Ρωσική επίθεση στο ΝΑΤΟ βλέπουν Ευρωπαίοι αρχηγοί μυστικών υπηρεσιών - Τα σενάρια

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο μιας επικείμενης πρόκλησης του ΝΑΤΟ από τη Ρωσία, με έναν από αυτούς να λέει ότι μια πιθανή επίθεση θα μπορούσε να σημειωθεί σε διάστημα «μηνών, όχι ετών».

Οι προειδοποιήσεις έρχονται μετά τη δήλωση του πρωθυπουργού της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, στο κοινοβούλιο ότι οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών υποδεικνύουν πως η Ρωσία ενδέχεται να εξαπολύσει επίθεση με drones ή πυραύλους σε έδαφος του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες, στο πλαίσιο των προσπαθειών να αποδείξει ότι «το άρθρο 5 είναι περισσότερο θεωρητικό παρά πρακτικό».

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε τις προειδοποιήσεις του Τουσκ «τεκμηριωμένες και βάσιμες» και την Παρασκευή (18/9) κάλεσε στο Παρίσι τους αρχηγούς των κομμάτων και τους υποψηφίους για τις προεδρικές εκλογές του 2027 σε έκτακτη συνάντηση, όπου συζήτησαν - μεταξύ άλλων θεμάτων - τις πληροφορίες για μια αυξανόμενη απειλή από τη Ρωσία, μεταδίδει ο Guardian.

Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια ρωσική πρόκληση

Οι φόβοι για κλιμάκωση εκφράζονται καθώς η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ συγκαλείται στη Νέα Υόρκη αργότερα αυτή την εβδομάδα και εν μέσω εντεινόμενων αεροπορικών επιδρομών και από τις δύο πλευρές στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το Κίεβο έπληξε τη Μόσχα και άλλες ρωσικές περιοχές με εκατοντάδες drones και πυραύλους τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής (20/9), σε μία από τις μεγαλύτερες αεροπορικές επιθέσεις του πολέμου.

Σε ξεχωριστές συνεντεύξεις στον Guardian την περασμένη εβδομάδα, σε διαφορετικές τοποθεσίες, τρεις Ευρωπαίοι επικεφαλής υπηρεσιών πληροφοριών μίλησαν για τις εκτιμήσεις τους σχετικά με την πιθανή απειλή από τη Μόσχα.

Ο Μίχαλ Κουντέλκα, επικεφαλής της υπηρεσίας ασφαλείας BIS της Τσεχικής Δημοκρατίας, δήλωσε ότι, εκτός από την αυξημένη δραστηριότητα των drones, μια εισβολή μικρής κλίμακας σε έδαφος του ΝΑΤΟ που συνορεύει με τη Ρωσία θα μπορούσε να αποτελεί μέρος των σχεδίων του Κρεμλίνου. «Είναι πιθανό. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια περιορισμένη εισβολή, προβοκάτσιες ψευδοεπιθέσεων, μια μαζική εκστρατεία επιρροής», δήλωσε σε μια σπάνια συνέντευξη στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στην Πράγα. Είπε ότι αυτό το σενάριο θα μπορούσε να εκτυλιχτεί σε διάστημα «μηνών, όχι ετών», προσθέτοντας ωστόσο ότι «πολλοί άνθρωποι κάνουν ό,τι μπορούν για να διασφαλίσουν ότι αυτό δεν θα συμβεί».

Οι αξιωματούχοι των τριών χωρών της Βαλτικής, οι οποίες συνορεύουν με τη Ρωσία, εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί ως προς το ενδεχόμενο εισβολής ή άλλης σοβαρής κλιμάκωσης, επικαλούμενοι τους περιορισμένους πόρους της Μόσχας στην Ουκρανία και προειδοποιώντας ότι η ανάδειξη του ενδεχομένου μιας επίθεσης θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα του Κρεμλίνου.

«Δεν βλέπουμε ενδείξεις επικείμενης επίθεσης», δήλωσε ο Νόρμουντς Μέζβιτς, γενικός διευθυντής της VDD, της κρατικής υπηρεσίας ασφαλείας της Λετονίας, σε συνέντευξη στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στη Ρίγα. Παραδέχθηκε ότι υπάρχουν ενδείξεις πως η Μόσχα προετοιμάζεται για πιο αποφασιστική δράση στην Ευρώπη, αλλά είπε ότι δεν είναι σαφές αν τα σχέδια αποτελούν απλώς μέρος μιας στρατηγικής αποσταθεροποίησης.

«Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν έχουν άμεσα και συγκεκριμένα σχέδια ή αν αυτό εντάσσεται απλώς στο πλαίσιο των συνολικών προσπαθειών τους να διασπείρουν τον φόβο και την αβεβαιότητα στις δυτικές κοινωνίες», είπε.

