Ο διευθυντής φυλακών που σκότωνε κρατούμενους και κάθε βράδυ επέστρεφαν στο κρεβάτι του για να τον στοιχειώσουν

Κάθε βράδυ, ένας από τους άνδρες που είχε εκτελέσει ο Ron McAndrew καθόταν στην άκρη του κρεβατιού του και τον κοιτούσε ανέκφραστα, σαν να βυθιζόταν στην ταραγμένη ψυχή του.

Ο McAndrew ήξερε ότι θα έρχονταν, σε βαθμό που μετακινούνταν κάτω από τα σεντόνια του για να τους κάνει χώρο.

«Δεν έλεγαν ποτέ τίποτα», θυμάται ο McAndrew. «Απλώς κάθονταν εκεί και με κοιτούσαν». Όμως τα μάτια τους μιλούσαν.

«Με ρωτούσαν: “Πώς μπόρεσες να κάνεις κάτι τέτοιο; Έλεγες πάντα ότι είσαι καλός άνθρωπος. Και τώρα σκοτώνεις ανθρώπους”».

Έχουν περάσει σχεδόν τρεις δεκαετίες από τότε που ο McAndrew είδε τη ζωή να εγκαταλείπει τα σώματα οκτώ καταδικασμένων δολοφόνων, όμως κάθε θάνατος εξακολουθεί να τον στοιχειώνει. Θυμάται κάθε λεπτομέρεια της φρικτής ρουτίνας της δουλειάς του: να ακούει τα τελευταία λόγια των κρατουμένων, να φροντίζει για το τελευταίο τους γεύμα και να δίνει το σιωπηλό σήμα για την εκτέλεση.

Ο McAndrew ήταν διευθυντής των φυλακών της Πολιτείας της Φλόριντα, όπου πραγματοποιούνται οι εκτελέσεις των θανατοποινιτών, μέχρι το 1998. Ηγήθηκε μιας ομάδας που εκτέλεσε τρεις κρατουμένους στην ηλεκτρική καρέκλα και στη συνέχεια πήγε στο Τέξας, όπου συμμετείχε σε θανατηφόρες ενέσεις άλλων κρατουμένων. Κάποια στιγμή πείστηκε ότι ένας από αυτούς που θανατώθηκαν ήταν τελίκά αθώος. Σε άλλη εκτέλεση, κάτι πήγε στραβά και το κεφάλι ενός κρατουμένου τυλίχθηκε στις φλόγες. Σήμερα μετανιώνει για όλα.

Ορκισμένος εχθρός

«Πίστευα πραγματικά στη θανατική ποινή. Σήμερα, δεν μπορώ να καταλάβω πώς στήριζα κάτι τέτοιο».

Στα 88 του χρόνια, ο McAndrew έχει μετατραπεί σε έναν απρόσμενο πολέμιο της θανατικής ποινής. Προσπαθεί, όσο χρόνο του απομένει, να διορθώσει όσα θεωρεί ότι ήταν οκτώ μεγάλα λάθη.

«Έπρεπε να κοιτάξω τον εαυτό μου», λέει. «Αρχίζεις πραγματικά να σκέφτεσαι τι έχεις κάνει. Γιατί το έκανες».

Ωστόσο, η ίδια του η πολιτεία κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Από τις αρχές του 2025, η Φλόριντα έχει εκτελέσει περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη πολιτεία των ΗΠΑ και σχεδόν όσους εκτελέστηκαν σε ολόκληρη την υπόλοιπη χώρα.

Οι τελευταίες στιγμές των κρατουμένων

Ο McAndrew εξακολουθεί να ζει έχοντας καθημερινά τη σκιά του θανάτου πάνω του. Σκέφτεται λίγο τον δικό του θάνατο, αλλά πολύ περισσότερο εκείνους που επέβλεψε.

Δικηγόροι, οργανώσεις και θανατοποινίτες αναζητούν τη βοήθειά του, θέλοντας να αξιοποιήσουν την εμπειρία ενός πρώην διευθυντή φυλακών που στράφηκε εναντίον του συστήματος που κάποτε υπηρετούσε.

Ο McAndrew αναγκάζεται έτσι να ξαναζεί τις αναμνήσεις του. Όταν μιλά για τη θητεία του στις φυλακές της Πολιτείας της Φλόριντα, το πρόσωπό του σκοτεινιάζει.

Ανέλαβε διευθυντής το 1996. Ήταν μια θέση με τεράστια ευθύνη, καθώς όλες οι εκτελέσεις της Φλόριντα πραγματοποιούνταν εκεί.

