Τι πήγε στραβά με την εκτέλεση της Christa Pike; Τα κενά στο πρωτόκολλο

Μετά από έναν καταιγισμό προσφυγών και δικαστικών ενεργειών της τελευταίας στιγμής, η Κρίστα Πάικ δέθηκε σε φορείο το βράδυ της Τετάρτης (30/9), καθώς επρόκειτο να γίνει η πρώτη γυναίκα που εκτελείται στο Τενεσί εδώ και 200 χρόνια.

Όμως, αφού της χορηγήθηκαν δύο φαινομενικά θανατηφόρες δόσεις πεντοβαρβιτάλης, η Πάικ παρέμενε ζωντανή, ροχάλιζε δυνατά, ενώ οι δημοσιογράφοι που είχαν επιλεγεί για να παρακολουθήσουν την εκτέλεση κοιτούσαν ο ένας τον άλλον, αναρωτώμενοι τι ακριβώς συνέβαινε.

«Τίποτα από όλα αυτά δεν ήταν φυσιολογικό», δήλωσε στο CNN η Κάθριν Σουίνι, δημοσιογράφος του WPLN. «Κάλυψα όλες τις εκτελέσεις πέρυσι και τις περισσότερες από εκείνες φέτος. Δεν έχουμε δει ποτέ κάτι παρόμοιο. Πήγε πολύ άσχημα».

Η αποτυχία του Τενεσί να εκτελέσει την Πάικ αποτελεί το τελευταίο φιάσκο μιας πολιτείας που έχει προχωρήσει σε εκτελέσεις μετά από αρκετά χρόνια προβλημάτων, συμπεριλαμβανομένης μιας ακόμη αποτυχημένης απόπειρας εκτέλεσης νωρίτερα φέτος. Και είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσει το νέο βασικό επιχείρημα των επικριτών της θανατικής ποινής, οι οποίοι ζητούν την αναστολή των εκτελέσεων όχι μόνο στο Τενεσί αλλά και στις 27 πολιτείες των ΗΠΑ που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή.

Η αντίδραση στην αποτυχία της πολιτείας να εκτελέσει την Πάικ -η οποία είχε καταδικαστεί σε θάνατο για τη δολοφονία, τον Ιανουάριο του 1995, της 19χρονης Κόλιν Σλέμερ- ήταν άμεση και δριμεία. «Η πολιτεία του Τενεσί έδειξε στον κόσμο ότι δεν μπορεί να εμπιστευτεί κανείς την ικανότητά της να εφαρμόσει τη θανατική ποινή με τρόπο που να διαφυλάσσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το κράτος δικαίου», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Λόρα Πόρτερ, εκτελεστική διευθύντρια της US Campaign to End the Death Penalty. «Αυτό πρέπει να σταματήσει τώρα».

Για την ώρα, θα σταματήσει. Ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης Μπιλ Λι ανακοίνωσε ότι θα ακυρώσει την τελευταία προγραμματισμένη εκτέλεση της πολιτείας για φέτος, ενώ θα πραγματοποιηθεί ανεξάρτητη έρευνα για να «διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη» στην υπόθεση της Πάικ, σύμφωνα με το Associated Press. Είναι η δεύτερη φορά κατά τη διάρκεια της θητείας του που εκδίδει μια τέτοια εντολή: ο Λι είχε επίσης αναστείλει τις εκτελέσεις το 2022, όταν δήλωσε ότι είχε πληροφορηθεί πως δεν είχε ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία για τον έλεγχο των θανατηφόρων φαρμάκων.

«Είναι μια συνταγή για την καταστροφή»

Το Τενεσί δεν είναι η μόνη πολιτεία που αντιμετωπίζει προβλήματα. Πολλές πολιτείες έχουν δυσκολευτεί τα τελευταία χρόνια με τις θανατηφόρες ενέσεις, γεγονός που έχει οδηγήσει στην εμφάνιση νέων μεθόδων, όπως οι εκτελέσεις με αέριο άζωτο, αλλά και στην επιστροφή παλαιότερων μεθόδων, όπως το εκτελεστικό απόσπασμα.

Το βασικό πρόβλημα με την εκτέλεση μέσω θανατηφόρας ένεσης είναι ότι πρόκειται για έναν «Φρανκενστάιν» της ιατρικής διαδικασίας, δήλωσε η Κορίνα Μπάρετ Λέιν, καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Ρίτσμοντ.

