Κλιμακώνεται ο πόλεμος στο Ιράν; Τουλάχιστον 10.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες στη Μέση Ανατολή

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν μια τρίτη ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου σε ύδατα της Μέσης Ανατολής κοντά στο Ιράν, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Al Jazeera, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον όγδοο μήνα και οι δύο πλευρές εξετάζουν το ενδεχόμενο κλιμάκωσης αλλά και διπλωματικής εμπλοκής.

Χιλιάδες ακόμη στρατιώτες κατευθύνονται επίσης προς την περιοχή, μόλις έναν μήνα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, στις οποίες το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να υποστεί σημαντικές απώλειες λόγω του τρόπου με τον οποίο διαχειρίζεται τον πόλεμο, ο οποίος είναι βαθιά αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ.

Ποια στρατεύματα και στρατιωτικός εξοπλισμός έχουν αναπτυχθεί

Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου USS Theodore Roosevelt αναχώρησε την Κυριακή (27/3) από τη βάση της στο Σαν Ντιέγκο με προορισμό την περιοχή, ενώ μία ημέρα αργότερα ακολούθησε η Μονάδα Εκστρατευτικού Σώματος Πεζοναυτών Makin Island (MEU), η οποία μεταφέρει περισσότερους από 2.000 πεζοναύτες.

Η Wall Street Journal ανέφερε ότι η ομάδα κρούσης και οι ναυτικές αναπτύξεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν συνολικά επιπλέον 9.000 έως 10.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς, μεταξύ των οποίων ναύτες και πεζοναύτες που έχουν ανατεθεί στην ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου και σε άλλα πλοία.

Μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, δήλωσε ο αξιωματούχος, τρία αεροπλανοφόρα και δύο ομάδες αμφίβιων αποβατικών δυνάμεων θα βρίσκονται κοντά στο Ιράν. Ο αξιωματούχος είπε ότι η συγκέντρωση αυτή στρατιωτικής ισχύος θα προσφέρει στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ένα ευρύτερο φάσμα επιλογών, εάν αποφασίσει να δράσει.

Η νέα ανάπτυξη, η οποία περιλαμβάνει μαχητικά αεροσκάφη F-35, θα προστεθεί στους περίπου 50.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς που βρίσκονται ήδη στην περιοχή. Στόχος, σύμφωνα με πηγές μέσα από το Πεντάγωνο και τον Λευκό Οίκο που επικαλείται το μέσο, είναι να παραμείνουν οι στρατιωτικές επιλογές «στο τραπέζι» για τον Τραμπ, ανεξάρτητα από την πορεία της διπλωματίας.

Το Πεντάγωνο δεν σχεδιάζει επί του παρόντος να αποσύρει δυνάμεις ή εξοπλισμό, ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν. Ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, έχει δηλώσει ότι οι δυνάμεις είναι «έτοιμες να δράσουν», εφόσον ο Τραμπ διατάξει νέες επιθέσεις.

Ποιες δυνάμεις διαθέτουν ήδη οι ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή

Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει στρατεύματα και στρατιωτικό εξοπλισμό σε βάσεις στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με το Council on Foreign Relations, οι ΗΠΑ επιχειρούν από ένα ευρύ δίκτυο στρατιωτικών εγκαταστάσεων, μόνιμων και προσωρινών, σε τουλάχιστον 19 τοποθεσίες στην περιοχή. Από αυτές, οκτώ είναι μόνιμες βάσεις, οι οποίες βρίσκονται στο Μπαχρέιν, την Αίγυπτο, το Ιράκ, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η πρώτη ανάπτυξη Αμερικανών στρατιωτών στη Μέση Ανατολή πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 1958, όταν μάχιμες δυνάμεις στάλθηκαν στη Βηρυτό κατά τη διάρκεια της κρίσης στον Λίβανο. Στο αποκορύφωμα της ανάπτυξης, σχεδόν 15.000 πεζοναύτες και στρατιώτες βρίσκονταν στον Λίβανο.