Γιατί δεν καθησυχάζουν οι αρνήσεις της Μόσχας

Οι πολιτικοί της Βαλτικής, οι οποίοι επί πολλά χρόνια επέκριναν τη Δυτική Ευρώπη ότι είναι υπερβολικά ήπια απέναντι στη Ρωσία, βρίσκονται τώρα στην παράδοξη θέση να καλούν ορισμένους δυτικούς ηγέτες να χαμηλώσουν τους τόνους στη δημόσια ρητορική τους, φοβούμενοι ότι οι αναφορές σε μια επικείμενη εισβολή θα μπορούσαν να αποδειχθούν επιζήμιες για τις κοινωνίες και τις οικονομίες τους.

Το Σάββατο (19/9), ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών της Εσθονίας, Γιονάταν Βσεβιόφ, καταδίκασε τον «πανικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» τις τελευταίες ημέρες σχετικά με μια πιθανή επίθεση. «Αν υπάρχει λόγος να φοβόμαστε μια επίθεση, να είστε βέβαιοι: θα το καταστήσουμε σαφές. Μέχρι τότε, παραμείνετε ψύχραιμοι, συνεχίστε και στηρίξτε την Ουκρανία», έγραψε στο X.

Ο Μέζβιτς είπε ότι, συνολικά, ήταν θετικό το γεγονός ότι η Δυτική Ευρώπη αφυπνίστηκε απέναντι στην απειλή από τη Ρωσία. «Πριν από το 2022, προειδοποιούσαμε συνεχώς τους δυτικοευρωπαίους εταίρους μας για την απειλή από τη Ρωσία, αλλά τις περισσότερες φορές οι φωνές μας δεν εισακούονταν. Το 2022, η προσέγγιση των εταίρων μας άλλαξε, είπαν ότι τελικά οι χώρες της Βαλτικής και οι Πολωνοί είχαν δίκιο», δήλωσε.

Ούτε ο Μέζβιτς ούτε ο Κουντέλκα θέλησαν να συζητήσουν ποιες συγκεκριμένες πληροφορίες μπορεί να έχουν συγκεντρωθεί σχετικά με τον φερόμενο σχεδιασμό της Ρωσίας για τους επόμενους μήνες, ούτε σχολίασαν αν το αιφνιδιαστικό ταξίδι του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στη Μόσχα τον περασμένο μήνα - κατά τη διάρκεια του οποίου έκανε στάση στη Ρίγα - είχε εν μέρει ως στόχο να προειδοποιήσει το Κρεμλίνο για τους κινδύνους μιας επίθεσης εναντίον του ΝΑΤΟ.

Μετά την επίσκεψη, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε τις φήμες περί ρωσικής επίθεσης στο ΝΑΤΟ: «Δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα και δεν έχει καμία σχέση με τις προθέσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας», είπε.

Ωστόσο, πολλοί στην Ευρώπη θα έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους την πορεία προς την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία το 2022, όταν Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούσαν επανειλημμένα ότι η Ρωσία προετοίμαζε εισβολή και το Κρεμλίνο το αρνείτο επανειλημμένα.

Η τακτική της «κλιμάκωσης για αποκλιμάκωση»

Καθώς ο πλήρους κλίμακας πόλεμος που ακολούθησε πλησιάζει τον πέμπτο χειμώνα του, οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία δεν παρουσιάζουν σημάδια επιτυχίας, ενώ η Ρωσία και η Ουκρανία εντείνουν τις επιθέσεις τους με drones και πυραύλους η μία εναντίον της άλλης. Η Ουκρανία έχει καταστρέψει μεγάλο μέρος των πετρελαϊκών υποδομών της Ρωσίας, στοχεύοντας διυλιστήρια και άλλες εγκαταστάσεις τους τελευταίους μήνες.

Η Μόσχα έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η παροχή όπλων, πληροφοριών και στρατιωτικών συμβούλων στην Ουκρανία καθιστά τις δυτικές χώρες συμμετέχουσες στον πόλεμο και νόμιμους στόχους, αλλά μέχρι στιγμής έχει αποφύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν συντονισμένη απάντηση από το ΝΑΤΟ. Αντίθετα, έχει εξαπολύσει αυτό που οι δυτικές υπηρεσίες περιγράφουν ως εκστρατεία δολιοφθορών εναντίον στόχων σε χώρες που αποτελούν τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της Ουκρανίας, καθώς και μεμονωμένα περιστατικά που φαίνεται να αποσκοπούν στη δοκιμή των ορίων, όπως όταν περισσότερα από δώδεκα drones, χωρίς πυρομαχικά, εισήλθαν στον πολωνικό εναέριο χώρο πριν από έναν χρόνο.

