Από αναισθητικό νοσοκομείου... ναρκωτικό σε ηλεκτρονικά τσιγάρα: Ο εφιάλτης των «Zombie Vapes»

Επικίνδυνο φαινόμενο φαίνεται ότι έχει γίνει το άτμισμα που σε μετατρέπει σε «ζόμπι» στην Ασία, ο λόγος για τα τα ηλεκτρονικά τσιγάρα που εμπεριέχουν ετομιδάτη, ένα κατασταλτικό φάρμακο που κυκλοφορεί παράνομα, κυρίως μέσω εφαρμογών όπως το Telegram και το WeChat.

Τα συγκεκριμένα ηλεκτρονικά τσιγάρα σε «φτιάχνουν» γρήγορα με τους χρήστες να παρομοιάζουν την εμπειρία με αυτή της χρήσης υποξείδιου του αζώτου και κεταμίνης.

Υπάρχει, ωστόσο, μία σημαντική διαφορά: σε μεγαλύτερες δόσεις, η ετομιδάτη μπορεί να προκαλέσει τραυλισμό και μηχανικές, ανεξέλεγκτες κινήσεις του σώματος. Από εκεί προέκυψε και η ονομασία «zombie vapes».

Από αναισθητικό σε νέο ναρκωτικό

Η ετομιδάτη - σύμφωνα με το ρεπορτάζ του VICE - συντέθηκε για πρώτη φορά το 1964 και χρησιμοποιήθηκε ως αναισθητικό σε επείγουσες ιατρικές καταστάσεις. Ως ψυχαγωγική ουσία εμφανίστηκε στην Κίνα το 2021, σε μια περίοδο κατά την οποία τα νέα ψυχοδραστικά και οι ουσίες της γκρίζας αγοράς χρησιμοποιούνταν ολοένα περισσότερο ως τρόπος παράκαμψης της απαγόρευσης των ναρκωτικών.

Η ουσία δρα στους υποδοχείς GABA, επιβραδύνοντας τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Μπορεί να περιορίσει το άγχος και να προκαλέσει μια αίσθηση αποσύνδεσης από το περιβάλλον, όμως, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν προκαλεί παραισθήσεις αντίστοιχες με εκείνες της κεταμίνης, ούτε ενισχύει τη νευροπλαστικότητα ή αντιμετωπίζει την κατάθλιψη. Αντίθετα, ειδικοί εκτιμούν ότι είναι πιθανό να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.

Η δυνατότητα χρήσης της μέσω ενός διακριτικού ηλεκτρονικού τσιγάρου φαίνεται πως συνέβαλε στην ταχεία εξάπλωσή της στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία, όπου οι αυστηρές ποινές και η εκτεταμένη επιτήρηση αναγκάζουν τους χρήστες να καταφεύγουν σε όλο και πιο δυσδιάκριτους τρόπους κατανάλωσης, όπως γράφει το VICE.

Βίντεο στα social media με χρήστες να κινούνται σαν «ζόμπι»

Η ετομιδάτη δεν έχει ακόμη εμφανιστεί σε μεγάλη κλίμακα στην Ευρώπη, τη Βρετανία ή τις ΗΠΑ. Αντίθετα, τα «zombie vapes» έχουν αποκτήσει σημαντική δημοτικότητα σε χώρες όπως η Ιαπωνία και η Σιγκαπούρη.

Στα social media κυκλοφορούν βίντεο με χρήστες να εμφανίζουν ασυνήθιστες και ανεξέλεγκτες κινήσεις. 

Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να περιορίσουν την εξάπλωση της ουσίας, επιβάλλοντας απαγορεύσεις στην ετομιδάτη και ποινές φυλάκισης τόσο στους χρήστες όσο και στους προμηθευτές.

Η απαγόρευση, ωστόσο, έχει οδηγήσει στην εμφάνιση νέων ουσιών-αναλόγων, όπως η μετομιδάτη (metomidate), η ισοπροποξάτη (isopropoxate) και η CF3-etomidate, οι οποίες έρχονται να αντικαταστήσουν την ετομιδάτη.

Από την κουλτούρα των rave στα «φθηνά εργαλεία λήθης»

Η εξάπλωση των «zombie vapes» εντάσσεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε μια ευρύτερη αλλαγή στην κουλτούρα των ναρκωτικών. Οι παραδοσιακές ψυχοδραστικές ουσίες, όπως το LSD και η ψιλοκυβίνη, φαίνεται να δίνουν χώρο σε νέα, συνθετικά ναρκωτικά που προσφέρουν πιο «κενές» και απρόβλεπτες εμπειρίες.

Τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, ο αείμνηστος χημικός Sasha Shulgin δημιούργησε εκατοντάδες νέες ψυχοδραστικές ουσίες στο εργαστήριό του, πειραματιζόμενος με τον ίδιο και έναν μικρό κύκλο φίλων του.

Ορισμένες από τις πιο γνωστές ανακαλύψεις του, μεταξύ των οποίων το MDMA και το 2C-B, υιοθετήθηκαν από ravers και άλλες αντισυμβατικές κοινότητες, οι οποίες ανέπτυξαν με τον χρόνο πρακτικές για πιο ασφαλή ψυχαγωγική χρήση

. Η εξάπλωση της ετομιδάτης ακολουθεί διαφορετική πορεία. Δεν συνδέεται με κάποια συγκεκριμένη υποκουλτούρα, αισθητική ή μουσικό είδος. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται στα νοσοκομεία και μετατράπηκε σε καταναλωτικό προϊόν, μετά τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν σε αρκετές χώρες στη spice και την προποφόλη, ένα ακόμη αναισθητικό που είχε γίνει αντικείμενο κατάχρησης τη δεκαετία του 2010.