον σκοπό: δημιουργεί κρατικές εμπορικές υποδομές που μπορούν να ανταγωνιστούν και τελικά να υπονομεύσουν τις ιδιωτικές αγορές. Οι εφαρμογές πληρωμών και παράδοσης επιτρέπουν επίσης στις Αρχές να παρακολουθούν τις ιδιωτικές δαπάνες, υποστηρίζουν αναλυτές. Το 2023, η Πιονγκγιάνγκ ψήφισε νόμο που υποχρεώνει κάθε τράπεζα και κατάστημα να δέχεται ηλεκτρονικές πληρωμές.

Ωστόσο, δεν επωφελούνται όλοι από την καταναλωτική άνθηση. Ο Γιανγκ Ιλ-τσολ, ο οποίος εργαζόταν ως οδηγός στην Πιονγκγιάνγκ πριν αυτομολήσει στη Νότια Κορέα πέρυσι, δήλωσε ότι άνθρωποι σαν κι εκείνον είχαν ελάχιστη πρόσβαση στα νέα εστιατόρια και τις εγκαταστάσεις αναψυχής. Παρότι τα κινητά τηλέφωνα έχουν γίνει πανταχού παρόντα στην πρωτεύουσα, πολλοί Βορειοκορεάτες δεν εμπιστεύονται την κυβέρνηση και προτιμούν τις πληρωμές με μετρητά, είπε ο Γιανγκ.

Ο Φρανκ, ο καθηγητής, δήλωσε ότι η εκστρατεία του Κιμ για την ενίσχυση της εγχώριας κατανάλωσης φαίνεται να αποδίδει - προς το παρόν. «Η κατανάλωση αγοράζει χρόνο. Δεν αγοράζει αφοσίωση για πάντα».