«Ήμουν τόσο αποφασισμένος να ανέβω στην ιεραρχία». Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι ανταγωνίζονταν για μια θέση στην ομάδα εκτελέσεων, μια ομάδα υψηλού προφίλ που λειτουργούσε κατόπιν εντολής του κυβερνήτη.

Ο McAndrew, εκείνη την εποχή, ήταν έτοιμος να κάνει τη δουλειά. Θυμάται με ευκολία τις λεπτομέρειες κάθε εκτέλεσης. Η πολιτεία του έδινε 40 δολάρια για την αγορά του τελευταίου γεύματος του κρατουμένου και, όταν δεν έφταναν, έβαζε χρήματα από την τσέπη του.

«Τα ντόνατς κερασμένα»

Το προηγούμενο βράδυ συγκέντρωνε την ομάδα του και τους μιλούσε σαν προπονητής πριν από έναν αγώνα.

«Ο καφές και τα ντόνατς είναι κερασμένα από εμένα», τους έλεγε. «Αλλά θα σας κοστίσει, γιατί θέλω να ξέρω πώς αισθάνεται ο καθένας εδώ μέσα».

Ο McAndrew απεχθανόταν το μακάβριο χιούμορ που υπήρχε μεταξύ ορισμένων υπαλλήλων. Η ηλεκτρική καρέκλα είχε το παρατσούκλι «Old Sparky», αλλά ο ίδιος απαγόρευσε τη χρήση του όρου

«Τίποτα από όσα κάνουμε δεν είναι αστείο», τους έλεγε.

Έβαλε επίσης τέλος σε μια συνήθεια της ομάδας, η οποία μετά τις εκτελέσεις πήγαινε σε ένα κοντινό εστιατόριο. Κάποια στιγμή, κάτοικοι της περιοχής είχαν αρχίσει να χαιρετούν τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους πανηγυρικά.

Τα μοιραία πρωινά, ο McAndrew επισκεπτόταν το κελί του κρατουμένου και ζητούσε από τους φρουρούς να τους αφήσουν μόνους.

«Είναι μόνο εγώ κι εσύ», τους έλεγε. «Υπάρχει κάτι που θέλεις να πεις;»

Ανακάλυψε ότι οι κρατούμενοι είχαν πολλά στο μυαλό τους.

«Προσπαθούσα όσο μπορούσα να είμαι ένας άνθρωπος που τους πρόσφερε παρηγοριά».

Υποσχόταν σε κάθε κρατούμενο ότι δεν θα αποκάλυπτε ποτέ όσα συζητούσαν και τήρησε την υπόσχεσή του. Όταν όμως ερωτάται για την ψυχολογική τους κατάσταση εκείνες τις τελευταίες στιγμές, σιωπά.

«Δάκρυα», λέει τελικά. «Άγχος. Γρήγορο χτύπημα των ποδιών. Έκπληξη».

Στο τέλος, έβγαζε τα παπούτσια των δεμένων με χειροπέδες κρατουμένων. Ήταν μια τελευταία στιγμή ανθρώπινης επαφής πριν από την ψυχρή διαδικασία της εκτέλεσης.

Έπειτα τους άφηνε μόνους.

«Δεν μπορούσαν να ουρλιάξουν»

Στον θάλαμο εκτελέσεων της Φλόριντα, όλοι γνώριζαν τον ρόλο τους. Το πρώτο βήμα ήταν να ρίξουν με δύναμη τον κρατούμενο στην καρέκλα.

«Επειδή το κάνεις τόσο βίαια», εξηγεί ο McAndrew, «δημιουργείται ένα σοκ μέσα σε αυτόν τον άνθρωπο που στην πραγματικότητα τον ηρεμεί. Για λίγο».

Καθώς ο κρατούμενος προσπαθούσε να συνέλθει, η ομάδα τον έδενε στην καρέκλα. Η ευθύνη του McAndrew ήταν να ασφαλίσει τον δεξί αστράγαλο.

Οκτώ χρόνια νωρίτερα, στον ίδιο χώρο είχε εκτελεστεί ο κατά συρροή δολοφόνος Τεντ Μπάντι. Οι φρουροί εξακολουθούσαν να μιλούν για την αντίσταση που είχε προβάλει.

«Έλεγαν ότι είχε τη δύναμη δώδεκα ανδρών», θυμάται ο McAndrew.

Στη συνέχεια η διαδικασία συνεχιζόταν με απόλυτη ακρίβεια. Ο McAndrew έβαζε ένα μικρόφωνο μπροστά στο πρόσωπο του κρατουμένου και του ζητούσε να πει τα τελευταία του λόγια.