Οι εκτελέσεις αυτές περιλαμβάνουν γενικά φάρμακα αμφιβόλου ποιότητας, χορήγηση των φαρμάκων από μη ιατρικό προσωπικό και ασθενείς με διαβόητα δύσκολες φλέβες, δήλωσε η Λέιν. Το «ποσοστό αποτυχίας» των θανατηφόρων ενέσεων είναι διπλάσιο από εκείνο άλλων μεθόδων, υποστήριξε. «Έχει όλη την ευαισθησία και την ανάγκη ακρίβειας του ιατρικού μοντέλου, αλλά στη συνέχεια έχει διαστρεβλωθεί ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες του εκτελεστή», είπε. «Είναι μια συνταγή για την καταστροφή εξαρχής».

Το τι ακριβώς πήγε στραβά στην υπόθεση της Πάικ μπορεί να παραμείνει άγνωστο, λόγω νόμων που προστατεύουν από τη δημοσιοποίηση πληροφοριών σχετικά με τις εκτελέσεις.

Σε ανακοίνωσή τους νωρίς την Πέμπτη (1/10), οι δικηγόροι της Πάικ επισήμαναν αρκετά πιθανά προβλήματα. «Απόψε, η πολιτεία του Τενεσί απέτυχε για ακόμη μία φορά να πραγματοποιήσει μια νόμιμη εκτέλεση», δήλωσαν οι δικηγόροι Ράντι Σπάιβι και Κέλι Γκλίσον. «Δεν χαιρόμαστε που επιβεβαιωθήκαμε, όμως οι ανησυχίες που εξέφρασε η κα Πάικ αποδείχθηκαν πραγματικές: δύσκολη πρόσβαση στις φλέβες, φλέβες που υπέστησαν ρήξη, υποβαθμισμένη πεντοβαρβιτάλη, απουσία διαθέσιμης επείγουσας ιατρικής περίθαλψης όταν τα πράγματα αναπόφευκτα πάνε στραβά, όλα αυτά στο πλαίσιο ενός πρωτοκόλλου που παραμένει καλυμμένο από μυστικότητα».

Το να επιβιώσει κάποιος από μια εκτέλεση είναι σπάνιο και, παρότι η Πάικ είναι ζωντανή, η κατάστασή της παραμένει άγνωστη - όπως άγνωστες είναι και οι πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες από τη χορήγηση δύο δόσεων ενός ισχυρού κατασταλτικού. «Η Κρίστα νοσηλεύεται σε κοντινό νοσοκομείο. Δεν έχουμε ενημερωθεί για την κατάστασή της», ανέφεραν οι δικηγόροι της.

Τι ακριβώς συνέβη στην Πάικ

Η εκτέλεση της Πάικ ήταν αρχικά προγραμματισμένη για το πρωί της Τετάρτης (30/9), όμως οι προσφυγές της τελευταίας στιγμής καθυστέρησαν την εκτέλεση για αργότερα μέσα στην ημέρα.

Η Τόρι Γκέσνερ του WKRN, μία από τους δημοσιογράφους που παρακολούθησαν την εκτέλεση, έδωσε ένα λεπτομερές χρονολόγιο. Όπως είπε, οι μάρτυρες οδηγήθηκαν στην αίθουσα παρακολούθησης στις 18:41 (τοπική ώρα). Τα στόρια που βλέπουν προς τον χώρο της εκτέλεσης άνοιξαν στις 19:26 (τοπική ώρα) και τότε η Πάικ έκανε την τελευταία της δήλωση.

Στις 19:34 (τοπική ώρα), η Πάικ είπε ότι ένιωθε το χέρι της σαν να ήταν έτοιμο να σκάσει και, σύμφωνα με την Γκέσνερ, τα επόμενα λεπτά φαινόταν να μιλάει, να αναπνέει, να βογκάει και να ροχαλίζει. Τα στόρια προς τον χώρο έκλεισαν στις 19:46 (τοπική ώρα) και άνοιξαν ξανά στις 19:49 (τοπική ώρα), σύμφωνα με την Γκέσνερ. Σε αυτό το σημείο η Πάικ ροχάλιζε με ανοιχτό το στόμα. Τα στόρια κατέβηκαν ξανά στις 20:05 (τοπική ώρα) και παρέμειναν κλειστά μέχρι τις 20:53 (τοπική ώρα), όταν οι μάρτυρες οδηγήθηκαν εκτός του χώρου, ανέφερε η Γκέσνερ.

