Κυβερνοεπίθεση σε ψυγεία σούπερ μάρκετ στη Γαλλία: Πώς έγινε και ο φόβος για τις οικιακές «έξυπνες» συσκευές

Αρκετές εκατοντάδες σούπερ μάρκετ στη Γαλλία έπεσαν θύματα κυβερνοεπίθεσης τη νύχτα της Κυριακής (11/10) προς τη Δευτέρα (12/10), με στόχο τα συστήματα ψύξης τους.

Παρότι φαινομενικά πρόκειται για μια απλή επίθεση, είχε τραγικές συνέπειες. Άδεια ράφια, τρόφιμα που πετάχτηκαν στα σκουπίδια, κατεστραμμένοι καταψύκτες - και πολλές απορίες.

Σύμφωνα με τη Le Parisien, κακόβουλοι δράστες απέκτησαν τον έλεγχο μιας διεπαφής που επιτρέπει την απομακρυσμένη ρύθμιση της θερμοκρασίας και της απόψυξης των επαγγελματικών ψυγείων της δανέζικης εταιρείας Danfoss. Οι ρυθμίσεις των συσκευών αρκετών αλυσίδων άλλαξαν ξαφνικά εξ αποστάσεως, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η εσωτερική τους θερμοκρασία. Η λειτουργία απόψυξης ενεργοποιήθηκε συνεχώς και σε έντονη λειτουργία, με στόχο η θερμοκρασία να φτάσει έως και τους 50 βαθμούς Κελσίου.

Οι συσκευές αυτές χρησιμοποιούνται σε εκατοντάδες καταστήματα των αλυσίδων Intermarche, Monoprix, Netto και Super U. Επηρεάστηκαν τουλάχιστον 300 καταστήματα του ομίλου Les Mousquetaires, στον οποίο ανήκουν οι Intermarche και ορισμένα καταστήματα Netto, περίπου 100 καταστήματα του συνεταιρισμού U, 80 καταστήματα Carrefour και δύο καταστήματα Auchan.

Τα προϊόντα που βρίσκονταν τουλάχιστον σε ένα μέρος των ψυγείων υπέστησαν ζημιές, με αποτέλεσμα να καταλήξουν στα σκουπίδια τόνοι τροφίμων. Το ύψος των οικονομικών απωλειών δεν έχει ακόμη υπολογιστεί.

Ο κατασκευαστής κάνει λόγο για «παλαιές συσκευές που έχουν φτάσει στο τέλος της διάρκειας ζωής τους και δεν λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις λογισμικού ή ασφαλείας». «Η Danfoss συνιστά εδώ και καιρό στους πελάτες της να διατηρούν τα ψυγεία τους ενημερωμένα και να μεταβαίνουν από τις παλαιότερες γενιές συσκευών στις πιο σύγχρονες λύσεις λογισμικού», επισημαίνει η εταιρεία.

Πώς έδρασαν οι χάκερ

Οι επιτιθέμενοι εντόπισαν, μέσω της μηχανής αναζήτησης Shodan, συσκευές της Danfoss που ήταν «εκτεθειμένες» στο διαδίκτυο. Οι προθήκες και οι θάλαμοι ψύξης δεν είναι συνδεδεμένοι με το διαδίκτυο των καταστημάτων, διαθέτουν όμως κάρτα 3G, μέσω της οποίας λαμβάνουν ενημερώσεις και επιτρέπουν την απομακρυσμένη παρακολούθηση των μεταβολών της θερμοκρασίας.

Η νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων, ιδίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να παρακολουθούν διαρκώς αυτές τις μεταβολές. Η διαδικασία πραγματοποιείται εξ αποστάσεως, συχνά από εξωτερικούς συνεργάτες που ειδικεύονται στα συστήματα ψύξης.

Με λίγα μόνο κλικ, οι χάκερ απέκτησαν πρόσβαση σε μια ιστοσελίδα σύνδεσης με τον πίνακα ελέγχου των ψυγείων. «Εκμεταλλεύτηκαν μια ευπάθεια σε ένα κεντρικό σύστημα που ελέγχει είτε μια σειρά συσκευών σε ένα σούπερ μάρκετ είτε μία μόνο συσκευή», εξηγεί ο Κεβέν Τελιέ, ειδικός στην κυβερνοασφάλεια της εταιρείας Synacktiv, η οποία ειδικεύεται στον έλεγχο της ασφάλειας πληροφοριακών συστημάτων μέσω προσομοιωμένων επιθέσεων.