Ο Κουντέλκα δήλωσε ότι η τρέχουσα ρωσική τακτική είναι «κλιμάκωση για αποκλιμάκωση», με το Κρεμλίνο να επιδιώκει να πιέσει τα αδύναμα σημεία των δυτικών κοινωνιών, ώστε να περιορίσει τη στήριξή τους στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. «Πιστεύουν ότι αν κλιμακώσουν αρκετά, τότε οι ευρωπαϊκές χώρες θα αποφασίσουν να μην υποστηρίξουν την Ουκρανία», είπε.

Οι φόβοι για κλιμάκωση εκφράζονται καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί εκ νέου να επανεκκινήσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Εκτός από την επίσκεψη του Ράτκλιφ στη Μόσχα, οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ πραγματοποίησαν επίσης νέα επίσκεψη στη Μόσχα τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς και μια πρώτη επίσκεψη στο Κίεβο. Παρότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, ενδιαφέρεται για μια συμφωνία, στην Ευρώπη υπάρχουν αμφιβολίες ως προς το αν το Κρεμλίνο ενδιαφέρεται πραγματικά για διαπραγματεύσεις καλής πίστης.

«Δεν έχω δει καμία ένδειξη ότι υπάρχει στη Μόσχα σοβαρή σκέψη για πραγματικές διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Τόμας Νίλσον, επικεφαλής της σουηδικής υπηρεσίας στρατιωτικών πληροφοριών και ασφαλείας, σε συνέντευξη στο περιθώριο μιας διάσκεψης στη Ρίγα. «Η εκτίμησή μου είναι ότι εξακολουθούν να πιστεύουν πως μπορούν να επιτύχουν τους στρατηγικούς τους στόχους, επομένως απλώς παίζουν θέατρο διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε.

Το επόμενο διάστημα για την Ευρώπη

Και οι τρεις επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσαν ότι, ό,τι κι αν συμβεί, η ρωσική εκστρατεία δολιοφθορών στην Ευρώπη είναι πιθανό να ενταθεί τους επόμενους μήνες. Ο Νίλσον χαρακτήρισε «gamechanger» το πρόσφατο περιστατικό με ένοπλο drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας, το οποίο οι γερμανικές Αρχές έχουν αποδώσει στις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών.

«Το να σταλεί ένα ένοπλο UAV drone σε ένα πολυσύχναστο αεροδρόμιο στην καρδιά της Ευρώπης… Αν έχεις επιθέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απώλειες ανθρώπινων ζωών ή σε απώλειες πολύ κρίσιμων υποδομών, με τεράστιες επιπτώσεις για την κοινωνία, πιστεύω ότι αυτό είναι gamechanger», είπε.

Ο Μέζβιτς δήλωσε ότι η Ρωσία μετακινείται από τυχαία επιλογή στόχων σε επιθέσεις δολιοφθοράς και εμπρησμούς που αποσκοπούν στη σπορά πανικού, προς συγκεκριμένους στόχους που συνδέονται με τη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία. «Βλέπουμε ότι εξετάζουν το ενδεχόμενο να πλήξουν σιδηροδρομικές υποδομές, υποδομές υποστήριξης της Ουκρανίας. Αυτή τη στιγμή βλέπουμε μια στροφή προς στόχους της αμυντικής βιομηχανίας», είπε. «Αν το κάνεις αυτό, το αποτέλεσμα της ψυχολογικής επιχείρησης επιτυγχάνεται ούτως ή άλλως, οπότε πετυχαίνεις και τα δύο ταυτόχρονα», πρόσθεσε.

Ο Νίλσον είπε ότι πίσω από την πρόσφατη εντατικοποίηση της ρωσικής δραστηριότητας δολιοφθοράς βρίσκονται αρκετοί στόχοι: η μείωση της στήριξης προς την Ουκρανία, η δημιουργία ρήγματος στο ΝΑΤΟ και η πρόκληση ανησυχίας στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. «Νομίζω ότι η Μόσχα θα ήθελε πολύ το ΝΑΤΟ να έχει ατελείωτες συζητήσεις για διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 4, αλλά να μην καταλήγει σε καμία ενέργεια», είπε.

Ο Κουντέλκα δήλωσε ότι μια ακόμη επίπτωση της εκστρατείας δολιοφθορών είναι η επιβάρυνση των πόρων των υπηρεσιών πληροφοριών, καθώς συχνά παραμένουν αμφιβολίες ακόμη και όταν τα περιστατικά προκαλούνται από άλλους παράγοντες. «Τώρα κάθε πυρκαγιά ή κάθε δυσλειτουργία πρέπει να διερευνάται από τις υπηρεσίες πληροφοριών ως πιθανή τρομοκρατική επίθεση, και αυτό είναι ένα καλό αποτέλεσμα για εκείνους», είπε.