Ρωμαϊκό οχυρό στην Ουαλία «ζωντανεύει» τον θρύλο του αυτοκράτορα Μάγνου Μαξίμου

Ο Μάγνος Μάξιμος, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας που κυβέρνησε τη Βρετανία τον 4ο αιώνα, ηγήθηκε των στρατευμάτων του εναντίον των Πικτών και των Σκώτων, αλλά η θεωρία ότι δημιούργησε επίσης ένα στρατιωτικό στρατόπεδο κοντά στον λόφο Φρένι Φορ στην Ουαλία βασιζόταν μέχρι τώρα στη λαογραφική παράδοση.

Τώρα, νομίσματα του 4ου αιώνα, μεταξύ άλλων ευρημάτων σε ένα νεοανακαλυφθέν ρωμαϊκό οχυρό στο Πέμπροκσιρ, υποδηλώνουν ότι η μεσαιωνική ιστορία ήταν ριζωμένη στην πραγματικότητα, προκαλώντας τον ενθουσιασμό των αρχαιολόγων.

Η ανακάλυψη που «ξεκλειδώνει» το μεσαιωνικό έπος

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, το οχυρό ανακαλύφθηκε από τον Δρ Μάρκ Μέρονι, διακεκριμένο ειδικό στη ρωμαϊκή περίοδο από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Ο ίδιος ηγείται μιας ανασκαφής που ζωντανεύει μια ιστορία για τον Μάγνο Μάξιμο, όπως αυτή εξιστορείται στο Mabinogion, μια συλλογή μεσαιωνικών επικών ιστοριών με μύθους, μαγεία και θαύματα.

Ο Μέρονι εξέφρασε τον ενθουσιασμό του για το γεγονός ότι αυτό το τοπίο φιλοξενούσε τη μόνη ρωμαϊκή στρατιωτική τοποθεσία κοντά στο σημείο όπου το Mabinogion τοποθετεί τον αυτοκράτορα. «Αν ο Μάγνος Μάξιμος ήταν εκεί, πρέπει να υπήρχε ένας στρατός εκεί», ανέφερε.

«Είναι μια τόσο απομακρυσμένη περιοχή, αλλά η ιστορία αναφέρει την ανατολικότερη κορυφή των λόφων Πρεσέλι, όπου ακριβώς βρίσκεται αυτή η τοποθεσία. Η παρουσία ενός βαριά οχυρωμένου ρωμαϊκού βοηθητικού οχυρού μπορεί να βοηθήσει στην εξιχνίαση του μυστηρίου ενός θρύλου του Mabinogion που αντέχει για σχεδόν 1.700 χρόνια».

Το «Όνειρο του Μακσέν» και η δορυφορική αναζήτηση

Στο Όνειρο του Μακσέν Βλέντιγκ, οι μεσαιωνικοί παραμυθάδες χρησιμοποίησαν το όνομα του αυτοκράτορα στα ουαλικά κατά την αναδιήγηση της ανόδου του στην εξουσία. Περιέγραψαν πώς, κατά τους στρατιωτικούς του ελιγμούς, έστησε το στρατόπεδό του στο Φρένι Φορ, την ανατολικότερη κορυφή των λόφων Πρεσέλι, ύψους 395 μέτρων.

Δεν υπήρχαν αρχαιολογικά στοιχεία για ρωμαϊκό στρατόπεδο πορείας ή οχυρό στην κορυφή του Φρένι Φορ ή κάτω από αυτό μέχρι τώρα. Ο Μέρονι το ανακάλυψε περίπου 3,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της κορυφής το 2024. Η δορυφορική απεικόνιση είχε δείξει ένα πειστικό περίγραμμα σε ένα ακαλλιέργητο χωράφι και, λίγο μετά την επίσκεψή του σε αυτό, το βλέμμα του τράβηξε ένα ρωμαϊκό κεραμίδι, το οποίο αποδείχθηκε ότι ήταν το πρώτο από πολλά.