Αφού συνδέθηκαν στο συγκεκριμένο εργαλείο ελέγχου, οι δράστες μπόρεσαν να αυξήσουν εξ αποστάσεως τη θερμοκρασία των ψυγείων, ενεργοποιώντας αιφνιδιαστικά και με ιδιαίτερη ένταση τη λειτουργία απόψυξης.

Ποιες είναι οι συνέπειες για τα ψώνια

Υπάρχει κίνδυνος να αγοράσει κάποιος τρόφιμα ακατάλληλα για κατανάλωση, εάν επισκέφθηκε ένα από τα καταστήματα που επλήγησαν από την κυβερνοεπίθεση τη Δευτέρα; Από την πλευρά της Intermarche, οι διαβεβαιώσεις είναι ότι ο κίνδυνος είναι περιορισμένος. «Οι ομάδες μας ενημερώθηκαν και βρίσκονταν επί ποδός σε όλα τα καταστήματα από τις 04:30 ή τις 05:00 το πρωί, προκειμένου να αδειάσουν τα ψυγεία που είχαν επηρεαστεί», δήλωσε εκπρόσωπος της αλυσίδας.

Δεν επηρεάστηκαν απαραίτητα όλα τα ψυγεία ενός καταστήματος με τον ίδιο τρόπο. Στο κατάστημα Intermarche της Ισί-λε-Μουλινό, στην περιοχή Ο-ντε-Σεν, πετάχτηκαν προϊόντα αξίας περίπου 50.000 ευρώ. Ανάμεσά τους ήταν όλα τα παγωτά και τα αλλαντικά, ενώ το ψυγείο με τα γιαούρτια δεν επηρεάστηκε.

Σε ορισμένα καταστήματα, η λειτουργία αναμένεται να έχει επανέλθει στην κανονικότητα ήδη από σήμερα (13/10). «Ωστόσο, όλα θα εξαρτηθούν από τις δυνατότητες ανεφοδιασμού και τις παραδόσεις», επισημαίνει η Intermarche. Ωστόσο, ορισμένες προθήκες ψύξης υπέστησαν ζημιές και ενδέχεται να μην μπορούν να λειτουργήσουν ξανά κανονικά.

Έχουν σημειωθεί παρόμοια περιστατικά αλλού;

Το λογισμικό ελέγχου της Danfoss, με την ονομασία AK-SM 800A, χρησιμοποιείται σε ολόκληρο τον κόσμο. Παρουσιάζει ευπάθειες που είναι γνωστές από το 2023 και τις οποίες ο ίδιος ο δανέζικος κατασκευαστής έχει χαρακτηρίσει «κρίσιμες», μεταξύ άλλων λόγω του κινδύνου κατάληψης του ελέγχου του συστήματος από τρίτους.

Μάλιστα, πριν από αρκετούς μήνες, ερευνητές στον τομέα της κυβερνοασφάλειας είχαν ενημερώσει την Danfoss για κενά ασφαλείας που έπρεπε να διορθωθούν επειγόντως.

Παρότι υπάρχουν διαθέσιμες ενημερώσεις ασφαλείας εδώ και αρκετούς μήνες, αυτές δεν είχαν εγκατασταθεί. Η ευθύνη για την έγκαιρη κάλυψη των κενών ασφαλείας μέσω των σχετικών ενημερώσεων ανήκε στους εξωτερικούς συνεργάτες που διαχειρίζονταν τα συστήματα ψύξης.

Παρόμοιες κυβερνοεπιθέσεις σημειώθηκαν και την περασμένη άνοιξη στο Ισραήλ, όπου αντιστράφηκε η λειτουργία της ψυκτικής αλυσίδας σε εργοστάσιο τροφίμων. Επίσης, το καλοκαίρι αναφέρθηκαν περίεργα περιστατικά σε στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ, τόσο εντός της χώρας όσο και στη Γερμανία, όπου η λειτουργία απόψυξης των ψυγείων ενεργοποιήθηκε ξαφνικά και ανεξέλεγκτα.

Υπάρχει κίνδυνος για τις οικιακές συσκευές;

Τα οικιακά ψυγεία που είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο μέσω του οικιακού δικτύου δεν εκτίθενται σε αντίστοιχη διαδικτυακή διεπαφή που επιτρέπει τον απομακρυσμένο έλεγχό τους, σύμφωνα με τον ειδικό της Synacktiv. «Δεν είναι δυνατό να παραβιαστούν εξ αποστάσεως, εκτός εάν έχετε τροποποιήσει τις ρυθμίσεις του δρομολογητή σας και έχετε ανοίξει μια μη ασφαλή πρόσβαση στο διαδίκτυο», εκτιμά ο Κεβέν Τελιέ.