Ωστόσο, ακόμη και οι δημοσιογράφοι που ήταν παρόντες δήλωσαν ότι είχαν ελάχιστη εικόνα για το τι ακριβώς συνέβαινε. «Δεν μπορώ να τονίσω αρκετά πόσο μεγάλο μέρος από ό,τι συνέβη μόλις τώρα συνέβη πίσω από μια κλειστή κουρτίνα, ενώ η Κρίστα Πάικ ήταν ακόμη ζωντανή», δήλωσε ο Στίβεν Χέιλ, δημοσιογράφος του Nashville Banner.

Ο Τζον Νορθ, δημοσιογράφος του WBIR, εξέφρασε την ίδια άποψη. «Προφανώς, έχουμε πολλά ερωτήματα σχετικά με όσα είδαμε και όσα δεν είδαμε, επειδή υπήρχαν στιγμές που τα στόρια ήταν κατεβασμένα για εμάς και στιγμές που ήταν ανεβασμένα», είπε. «Φαινόταν ότι αυτό δεν εξελίχθηκε όπως πίστευαν ότι θα εξελισσόταν», πρόσθεσε.

Το πρωτόκολλο θανατηφόρας ένεσης του Τενεσί

Οι πολέμιοι της θανατικής ποινής και οι υποστηρικτές της κατάργησής της έσπευσαν να χαρακτηρίσουν την αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ ως το τελευταίο παράδειγμα «εκτέλεσης μαντάρας», όρος που οι ειδικοί χρησιμοποιούν γενικά για κάθε εκτέλεση που αποκλίνει από το προβλεπόμενο πρωτόκολλο.

Το Τμήμα Διορθωτικών Υπηρεσιών του Τενεσί δήλωσε ότι ακολούθησε το πρωτόκολλό του καθ’ όλη τη διάρκεια της αποτυχημένης εκτέλεσης. «Το Τμήμα Διορθωτικών Υπηρεσιών του Τενεσί ακολούθησε κάθε βήμα του νόμιμου και καθιερωμένου πρωτοκόλλου εκτέλεσης της πολιτείας, το οποίο έχει εγκριθεί από το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα», ανέφερε το τμήμα σε ανακοίνωσή του.

«Η χημική ουσία που χρησιμοποιείται για τη θανατηφόρα ένεση στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου έχει αποδειχθεί σταθερά αποτελεσματική και το πρωτόκολλο δεν επιτρέπει πρόσθετες διαδικασίες πέραν εκείνων που πραγματοποιήθηκαν απόψε. Η Κρίστα Πάικ μεταφέρθηκε σε ιατρική εγκατάσταση εκτός των εγκαταστάσεων της φυλακής», συμπληρώνει.

Το πρωτόκολλο εκτέλεσης με θανατηφόρα ένεση του Τενεσί περιγράφεται σε ένα έγγραφο 44 σελίδων που συνέταξε το Τμήμα Διορθωτικών Υπηρεσιών, σύμφωνα με αντίγραφο που εξασφάλισε το Death Penalty Information Center.

Το πρωτόκολλο, που περιγράφει βήμα προς βήμα τη διαδικασία, χρησιμοποιείται για να «διασφαλίσει την ανθρωπιστική και συνταγματικά νόμιμη εκτέλεση των κρατουμένων που έχουν καταδικαστεί σε θάνατο» και απαγορεύει στους αξιωματούχους να παρεκκλίνουν από τη διαδικασία. «Δεν θα υπάρξει καμία απόκλιση από το Πρωτόκολλο, παρά μόνο κατόπιν εντολής του Επιτρόπου», αναφέρει το πρωτόκολλο.

Το πρωτόκολλο εγκρίνει μόνο μία μέθοδο θανατηφόρας ένεσης με ένα φάρμακο, συγκεκριμένα την πεντοβαρβιτάλη, ένα βαρβιτουρικό που μπορεί να προκαλέσει θάνατο. Το πρωτόκολλο προβλέπει ότι 100 ml διαλύματος πεντοβαρβιτάλης συγκέντρωσης 50 mg/ml (συνολικά 5 γραμμάρια) πρέπει να ελέγχονται για να επιβεβαιωθεί το περιεχόμενό τους και η ημερομηνία λήξης τους 30 ημέρες πριν από μια προγραμματισμένη εκτέλεση.

Το έγγραφο περιγράφει τις διαδικασίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εκτέλεση. Το προσωπικό προετοιμάζει την κύρια δόση των 100 ml διαλύματος πεντοβαρβιτάλης σε σύριγγες, καθώς και ένα εφεδρικό σετ «σε περίπτωση που ο κρατούμενος δεν έχει πεθάνει», αναφέρει το πρωτόκολλο. Δεν υπάρχει πρωτόκολλο για το τι συμβαίνει εάν και το δεύτερο σετ δεν λειτουργήσει.