Με την οικονομική υποστήριξη από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και μέσω μικροχρηματοδότησης (crowdfunding), μόλις ολοκληρώθηκε μία από τις πολλές προγραμματισμένες ανασκαφές, επιβεβαιώνοντας τη θεωρία του για την τοποθεσία και τη σημασία της.

«Πρέπει να μου κάνεις πλάκα»

Ο Μέρονι είπε ότι πριν από την ανασκαφή, ο αδελφός του, Νικ, του είχε ζητήσει χαριτολογώντας να βρει μερικά νομίσματα για να αποδείξει τη θεωρία του Μάγνου Μαξίμου. «Επέστρεψε και είπε “λοιπόν, κάνουν αυτά;”. Του είπα “πρέπει να μου κάνεις πλάκα”. Είχε βρει δύο νομίσματα που χρονολογούνται από τα τέλη του 4ου αιώνα».

«Είναι συναρπαστικό να αναλογιστεί κανείς ότι τα δύο νομίσματα ενδέχεται να συνδέονται με την ιστορία του Μακσέν Βλέντιγκ -του Μάγνου Μαξίμου- στο Mabinogion, το ουαλικό αντίστοιχο της Οδύσσειας».

Αμφισβητώντας τις ιστορικές βεβαιότητες

Ο Μέρονι είναι κορυφαίος ειδικός στη ρωμαιοβρετανική περίοδο. Στις προηγούμενες ανακαλύψεις του περιλαμβάνονται δύο ρωμαϊκές επαύλεις (βίλες), στο Φορντ του Πέμπροκσιρ και στο Κάτεσλοου του Οξφορντσάιρ. Αναγνώρισε μια ρωμαϊκή οδό κατά μήκος της νότιας πλαγιάς των λόφων Πρεσέλι το 2022, αμφισβητώντας τις υποθέσεις ότι οι Ρωμαίοι δεν είχαν προχωρήσει βαθιά στην Ουαλία.

Η έρευνά του θα δημοσιευτεί στο Antiqvvs, ένα τριμηνιαίο περιοδικό αφιερωμένο στην αρχαιολογία, την αρχαία τέχνη και την ιστορία. Ο Μάγνος Μάξιμος θα περιλαμβάνεται επίσης στο επικείμενο βιβλίο του Μέρονι με τίτλο Βίοι των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων: Από τον Αύγουστο στον Ρωμύλο Αυγουστύλο.

Με διαστάσεις 180 επί 150 μέτρα, το οχυρό βρίσκεται σε μια πλαγιά με δεσπόζουσα θέα στο γύρω τοπίο. Πιθανότατα φιλοξενούσε περίπου 500 στρατιώτες, ενώ η ανακάλυψή του ανατρέπει τις υποθέσεις ότι η αυτόχθων κελτική φυλή της περιοχής διατηρούσε ειρηνικές σχέσεις με τους Ρωμαίους εισβολείς.

Έχει «τη χαρακτηριστική μορφή τραπουλόχαρτου, με στρογγυλεμένες γωνίες» και έναν κάθετο δρόμο, σημείωσε ο Μέρονι.

Τα ευρήματα στον χώρο μέχρι στιγμής περιλαμβάνουν μια ασυνήθιστη σιδερένια γραφίδα, πολλά θραύσματα αγγείων, μεγάλες ποσότητες ρωμαϊκών κεραμιδιών και εκτεταμένα δάπεδα από συμπιεσμένο πηλό, ένα κοινό χαρακτηριστικό σε ρωμαϊκές στρατιωτικές τοποθεσίες. Έχουν διατηρηθεί ακόμη και τα ίχνη από τις αυλακώσεις των τροχών των κάρων.

Η γεωφυσική έρευνα επιβεβαίωσε την παρουσία ενός ορθογώνιου κτιρίου στο μέσον της περιφραγμένης έκτασης και ενός μεγαλύτερου ορθογώνιου κτιρίου αμέσως στα νότια.

«Αυτή η διάταξη συνάδει με την τοποθέτηση ενός κτιρίου στρατηγείου προσανατολισμένου προς τα ανατολικά, "κοιτάζοντας" έτσι τον εχθρό, καθώς και της κατοικίας του διοικητή», ανέφερε ο Μέρονι.