Όπως προσθέτει, «τα βιομηχανικά συστήματα είναι πολύ πιο δύσκολο να ενημερωθούν και να συντηρηθούν, ώστε να διατηρούνται σε καλή κατάσταση λειτουργίας».

Το χρονικό της κυβερνοεπίθεσης

Σύμφωνα με το France24, χάκερ ανέβασαν μέσα σε μία νύχτα τη θερμοκρασία των ψυγείων και των καταψυκτών σε πολλά γαλλικά σούπερ μάρκετ έως τους 50 βαθμούς Κελσίου, προκαλώντας πυρκαγιές και αλλοιώσεις τροφίμων σε αρκετές εκατοντάδες καταστήματα, στο πλαίσιο μιας μεγάλης κυβερνοεπίθεσης.

Η εισαγγελία του Παρισιού ανακοίνωσε ότι πρόκειται για μια «ευρείας κλίμακας» επίθεση, η οποία «επηρεάζει συνδεδεμένα ψυγεία σε αρκετές μεγάλες αλυσίδες λιανικής πώλησης τροφίμων σε όλη τη Γαλλία», προκαλώντας απώλειες τροφίμων και πυρκαγιές. Περίπου 150 έως 200 καταστήματα της Intermarche και σχεδόν 100 καταστήματα της Cooperative U έγιναν στόχος της επίθεσης, σύμφωνα με τις ίδιες τις αλυσίδες. Τα συγκεκριμένα καταστήματα θα πρέπει να «πετάξουν όλα τα προϊόντα» που είναι νωπά και κατεψυγμένα, δήλωσε η Intermarche στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP).

Ο διευθύνων σύμβουλος της Cooperative U, Ντομινίκ Σελσέρ, χαρακτήρισε την επίθεση «πρωτοφανή» και επιβεβαίωσε ότι η κυβερνοεπίθεση επηρεάζει τα συστήματα ψύξης από το βράδυ της Κυριακής (11/10). «Η στοχοποίηση εξοπλισμού που είναι απαραίτητος για τη συντήρηση των νωπών προϊόντων και τον εφοδιασμό του γαλλικού πληθυσμού με τρόφιμα είναι εξαιρετικά σοβαρή και πρωτοφανής. Είναι απαράδεκτη», έγραψε στην πλατφόρμα X.

Η Carrefour ανακοίνωσε ότι επλήγησαν 80 από τα σούπερ μάρκετ της, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι η συντριπτική πλειονότητα των 6.000 καταστημάτων της δεν επηρεάστηκε. Στόχος της επίθεσης έγιναν επίσης περίπου 30 καταστήματα της Monoprix, όπως επιβεβαίωσε η αλυσίδα. Το τηλεοπτικό δίκτυο BFM TV μετέδωσε ότι οι χάκερ «κατάφεραν να ενεργοποιήσουν εξ αποστάσεως την επί τούτου απόψυξη των συστημάτων ψύξης σε πολλά καταστήματα» της μεγαλύτερης αλυσίδας σούπερ μάρκετ της Γαλλίας, της E. Leclerc.

Η εισαγγελία του Παρισιού επιβεβαίωσε ότι ξεκίνησε έρευνα για την «ευρείας κλίμακας κυβερνοεπίθεση που επηρεάζει τα ψυγεία αρκετών μεγάλων αλυσίδων λιανικής πώλησης τροφίμων σε όλη τη Γαλλία». Η έρευνα αποσκοπεί στο να «εντοπιστούν τα θύματα και να διαπιστωθεί η σύνδεση με τις ζημιές που ανέφεραν, όσον αφορά τις απώλειες τροφίμων και την εκδήλωση πυρκαγιών», ανέφερε η εισαγγελία.

Η Intermarche καταδίκασε τη σπατάλη τροφίμων και τις οικονομικές απώλειες που προκάλεσε η επίθεση, χωρίς να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία για το ύψος τους. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα με τα ασφάλιστρα, καθώς ορισμένα δεν «καλύπτουν αυτού του είδους» τα περιστατικά εντός καταστημάτων. Σύμφωνα με το BFM TV, οι θερμοκρασίες «μεταβλήθηκαν εξ αποστάσεως, με αποτέλεσμα να καταστραφούν αποθέματα νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων».