Θα δικαιωθεί η επιλογή του Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στην Ισπανία;

Οι Ισπανοί θα προσέλθουν στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου, αρκετούς μήνες νωρίτερα από το προβλεπόμενο, μετά την απόφαση του σοσιαλιστή πρωθυπουργού της χώρας, Πέδρο Σάντσεθ, να προκηρύξει πρόωρες γενικές εκλογές τη Δευτέρα (5/10) το πρωί.

Η εκλογική αναμέτρηση, η οποία θα είναι η πέμπτη γενική εκλογή αναμέτρηση στην Ισπανία μέσα σε 10 χρόνια, αναμένεται να κυριαρχηθεί από την αυξανόμενη οργή για τη στεγαστική κρίση.

Όπως αναφέρει και ο Guardian, παρότι οι επόμενες γενικές εκλογές επρόκειτο να διεξαχθούν κάποια στιγμή πριν από το τέλος του ερχόμενου καλοκαιριού, ο Σάντσεθ αποφάσισε να ρισκάρει επισπεύδοντάς τες, με την ελπίδα ότι η γενικευμένη οργή για τη στεγαστική κρίση στην Ισπανία θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελός του και να του επιτρέψει να ενισχύσει την εύθραυστη πολιτική του θέση.

Η έξωση τον περασμένο μήνα της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, μιας 87χρονης γυναίκας που απομακρύνθηκε από το σπίτι της στη Μαδρίτη, όπου ζούσε επί 70 χρόνια, προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ απάντησε καταρτίζοντας έκτακτα μέτρα, τα οποία κατατέθηκαν στο κοινοβούλιο στα τέλη της περασμένης εβδομάδας. Παρά την εμφανή ένταση της λαϊκής δυσαρέσκειας, το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), το ακροδεξιό Vox και το δεξιό, φιλοανεξαρτησιακό καταλανικό κόμμα Junts καταψήφισαν τα μέτρα, εξοργίζοντας τους υπερασπιστές του δικαιώματος στη στέγαση και πολλούς απλούς Ισπανούς.

Ο Σάντσεθ, ο οποίος έχει δικαίως τη φήμη του πραγματιστή, του πολιτικού που παίρνει ρίσκα και αυτοσχεδιάζει, είδε την ευκαιρία του. Ενώ οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι τα οκτώ χρόνια στην εξουσία θα έπρεπε να του είχαν δώσει αρκετό χρόνο για να αντιμετωπίσει τα στεγαστικά προβλήματα της Ισπανίας, τόσο οι διαδηλώσεις όσο και η αντίθεση της δεξιάς στα έκτακτα μέτρα του προσφέρουν στον Σάντσεθ την ευκαιρία να αξιοποιήσει το ζήτημα για εκλογικούς σκοπούς.

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις - Το δεξιό μπλοκ

Όχι και τόσο καλά νέα για το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE) του Σάντσεθ, το οποίο εδώ και μήνες βρίσκεται πίσω από το PP. Παρότι το PP προηγείται με σαφή διαφορά, δεν φαίνεται να οδεύει προς την απόλυτη πλειοψηφία, γεγονός που θα το ανάγκαζε να βασιστεί στη στήριξη του Vox για να κυβερνήσει - πιθανότατα μέσω ενός κυβερνητικού συνασπισμού.

Εάν το Vox συγκυβερνήσει με το PP, θα είναι η πρώτη φορά που ένα ακροδεξιό κόμμα θα κυβερνήσει την Ισπανία από την επιστροφή της χώρας στη δημοκρατία, μετά τον θάνατο του Φρανθίσκο Φράνκο το 1975.

Το PP, το οποίο είχε αποκηρύξει το Vox το 2020, κατηγορώντας το ότι είναι ένα κόμμα δημαγωγών που ασκεί πολιτική βασισμένη στον «φόβο, την οργή, την αγανάκτηση και την εκδίκηση», έκτοτε έχει επιλέξει να μην έρχεται σε ευθεία σύγκρουση μαζί του και έχει επανειλημμένα σχηματίσει πραγματιστικούς περιφερειακούς συνασπισμούς με την ακροδεξιά παράταξη.

Το τίμημα για τη στήριξη του Vox σε αυτές τις περιφέρειες έχει πρόσφατα υπάρξει η υιοθέτηση της σκληρής γραμμής του κόμματος στο μεταναστευτικό, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής της «εθνικής προτεραιότητας», σύμφωνα με την οποία οι Ισπανοί που έχουν γεννηθεί στη χώρα πρέπει να έχουν προτεραιότητα έναντι όσων έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό όσον αφορά τη στέγαση και τις δημόσιες υπηρεσίες.

Γιατί ο Σάντσεθ πήρε το ρίσκο των πρόωρων εκλογών

Ο πρωθυπουργός μόλις και μετά βίας κατάφερε να επιστρέψει στην εξουσία στις τελευταίες γενικές εκλογές, τον Ιούλιο του 2023, αφού εξασφάλισε τη στήριξη των καταλανικών φιλοανεξαρτησιακών κομμάτων υποσχόμενος έναν αμφιλεγόμενο νόμο περί αμνηστίας για όσους είχαν εμπλακεί στην αποτυχημένη και παράνομη προσπάθεια ανεξαρτητοποίησης της Καταλονίας από την Ισπανία το 2017.

Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ, σε συνασπισμό με τη μικρότερη αριστερή συμμαχία Sumar, δυσκολεύεται να περάσει νομοθεσία σε ένα κοινοβούλιο γεμάτο εντάσεις και δεν έχει καταφέρει να εγκρίνει προϋπολογισμό από το 2023. Το Junts, το οποίο του προσέφερε υπό όρους στήριξη πριν από τρία χρόνια, επιχείρησε να αποσπάσει τα μέγιστα δυνατά ανταλλάγματα από την κυβέρνηση, μόνο και μόνο για να την εγκαταλείψει όταν το κρίνει σκόπιμο, όπως έκανε και με τα έκτακτα μέτρα για τη στέγαση.

Τα προβλήματά του, όμως, δεν τελειώνουν εκεί. Η κυβέρνηση έχει δεχθεί επίσης σφοδρή κριτική για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε την κρίση στον ισπανικό βορειοαφρικανικό θύλακα της Θέουτα, η οποία ξέσπασε όταν περίπου 70.000 άνθρωποι πέρασαν στο έδαφος από το γειτονικό Μαρόκο μέσα σε διάστημα 48 ωρών.

Τέλος, αλλά σε καμία περίπτωση τελευταίο σε σημασία, η κυβέρνηση, το κόμμα και ο στενός κύκλος συνεργατών του Σάντσεθ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών για διαφθορά τα τελευταία δύο χρόνια, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη αμηχανία σε έναν πρωθυπουργό ο οποίος ανέλαβε την εξουσία υποσχόμενος να πατάξει τη διαφθορά και τη διαπλοκή.

Μπροστά σε όλα αυτά, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί ο πρωθυπουργός μπορεί να αποφάσισε ότι μια πρόωρη εκλογική αναμέτρηση ήταν προτιμότερη από αρκετούς ακόμη μήνες νομοθετικού αδιεξόδου, αλληλοκατηγοριών και δυσάρεστων πρωτοσέλιδων.

Τι ακολουθεί

Ο Σάντσεθ, ένας πολιτικός με σχεδόν «γατίσια» αποθέματα πολιτικής επιβίωσης, θα ελπίζει ότι οι προσπάθειές του να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση θα έρθουν σε έντονη αντίθεση με εκείνες των δεξιών αντιπάλων του και, ως εκ τούτου, θα κινητοποιήσουν τους απογοητευμένους ψηφοφόρους.

Φρόντισε επίσης, στην ομιλία του τη Δευτέρα (5/10), να υπενθυμίσει στους πολίτες ότι είναι ένας από τους λίγους πολιτικούς ηγέτες που έχουν αντιταχθεί στον Ντόναλντ Τραμπ, ότι έχει επανειλημμένα επικρίνει το Ισραήλ για τις ενέργειές του στη Γάζα και ότι έχει προειδοποιήσει για τον θάνατο και την καταστροφή που προκαλεί η κλιματική κρίση.

Ίσως όχι απροσδόκητα, δεδομένων των διακυβευμάτων, ο πρωθυπουργός επιχειρεί για ακόμη μία φορά να παρουσιάσει αυτές τις εκλογές ως μια απλή επιλογή μεταξύ προοδευτικής και αντιδραστικής πολιτικής. «Εσείς, οι άνδρες και οι γυναίκες της Ισπανίας, πρέπει να αποφασίσετε αν θέλετε να ακολουθήσετε το ακροδεξιό κύμα που οδηγεί στην οπισθοδρόμηση όπου κι αν κυβερνά ή αν θέλετε να διασφαλίσετε ότι η Ισπανία θα παραμείνει προπύργιο της ανοιχτής κοινωνίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της περιβαλλοντικής υπευθυνότητας», δήλωσε το πρωί της Δευτέρας.

Οι αντίπαλοι του Σάντσεθ, από την πλευρά τους, θα ελπίζουν ότι, έπειτα από οκτώ χρόνια, το κοινό έχει πλέον κουραστεί και απογοητευτεί και ότι ο μεγάλος επιζών της ισπανικής πολιτικής έχει επιτέλους χάσει τη λάμψη του.