Την ίδια ώρα, 26 μάρτυρες παρακολουθούσαν και κρατούσαν σημειώσεις. Ο McAndrew τους περιγράφει ως «δικαστές, δικηγόρους, πολίτες, περίεργους και αιμοδιψείς ανθρώπους».

Στο πρόσωπο του κρατουμένου τοποθετούσαν μια δερμάτινη μάσκα, τόσο σφιχτά, όπως λέει ο McAndrew, ώστε «έσπαγε αυτόματα τη μύτη». Κάθε φορά έτρεχε αίμα κάτω από τη μάσκα.

«Αλλά δεν μπορούσαν να ουρλιάξουν», λέει.

Ο εκτελεστής των 150 δολαρίων

Στη συνέχεια ο κυβερνήτης τηλεφωνούσε στον McAndrew και του έλεγε: «Δεν υπάρχει αναστολή, δεν υπάρχει αναστολή».

Και τότε ερχόταν η πιο μακάβρια στιγμή. Ο McAndrew έδινε ένα διακριτικό, σχεδόν αόρατο σήμα σε έναν άνδρα με μαύρα ρούχα και κουκούλα, κρυμμένο πίσω από έναν τοίχο.

Ήταν ο εκτελεστής, τον οποίο ο McAndrew προσλάμβανε έναντι 150 δολαρίων για κάθε εκτέλεση. Η ταυτότητά του παρέμενε άγνωστη ακόμη και στο προσωπικό της φυλακής.

Το σήμα είχε μία μόνο σημασία: «Τράβηξε τον μοχλό».

«Οφθαλμόν αντί οφθαλμού»

Ο McAndrew μιλά σήμερα χαμηλόφωνα. Η ζωή του έχει γίνει αργή και προσεκτική και περνά μεγάλο μέρος του χρόνου του αναλογιζόμενος το παρελθόν.

Έχει ζήσει πολλές διαφορετικές ζωές. Η πρώτη ξεκίνησε στη Βόρεια Καρολίνα το 1938, σε μια εποχή που η Μεγάλη Ύφεση και ο πόλεμος σημάδεψαν τα παιδικά του χρόνια.

Μερικές φορές, από το ραδιόφωνο, άκουγε ειδήσεις για εκτελέσεις στο Ράλεϊ. Ο παππούς του, ένας μεθοδιστής πάστορας που τον μεγάλωσε, του έλεγε:

«Έτσι ακριβώς λέει η Βίβλος: οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος».

«Το παίρνεις μαζί σου στην ενήλικη ζωή», λέει ο McAndrew. «Γίνεται κομμάτι της προσωπικότητάς σου. Δεν φεύγει απλώς».

Η πεποίθηση αυτή τον συνόδευσε στις επόμενες ζωές του: δύο χρόνια στην Πολεμική Αεροπορία, τέσσερις γάμοι και μία δεκαετία πώλησης αρωμάτων στο εξωτερικό.

Τη δεκαετία του 1970, αφού έχασε τη δουλειά του στις πωλήσεις, ένας φίλος του είπε ότι μια φυλακή στη Φλόριντα αναζητούσε επειγόντως προσωπικό.

Γέλασε.

«Νομίζεις ότι θα δούλευα σε φυλακή;»

Τελικά εργάστηκε σε αρκετές φυλακές. Έγινε αρχικά σωφρονιστικός υπάλληλος, στη συνέχεια λοχίας, υπολοχαγός και ταγματάρχης. Κάποια στιγμή του ζητήθηκε να γίνει διευθυντής της Πολιτειακής Φυλακής κοντά στην πόλη Σταρκ.

Πριν αναλάβει, τον ρώτησαν αν θα είχε πρόβλημα να στείλει κρατουμένους στον θάνατο.

«Όχι, κύριε», απάντησε. «Οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος».

Η στιγμή που άρχισε να αμφιβάλλει

Σύντομα, όμως, τα πράγματα άλλαξαν. «Ήξερα ότι κάτι συνέβαινε μέσα μου», λέει.

Άρχισε να σκέφτεται εμμονικά τις ζωές των κρατουμένων και έπαιρνε μαζί του στο σπίτι φακέλους υποθέσεων.

Ανησυχούσε ολοένα και περισσότερο για έναν θανατοποινίτη, τον Λίο Τζόουνς, ο οποίος είχε καταδικαστεί για τη δολοφονία ενός αστυνομικού στο Τζάκσονβιλ. Ο Τζόουνς επέμενε ότι ήταν αθώος και υποστήριζε ότι η ομολογία του είχε αποσπαστεί με εξαναγκασμό.

«Η έρευνα ήταν απαράδεκτη», λέει ο McAndrew.

Όταν το ανέφερε στον προϊστάμενό του, εκείνος του απάντησε: «Ρον, μείνε μακριά από αυτούς τους φακέλους. Δεν είναι δουλειά σου».

Ο Τζόουνς εκτελέστηκε το 1998. Εκείνη την περίοδο ο McAndrew σχεδόν δεν κοιμόταν. Όταν τελικά αποκοιμιόταν, οι καταδικασμένοι κρατούμενοι εμφανίζονταν ξανά μπροστά του, ζωντανοί μέσα στο μυαλό του, καθισμένοι σιωπηλοί πάνω στο στρώμα του.

Μέχρι την τρίτη του εκτέλεση, είχε αρχίσει να πίνει πολύ κάθε βράδυ για να μουδιάζει τον πόνο. Σκέφτηκε ακόμη και την αυτοκτονία.

Η εκτέλεση που πήγε στραβά

Τον Μάρτιο του 1997, ένας θανατοποινίτης ονόματι Πέδρο Μεντίνα δέθηκε στην ηλεκτρική καρέκλα.

«Είμαι ακόμη αθώος», φώναξε στο μικρόφωνο.

Ο Μεδίνα, ο οποίος είχε καταδικαστεί για μια δολοφονία με μαχαίρι στο Ορλάντο, επέμενε μέχρι το τέλος ότι δεν είχε διαπράξει το έγκλημα.

«Συνεχίζουμε;»

Η μάσκα κάλυψε το πρόσωπό του και ο McAndrew έδωσε το σήμα.

«Ακούστηκε πρώτα ένας κρότος», θυμάται. «Και μετά είδαμε μια τεράστια φλόγα».

Ξαφνικά, το κεφάλι του Μεδίνα καιγόταν και ο θάλαμος γέμισε με μαύρο καπνό.

Ο ηλεκτρολόγος κοίταξε τον McAndrew.

«Συνεχίζουμε;» τον ρώτησε.

«Δεν μπορούσα να το σταματήσω εκείνη τη στιγμή», λέει με βαριά φωνή. «Είπα “ναι”. Συνεχίστε».

Από όλα όσα έχει πει στη ζωή του, αυτή είναι η λέξη που μετανιώνει περισσότερο.

Η μυρωδιά της καμένης ανθρώπινης σάρκας ήταν αποπνικτική και έμεινε στα ρούχα του. Ο McAndrew διέταξε την ομάδα να ανοίξει τα παράθυρα. Η μυρωδιά πέρασε προς τα έξω και ανέβηκε μέχρι την πτέρυγα των θανατοποινιτών.

«Όλοι οι άλλοι κρατούμενοι των μελλοθάνατων μπορούσαν να μυρίσουν τον Πέδρο Μεδίνα να καίγεται μέχρι θανάτου», λέει.

Η νεκροψία αργότερα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Μεδίνα πέθανε χωρίς να αισθανθεί πόνο. Ο McAndrew, όμως, απορρίπτει αυτή την εκτίμηση.

«Κομμάτια από το κεφάλι του έπεφταν», λέει. «Τον κάψαμε μέχρι θανάτου».

Η χειρότερη μέρα της ζωής του

Για ώρες περπατούσε νευρικά στο γραφείο του, ενώ τα εθνικά τηλεοπτικά δίκτυα μετέδιδαν λεπτομέρειες για τη φρικτή εκτέλεση.

«Ολόκληρη η διαδικασία είναι δύσκολο να φύγει από το μυαλό σου».

Πέρασε χρόνια προσπαθώντας να το ξεπεράσει, αρχικά με το αλκοόλ και αργότερα με θεραπεία.

«Στην ηλικία που είμαι τώρα, δεν θέλω να φύγει», λέει. «Θέλω να το θυμάμαι».

Σημείο καμπής

Η εκτέλεση του Μεδίνα αποτέλεσε σημείο καμπής για τον McAndrew και προανήγγειλε το τέλος της ηλεκτρικής καρέκλας στη Φλόριντα.

Ένας οργισμένος κυβερνήτης τον έστειλε στο Τέξας για να μελετήσει μια νέα μέθοδο εκτέλεσης: τη θανατηφόρα ένεση.

Η μέθοδος αυτή αποτελεί σήμερα την κύρια μορφή εκτέλεσης στις περισσότερες πολιτείες των ΗΠΑ, μεταξύ αυτών και στη Φλόριντα. Οι υποστηρικτές της υποστηρίζουν ότι αποτελεί πιο ανθρώπινο τρόπο θανάτωσης.

