Γιατί εκατοντάδες χιλιάδες μαθητές στη Γαλλία βρίσκονται στους δρόμους - «Δοκιμάζεται» η κυβέρνηση

Η Γαλλία δυσκολεύεται να περιορίσει τις μεγαλύτερες μαθητικές κινητοποιήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Αυτό που ξεκίνησε ως διαμαρτυρία υπέρ εκπαιδευτικών που απεργούσαν σε ένα λύκειο στα προάστια βόρεια του Παρισιού έχει εξελιχθεί σε εθνική κρίση.

Εκατοντάδες σχολεία έχουν αναγκαστεί να κλείσουν και περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι έχουν τεθεί υπό κράτηση από την αστυνομία, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι ανήλικοι χωρίς προηγούμενο ποινικό μητρώο. Μαθητές, εκπαιδευτικοί και αστυνομικοί έχουν τραυματιστεί. Ένας μαθητής στη βορειοανατολική πόλη Λανς έχασε το χέρι του, όταν σύμφωνα με πληροφορίες σήκωσε μια χειροβομβίδα, ενώ ένας άλλος στην Τουρ έχασε ένα μάτι.

Σύμφωνα με το CNN, η επόμενη μεγάλη δοκιμασία για την γαλλική κυβέρνηση ήταν η σημερινή (6/10), όπου συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι σε πορείες διαμαρτυρίας σε ολόκληρη τη χώρα.

Τι συμβαίνει

Η αρχική διαμαρτυρία στο λύκειο Saint-Exupery σε προάστιο του Παρισιού στις 21 Σεπτεμβρίου προσέλκυσε ελάχιστη προσοχή. Οι μαθητές είχαν ενωθεί με τους εκπαιδευτικούς τους, διαμαρτυρόμενοι για την έλλειψη προσωπικού και πόρων. Όταν τα αιτήματά τους ικανοποιήθηκαν και στάλθηκε επιπλέον προσωπικό στο σχολείο, η απεργία έληξε, όμως μέχρι τότε η σπίθα είχε ήδη ανάψει.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο των μαθητών Μανές Ναντέλ, οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν σαν πυρκαγιά. «Είναι ένας πρωτοφανής αριθμός σχολείων που συμμετέχουν πλέον», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το υπουργείο Παιδείας της Γαλλίας έχει «κατακλυστεί πλήρως από την κρίση».

Μαθητές σε λύκεια του Παρισιού και της ευρύτερης περιοχής άρχισαν να αποκλείουν τις εισόδους και μέσα σε λίγες ημέρες παρόμοιες εικόνες καταγράφηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, από τη Λιλ στον βορρά έως τη Μασσαλία στον νότο. Εικόνες με μαθητές να βάζουν φωτιά σε κάδους απορριμμάτων, να στήνουν οδοφράγματα, να επιτίθενται σε εκπαιδευτικούς και να συγκρούονται με την αστυνομία προκάλεσαν ερωτήματα σχετικά με την αντίδραση των αστυνομικών αρχών και την εμπλοκή της Αριστεράς. Περισσότερα από 100 λύκεια έχουν υποστεί ζημιές από την έναρξη του κινήματος διαμαρτυρίας.

Οι επικριτές κατηγόρησαν την αστυνομία για υπερβολικά σκληρή αντιμετώπιση. Σε βίντεο καταγράφηκε αστυνομικός στο Αλενσόν να κάνει κεφαλοκλείδωμα σε μια κοπέλα, μια τεχνική που πλέον απαγορεύεται από τον νόμο.

Η βία και η ταχύτητα με την οποία εξαπλώθηκαν οι διαμαρτυρίες αιφνιδίασαν πολλούς, όμως τα παράπονα των μαθητών είναι διαχρονικά: ένα υπερπλήρες, ανεπαρκώς εξοπλισμένο και υποστελεχωμένο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο πολλοί μαθητές θεωρούν πλέον ακατάλληλο για τον σκοπό που καλείται να επιτελέσει. Εδώ και χρόνια κυκλοφορούν βίντεο που δείχνουν αίθουσες με ανεπαρκή αριθμό θρανίων ή καρεκλών, αλλά και μαθητές να διαπιστώνουν ότι τα μαθήματά τους ακυρώνονται όταν ένας εκπαιδευτικός απουσιάζει και δεν αντικαθίσταται.

Η αύξηση των γεννήσεων στη Γαλλία το 2010 έχει οδηγήσει σε αύξηση του αριθμού των μαθητών λυκείου, οι οποίοι πλέον φοιτούν σε σχολεία που έχουν υποστεί επί χρόνια περικοπές στη χρηματοδότηση σε πραγματικούς όρους. Τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης διαθέτουν πλέον λιγότερους εκπαιδευτικούς από ό,τι το 2008, παρά το γεγονός ότι έχουν εγγραφεί επιπλέον 250.000 μαθητές. Στον δημόσιο τομέα, το 70% των τάξεων έχει περισσότερους από 30 μαθητές.