Στα μέσα του 2025, υπήρχαν 40.000 έως 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί στη Μέση Ανατολή, οι οποίοι βρίσκονταν τόσο σε μεγάλες, μόνιμες βάσεις όσο και σε μικρότερες προωθημένες εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Ο Τραμπ ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από τις αρχές του έτους, στέλνοντας αρχικά πολεμικά πλοία, μεταξύ των οποίων και το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, στην Αραβική Θάλασσα.

Ποια στρατιωτικά μέσα και στρατεύματα έστειλαν οι ΗΠΑ πριν από τον πόλεμο

Σύμφωνα με αναλυτές πληροφοριών ανοιχτών πηγών και δεδομένα παρακολούθησης στρατιωτικών πτήσεων, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει περισσότερα από 120 αεροσκάφη στην περιοχή από τις αρχές Φεβρουαρίου. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ενίσχυση της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος στη Μέση Ανατολή από τον πόλεμο στο Ιράκ το 2003.

Οι αναφερόμενες αναπτύξεις περιλαμβάνουν αεροσκάφη E-3 Sentry του Συστήματος Αερομεταφερόμενης Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ελέγχου (AWACS), μαχητικά κρούσης stealth F-35 και μαχητικά αεροπορικής υπεροχής F-22, καθώς και μαχητικά F-15 και F-16.

Τα δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων έδειξαν ότι πολλά από αυτά τα αεροσκάφη αναχώρησαν από βάσεις στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, με την υποστήριξη μεταγωγικών αεροσκαφών και αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού, γεγονός που, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, αποτελεί ένδειξη παρατεταμένου επιχειρησιακού σχεδιασμού και όχι απλώς συνηθισμένων εναλλαγών δυνάμεων.

Τον Μάρτιο, το Πεντάγωνο διέταξε επίσης την ανάπτυξη επιπλέον αμερικανικών δυνάμεων στον Κόλπο. Οι ενισχύσεις αποτελούνταν από τρεις διαφορετικούς σχηματισμούς, ο καθένας με διαφορετική προέλευση, διαδρομή και χρονοδιάγραμμα. Ο πρώτος ήταν η Ομάδα Άμεσης Αντίδρασης Αμφίβιων Επιχειρήσεων Tripoli, με επίκεντρο το πλοίο αμφίβιων επιθέσεων κλάσης America USS Tripoli και την 31η Μονάδα Εκστρατευτικού Σώματος Πεζοναυτών (MEU).

Ο δεύτερος ήταν η Ομάδα Άμεσης Αντίδρασης Αμφίβιων Επιχειρήσεων Boxer, με επίκεντρο το πλοίο αμφίβιων επιθέσεων κλάσης Wasp USS Boxer και την 11η MEU, που εδρεύει στη Νότια Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Συνολικά, οι δύο αυτές μονάδες πεζοναυτών έχουν προσθέσει 4.500 πεζοναύτες και ναύτες στην περιοχή.

Ο τρίτος ήταν ένα απόσπασμα περίπου 2.000 στρατιωτών από τη Δύναμη Άμεσης Αντίδρασης της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας, η οποία εδρεύει στο Φορτ Μπραγκ της Βόρειας Καρολίνας. Η αερομεταφερόμενη μονάδα πεζικού ειδικεύεται σε επιχειρήσεις με αλεξίπτωτα. Συνολικά, σχεδόν 7.000 επιπλέον Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν ήδη αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή από την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν.

Τι σηματοδοτεί η τελευταία ανάπτυξη

Αν και δεν είναι σαφές εάν η νέα ανάπτυξη στρατευμάτων σηματοδοτεί κλιμάκωση του πολέμου, σε συνέντευξή του στο περιοδικό Time, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (1/10), ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι είναι «πιθανό» να εντείνει τους βομβαρδισμούς στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Όταν το Time ζήτησε περισσότερες λεπτομέρειες από τον Τραμπ, εκείνος απάντησε: «Δεν μπορώ να σας το πω αυτό γιατί, κοιτάξτε, με ρωτάτε πού πρόκειται να βομβαρδίσω;».

