«Θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ»: Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο

Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επέβαλε την Παρασκευή (9/10) κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), λίγες ώρες μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης σε μία από τις πρώην δικαστές του, προκαλώντας διπλωματική σύγκρουση με τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουάσιγκτον.

Το Δικαστήριο καταδίκασε την απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την «επίθεση κατά του κράτους δικαίου και των ίδιων των θεμελίων της διεθνούς έννομης τάξης», ενώ κάλεσε τα 125 κράτη-μέλη του να αναλάβουν δράση για την υπεράσπισή του. «Το Δικαστήριο δεν μπορεί να σταθεί μόνο του. Η τύχη του βρίσκεται πλέον και στα χέρια των κρατών που το δημιούργησαν», ανέφερε σε ανακοίνωσή του. «Δεν πρόκειται απλώς για την υπεράσπιση ενός θεσμού, αλλά για τη διαφύλαξη της διεθνούς τάξης που βασίζεται στο κράτος δικαίου. Η Ιστορία θα κρίνει αυτή τη στιγμή».

Η κυβέρνηση Τραμπ διατηρεί εδώ και χρόνια εχθρική στάση απέναντι στο Δικαστήριο, το οποίο ιδρύθηκε το 2002 με σκοπό τη δίωξη εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονιών, και έχει επιβάλει στο παρελθόν κυρώσεις σε εισαγγελείς και δικαστές του. Η απόφαση της Παρασκευής θα μπορούσε να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες, καθώς ενδέχεται να τιμωρηθούν ακόμη και εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στο ίδιο το Δικαστήριο.

«Ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ασκήσει δίωξη σε Αμερικανούς», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε αρχικά από το Reuters. «Γι' αυτό, σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Θα απαγορεύσουμε τις συναλλαγές με αυτό το παράνομο Δικαστήριο, διακόπτοντας τους πόρους του και παραλύοντας την ικανότητά του να λειτουργεί».

Το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε τις κυρώσεις, προβλέποντας αρχική περίοδο χάριτος έξι μηνών, καθώς και ορισμένες εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν συγκεκριμένες συναλλαγές οι οποίες αφορούν τηλεπικοινωνίες, λογισμικό, καταβολή συντάξεων και υποθέσεις κρατουμένων.

Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι κυρώσεις έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να δοθεί στο Δικαστήριο και στα κράτη-μέλη του η δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες των ΗΠΑ. Πρόσθεσε ότι τα μέτρα θα προσαρμοστούν εάν δεν ικανοποιηθούν οι αμερικανικές απαιτήσεις.

Η Ουάσιγκτον έχει καταδικάσει το ΔΠΔ για τα εντάλματα σύλληψης που εξέδωσε σε βάρος Ισραηλινών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και για προηγούμενη έρευνα σχετικά με ενέργειες Αμερικανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν, την οποία το Δικαστήριο αναφέρει ότι έχει υποβαθμίσει ως προς την προτεραιότητά της.

«Οι κυρώσεις αποσκοπούν στην υπονόμευση του κράτους δικαίου σε διεθνές επίπεδο και του έργου που επιτελεί ένας ανεξάρτητος δικαστικός θεσμός», δήλωσε στο Reuters η αναπληρώτρια εισαγγελέας του ΔΠΔ, Ναζχάτ Σαχίμ Καν. «Το έργο μας θα συνεχιστεί σε όλες τις υποθέσεις, τις έρευνες και τις διώξεις μας».

Το ΔΠΔ και το Νόμπελ Ειρήνης

Το ΔΠΔ έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης σε βάρος περισσότερων από 70 προσώπων, μεταξύ των οποίων ηγέτες κρατών και σημαντικές προσωπικότητες που εμπλέκονται σε διεθνείς συγκρούσεις. Εκτός από τον Νετανιάχου, έχει ζητήσει τη σύλληψη στελεχών της Χαμάς. Μεταξύ των υπόλοιπων προσώπων για τα οποία έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης περιλαμβάνονται ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο πρώην πρόεδρος του Σουδάν, Ομάρ αλ Μπασίρ, και ο πρώην ηγέτης της Λιβύης, Μουαμάρ Καντάφι. Οι κατηγορίες σε βάρος του προέδρου της Κένυας, Ουίλιαμ Ρούτο, και του προκατόχου του, Ουχούρου Κενιάτα, αποσύρθηκαν.

