Το σκάνδαλο με τα funds που συγκλονίζει το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης

Λόγω του εκτεταμένου πληθωρισμού (τον Αύγουστο έφτασε το 31,5% σε ετήσια βάση) και βλέποντας τη λίρα να χάνει την αξία της, εκατομμύρια Τούρκοι στράφηκαν στο χρηματιστήριο και στα funds για να προστατεύσουν τις μικρές τους οικονομίες. Σήμερα καταγράφονται περίπου επτά εκατομμύρια επενδυτές, εκ των οποίων οι μισοί κινούν ποσά κάτω από δέκα χιλιάδες λίρες (περίπου 200 ευρώ).

Σύμφωνα με τις κατηγορίες που ερευνούν οι αρχές, ορισμένες εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίου αγόραζαν μαζικά μετοχές μικρών εταιρειών, όπου κυκλοφορούν ελάχιστες μετοχές στην αγορά και η τιμή ανεβαίνει εύκολα. Οι αγορές αυτές ανέβαζαν τεχνητά τις τιμές, άρα και τις αποδόσεις των ίδιων των funds. Οι υψηλές αποδόσεις προσέλκυαν νέους επενδυτές, και τα νέα χρήματα κατέληγαν πάλι στις ίδιες μετοχές. Σε κάποιες περιπτώσεις, τα funds είχαν στην κατοχή τους μεγάλο μέρος των μετοχών μίας εταιρείας.

Στα τέλη Αυγούστου, όμως, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK) έθεσε όρια σε αυτού του τύπου τις κινήσεις. Τα funds αναγκάστηκαν να πουλήσουν, οι τιμές υποχώρησαν, οι επενδυτές άρχισαν να ζητούν τα χρήματά τους πίσω και οι πωλήσεις εντάθηκαν. Σήμερα έχουν τεθεί σε αναστολή επτά εταιρείες διαχείρισης και ρευστοποιούνται περίπου 130 funds, που αφορούν γύρω στους 350 χιλιάδες επενδυτές. Από τα τέλη Αυγούστου έχουν αποσυρθεί πάνω από 210 δισεκατομμύρια λίρες. Την Τετάρτη, όταν δύο εταιρείες ανακοίνωσαν ότι αδυνατούν να πληρώσουν όσους ζητούσαν τα χρήματά τους, ο δείκτης BIST 100 υποχώρησε πάνω από πέντε τοις εκατό. Οι εισαγγελίες Κωνσταντινούπολης και Μπακίρκιοϊ διεξάγουν έρευνες για χειραγώγηση της αγοράς. Τις τελευταίες ημέρες έγιναν είκοσι συλλήψεις, επιβλήθηκαν περιοριστικοί όροι σε δεκάδες άτομα και μπλοκαρίστηκε η πρόσβαση σε εκατοντάδες λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης, καθώς, σύμφωνα με τις αρχές, μέρος της προώθησης των μετοχών γινόταν διαδικτυακά. Έχει ετοιμαστεί κατηγορητήριο για 41 υπόπτους, ενώ καμία υπόθεση δεν έχει φτάσει ακόμη σε δίκη.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι έρευνες θα συνεχιστούν και ότι οι πολίτες θα αποζημιωθούν. Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ο πρόεδρος του Νέου Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ ζήτησε να δημοσιοποιηθούν τα ονόματα όσων συμμετείχαν σε ένα από τα funds την περίοδο που αυτό δεν ήταν ανοιχτό στο κοινό και να επιστραφούν τα κέρδη τους στους μικροεπενδυτές. «Δεν υπάρχει εμπορικό απόρρητο για όποιον εξαπατά τον πολίτη», δήλωσε, επικαλούμενος αντίστοιχη υπόθεση στις ΗΠΑ. Πέρα από τη δικαστική του διάσταση, οι κοινωνικές επιπτώσεις του σκανδάλου είναι βαρύτατες για τους μικρούς αποταμιευτές, οι οποίοι πλήττονται τα μάλα.