Ορισμένοι αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι η αποστολή περισσότερων στρατευμάτων στην περιοχή θα μπορούσε να αποτελεί διαπραγματευτική τακτική της Ουάσινγκτον απέναντι στο Ιράν. Την περασμένη εβδομάδα, το Ιράν υπέβαλε νέα πρόταση για να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ εντός επτά ημερών, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα ικανοποιούσαν ορισμένα αιτήματά του, μεταξύ των οποίων η άρση των κυρώσεων, το ξεπάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η εγγύηση για τον τερματισμό των επιθέσεων.

Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ απέρριψε την πρόταση. Σύμφωνα με αναλυτές, οι ΗΠΑ θέλουν να συζητηθούν και άλλα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, προτού συμφωνήσουν σε οποιουσδήποτε όρους. Στη συνέντευξή του στο Time, ο Τραμπ δήλωσε ότι απέρριψε την τελευταία πρόταση του Ιράν για κατάπαυση του πυρός επειδή περιλάμβανε «πράγματα» που «δεν θα είχε εγκρίνει πριν από έναν χρόνο» και «δεν θα ενέκρινε ούτε σήμερα».

Η Ουάσινγκτον έχει συνδυάσει την επίδειξη ισχύος απέναντι στο Ιράν με οικονομική πίεση, επιβάλλοντας αυτή την εβδομάδα κυρώσεις σε ιρανικούς ομίλους στους τομείς των σιδηροδρόμων και της αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς το υπουργείο Οικονομικών χαρακτήρισε τα νέα μέτρα προσπάθεια να περιοριστούν τα εναπομείναντα έσοδα της Τεχεράνης. Τον περασμένο μήνα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ευρείες νέες κυρώσεις κατά του Ιράν, καθώς και κατά άλλων χωρών που συναλλάσσονται μαζί του.

Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι διπλωματικές προσπάθειες

Οι έμμεσες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, μέσω διαμεσολαβητών, συνεχίζονται χωρίς να έχει σημειωθεί κάποια σημαντική πρόοδος. Στις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (UNGA) στη Νέα Υόρκη τον περασμένο μήνα και με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ παρέμεινε ένα δύσκολο ζήτημα.

Στις συνομιλίες, το Ιράν προώθησε έναν οδικό χάρτη επτά ημερών, μέσω του Κατάρ, ο οποίος προέβλεπε ότι θα άνοιγε ξανά τα Στενά του Ορμούζ και θα επανεκκινούσε τις συνομιλίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα, με αντάλλαγμα τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, την ελάφρυνση των κυρώσεων και μια περιφερειακή κατάπαυση του πυρός που θα κάλυπτε τον Λίβανο και την Υεμένη. Το σχέδιο απορρίφθηκε από τον Τραμπ.

Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, δήλωσε στο NBC ότι το αίτημα του σχεδίου για ξεπάγωμα κεφαλαίων και ελάφρυνση των κυρώσεων ήταν αδιαπραγμάτευτο, σημειώνοντας ότι «αυτές δεν είναι μόνο κυρώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών… πρόκειται για παγκόσμιες κυρώσεις», και παραπέμποντας σε επτά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με ένα ιρανικό πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.

Σε απάντηση, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στο NBC ότι η Τεχεράνη ήταν «πλήρως προετοιμασμένη» να συνεχίσει τον πόλεμο, προτού γράψει στο X ότι «δεν ήρθαμε στη Νέα Υόρκη για να πουλήσουμε έναν πόλεμο. Ήρθαμε για να οικοδομήσουμε την ειρήνη». Αργά την Πέμπτη, ο Τραμπ προειδοποίησε το Ιράν ότι η τρέχουσα αντιπαράθεση θα τελειώσει «πολύ σύντομα», απειλώντας με σοβαρές συνέπειες εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον.

Μιλώντας σε εργοστάσιο της Peterbilt Motors στο Ντέντον του Τέξας, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν είτε θα «κάνει κάτι πολύ σωστό και έξυπνο, είτε δεν θα υπάρχει για πολύ ακόμη». Αμφισβήτησε επίσης εάν μπορεί να εμπιστευτεί το Ιράν ότι θα τηρήσει οποιαδήποτε συμφωνία, λέγοντας: «Όταν κάνω μια συμφωνία με αυτή την εταιρεία, θα την τηρήσετε. Όταν κάνετε μια συμφωνία μαζί τους, είναι πολύ πιθανό να μην την τηρήσουν».