«Δεν ήταν καθόλου ανθρώπινη», λέει ο McAndrew.

Υποστηρίζει ότι συμμετείχε στην ομάδα του Τέξας που εκτέλεσε πέντε άνδρες με τη συγκεκριμένη μέθοδο.

«Αν ήταν ανθρώπινη, δεν θα χρειάζονταν οκτώ ιμάντες για να κρατήσουν κάποιον δεμένο», λέει.

Όταν ο McAndrew συνταξιοδοτήθηκε το 2002, ήταν ένας βαθιά καταβεβλημένος άνθρωπος.

«Μακάρι να μην είχα πάει ποτέ στις φυλακές της Πολιτείας της Φλόριντα. Μακάρι να μην είχα μπλέξει ποτέ σε αυτή τη βρόμικη δουλειά».

Στη συνέχεια αποφάσισε να προσπαθήσει να αναιρέσει όσο μπορούσε το κακό που είχε κάνει.

Εκστρατεία κατά της θανατικής ποινής

Ταξίδεψε σε ολόκληρες τις ΗΠΑ για να μιλήσει εναντίον της θανατικής ποινής και επί χρόνια αξιοποίησε την εμπειρία του για να βοηθήσει κρατουμένους στις δικαστικές προσφυγές τους.

«Έχω βοηθήσει με αρκετή επιτυχία κρατουμένους να βγουν από τη λίστα των θανατοποινιτών», λέει με μια υπερηφάνεια που απουσιάζει από τις περισσότερες άλλες αναμνήσεις του.

Κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης, ζήτησε από τη σύζυγό του να του φέρει ένα γράμμα που είχε λάβει την προηγούμενη ημέρα. Προερχόταν από έναν κρατούμενο των φυλακών της Φλόριντα. Ο άνδρας έγραφε ότι υπήρχαν νέα στοιχεία στην υπόθεσή του που θα μπορούσαν να αποδείξουν την αθωότητά του και ζητούσε από τον McAndrew να καταθέσει υπέρ της προσφυγής του.

Στα 88 του χρόνια, ο McAndrew δεν ξέρει πόσο ακόμη θα μπορέσει να συνεχίσει αυτή τη δουλειά. Πιστεύει όμως ότι δεν ήταν ποτέ πιο σημαντική.

Οι δημοσκοπήσεις της Gallup δείχνουν ότι το 52% των Αμερικανών τάσσεται πλέον υπέρ της θανατικής ποινής, έναντι 60% πριν από μία δεκαετία και 71% όταν ο McAndrew ήταν διευθυντής φυλακών.

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η χρήση της θανατικής ποινής μειώνεται. Στις 49 πολιτείες, οι εισαγγελείς την επιδιώκουν λιγότερο συχνά και οι φυλακές πραγματοποιούν λιγότερες εκτελέσεις σε σχέση με αρκετές δεκαετίες πριν.

Η Φλόριντα, ωστόσο, κινείται αντίθετα από αυτή την τάση. Μεταξύ 2020 και 2024, η πολιτεία εκτέλεσε επτά ανθρώπους. Το 2025 εκτέλεσε 19 κρατουμένους και ενδέχεται να φτάσει τον ίδιο αριθμό και φέτος.

«Ντρέπομαι γι' αυτό», λέει ο McAndrew.

Υποστηρίζει ότι έχει γράψει αρκετές φορές στο γραφείο του κυβερνήτη Ρον ΝτεΣάντις, ζητώντας του να σταματήσει να υπογράφει εντολές εκτέλεσης. Λέει ότι δεν έλαβε απάντηση.

Ο διευθυντής επικοινωνίας του ΝτεΣάντις, Άλεξ Λανφρακόνι, δήλωσε στο CNN: «Η συμβουλή μου σε όσους προσπαθούν να αποφύγουν τη θανατική ποινή στη Φλόριντα είναι να μην δολοφονούν ανθρώπους».

Οι ειδήσεις για τις εκτελέσεις εξακολουθούν να φτάνουν στον McAndrew, όπως συνέβαινε όταν ήταν μόλις έξι ετών.

Και εκείνος συνεχίζει τη δουλειά του.

«Δεν έχω τελειώσει ακόμη», επιμένει.

Όταν, όμως, έρχεται η στιγμή να μιλήσει για τον δικό του θάνατο, ακούγεται σαν ένας άνθρωπος που είναι έτοιμος. Ο McAndrew είναι καθολικός και λέει ότι πιστεύει στη μετά θάνατον ζωή...

Με πληροφορίες από CNN