Το Δικαστήριο έχει λάβει στο παρελθόν ισχυρή υποστήριξη από τα κράτη-μέλη του, στα οποία περιλαμβάνονται όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τουρκία. Έδρα του είναι η Ολλανδία, η οποία είναι μέλος τόσο της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ.

Το Νόμπελ Ειρήνης που απονεμήθηκε λίγες ώρες νωρίτερα στη Νοτιοαφρικανή νομικό Νάβι Πιλέι, η οποία υπηρέτησε στο Εφετείο του ΔΠΔ από το 2003 έως το 2008, χαρακτηρίστηκε ρητά από την επιτροπή απονομής ως κίνηση υποστήριξης προς τέτοιου είδους δικαστήρια, σε μια περίοδο κατά την οποία «δικαστές και θεσμοί του διεθνούς δικαίου δέχονται πολιτικές επιθέσεις». «Ένα διεθνές νομικό σύστημα στο οποίο οι εγκληματίες πολέμου λογοδοτούν και τα θύματα κακοποίησης δικαιώνονται αποτελεί προϋπόθεση για έναν ειρηνικό κόσμο», ανέφερε η επιτροπή.

Οι αμερικανικές κυρώσεις συνήθως απαγορεύουν σε όλες τις εταιρείες που εδρεύουν στις ΗΠΑ να συνεργάζονται με έναν οργανισμό που υπόκειται σε κυρώσεις. Αυτό μπορεί να οδηγήσει τις τράπεζες στο κλείσιμο λογαριασμών, τις ασφαλιστικές εταιρείες στη διακοπή της ασφαλιστικής κάλυψης και τις εταιρείες λογισμικού στην αναστολή της συνεργασίας τους.

Προετοιμάζονταν ήδη για το ενδεχόμενο κυρώσεων στο ΔΠΔ

Η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει στοχευμένες κυρώσεις σε αξιωματούχους του Δικαστηρίου κατά την πρώτη του θητεία, οι οποίες άρθηκαν επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν. Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε νέες κυρώσεις λίγες ημέρες μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025.

Οι αξιωματούχοι του ΔΠΔ προετοιμάζονται εδώ και μήνες για το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων στο ίδιο το Δικαστήριο. Στο πλαίσιο αυτό, μεταφέρουν τους υπολογιστές των γραφείων τους από το λογισμικό της Microsoft σε εναλλακτικές λύσεις ανοικτού κώδικα και προχωρούν σε νέες διευθετήσεις για τις τραπεζικές συναλλαγές και την ασφάλιση υγείας.

Ο γραμματέας του Δικαστηρίου, Οσβάλντο Ζαβάλα Γκίλερ, κάλεσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα την Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει τον λεγόμενο «μηχανισμό αποκλεισμού» (blocking mechanism), ο οποίος επιτρέπει στην ΕΕ να προστατεύει τις ευρωπαϊκές χώρες από τις εξωεδαφικές επιπτώσεις των κυρώσεων.

Στην ανακοίνωσή του, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καθυστέρησαν την επιβολή των κυρώσεων, ελπίζοντας ότι το ΔΠΔ και τα κράτη που έχουν προσχωρήσει στο ιδρυτικό Καταστατικό της Ρώμης θα αντιμετώπιζαν τις αμερικανικές ανησυχίες, κάτι που, όπως υποστήριξε, δεν συνέβη. «Είτε το ΔΠΔ θα σταματήσει τις απειλές του είτε εμείς θα βάλουμε τέλος στο ΔΠΔ. Αναμένουμε από τους συμμάχους μας, πολλοί από τους οποίους συμμετέχουν στο Δικαστήριο και βασίζονται στους Αμερικανούς στρατιωτικούς για την άμυνά τους, να περιορίσουν τη δράση του», δήλωσε ο Ρούμπιο.