Ποια είναι η αντίδραση της κυβέρνησης

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η αντίδραση της κυβέρνησης ήταν αργή και ότι δεν έλαβε υπόψη τη σοβαρότητα της κατάστασης. Αρχικά, μεγάλο μέρος της επικεντρώθηκε στο αριστερό κόμμα LFI και στην παρουσία του στα οδοφράγματα. Το κόμμα, με επικεφαλής τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο οποίος αναμένεται να έχει ισχυρή παρουσία στις προεδρικές εκλογές της ερχόμενης άνοιξης, έχει επανειλημμένα υπερασπιστεί τόσο το δικαίωμα των μαθητών να διαμαρτύρονται όσο και το δικαίωμα του ίδιου του κόμματος να βρίσκεται στις κινητοποιήσεις.

Παράλληλα, μεγάλη έμφαση έχει δοθεί στην ανάγκη για αποφασιστική αστυνομική αντίδραση και στο κόστος των διαμαρτυριών. Οι ζημιές στα σχολεία της ευρύτερης περιοχής του Παρισιού και μόνο υπολογίζεται ότι ανέρχονται σε 7 εκατομμύρια ευρώ.

Αρχικά υπήρξε μια παραχώρηση σχετικά με τα δίδακτρα στα τεχνολογικά λύκεια, τα οποία επρόκειτο να εφαρμοστούν από το 2027, όμως το σχετικό μέτρο έχει πλέον αφαιρεθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό. «Η αντίδραση της κυβέρνησης είναι ανεύθυνη και επιβεβαιώνει ακριβώς γιατί οι μαθητές είναι οργισμένοι, επειδή ποτέ δεν εισακούονται», δήλωσε ο Μανές. «Απαντούν μόνο με καταστολή».

Οι διαδηλωτές έχουν πλέον την πλήρη προσοχή της κυβέρνησης, ιδιαίτερα μετά την έξαρση της βίας στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, όταν ο υπουργός Εσωτερικών επισήμανε ότι υπήρξε μετάβαση από τις μαθητικές διαμαρτυρίες στην αστική βία και περίπου 2.000 άνθρωποι τέθηκαν υπό κράτηση μέσα σε μία μόνο ημέρα. Την Παρασκευή (2/10), ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Γκεφρέ συναντήθηκε με εκπροσώπους των μαθητών. Ωστόσο, δεν επιτεύχθηκε συμφωνία και αμέσως μετά οι μαθητικοί εκπρόσωποι κάλεσαν σε μαζική συμμετοχή στις κινητοποιήσεις της Τρίτης (6/10).

Η αντίδραση της κυβέρνησης δυσχεραίνεται από την κακή κατάσταση των δημόσιων οικονομικών. Προσπαθεί να περάσει έναν προϋπολογισμό για το 2027 που θα περιορίζει το έλλειμμα περίπου στο 5% του ΑΕΠ, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω επώδυνων περικοπών στις δημόσιες δαπάνες. Την περασμένη εβδομάδα, η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου ξεπέρασε για λίγο το 5%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2002, καθώς οι διαμαρτυρίες ενίσχυσαν τις ανησυχίες για τις δημοσιονομικές προοπτικές της χώρας.

Οι ταραχές έδωσαν ουσιαστικά το έναυσμα για μια προδιαγεγραμμένα σκληρή μάχη μεταξύ της Ακροδεξιάς και της Αριστεράς για την προεδρία, την ώρα που το κέντρο δυσκολεύεται να διατηρήσει τη δυναμική του στις δημοσκοπήσεις. Για την Αριστερά, οι μαθητές αποτελούν μια φυσική δεξαμενή υποστήριξης. Για την κυβέρνηση, αποτελούν πηγή αναστάτωσης και πίεσης για αύξηση των δαπανών, στην πλέον δύσκολη συγκυρία.

Ιστορικά, οι μαθητικές κινητοποιήσεις δεν έχουν εξελιχθεί καλά για τις γαλλικές κυβερνήσεις. Η μαθητική διαμαρτυρία του Μαΐου του 1968 εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη απεργία στην ιστορία της Γαλλίας, μιας χώρας που γνωρίζει καλά από απεργίες. Ένα από τα συνθήματά της ήταν: «Να είσαι ρεαλιστής, ζήτα το αδύνατο».

Η διαφορά σήμερα είναι ότι οι μαθητές που έχουν βγει και πάλι στους δρόμους δεν αισθάνονται ότι ζητούν πολλά. Στην πραγματικότητα, λένε ότι απαιτούν το απολύτως στοιχειώδες: ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα τους επιτρέπει να μαθαίνουν.