«Νύφες κατά παραγγελία»: Πώς δρουν τα κυκλώματα trafficking γυναικών μέσω dating apps

Η Λαλίν Γκαρσία γνώρισε τον Βρετανό σύζυγό της, Μπάρι, μέσω διαδικτυακής υπηρεσίας γνωριμιών το 2015. Ζούσε στις Φιλιππίνες και, τον Ιανουάριο του 2017, έπειτα από δύο χρόνια επικοινωνίας, συναντήθηκαν τελικά στη Μανίλα. Παντρεύτηκαν όταν εκείνη ήταν 28 ετών, ενώ ο Μπάρι ήταν περισσότερα από 20 χρόνια μεγαλύτερός της.

«Πάντα ονειρευόμουν να παντρευτώ έναν Βρετανό και να επισκεφθώ το Λονδίνο», αφηγείται. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, η συμπεριφορά του άλλαξε αμέσως μετά τον γάμο. Αρχικά, οι αλλαγές ήταν ανεπαίσθητες, αλλά στη συνέχεια της αποκάλυψε ότι ήθελε να χτυπά γυναίκες ως μέρος μιας σεξουαλικής διαστροφής.

Η Λαλίν μετακόμισε στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την Telegraph, αλλά επέστρεψε προσωρινά στις Φιλιππίνες λόγω του καθεστώτος της βίζας της. Όταν γύρισε στη Βρετανία, ο σύζυγός της τής εξασφάλισε, όπως της είπε, εργασία σε τηλεφωνικό κέντρο από το σπίτι. Στην πραγματικότητα, όμως, την κλείδωσε σε ένα δωμάτιο και την εξανάγκασε να παρέχει σεξουαλικές υπηρεσίες μέσω διαδικτυακής κάμερας.

Οι φωτογραφίες της αναρτήθηκαν σε ιστοσελίδες όπου διαφημιζόταν ως «αφέντρα» (dominatrix), ενώ άνδρες άρχισαν να επισκέπτονται το σπίτι, με την ίδια να εξαναγκάζεται να τους χτυπά. Παράλληλα, ο Μπάρι την κακοποιούσε σωματικά και σεξουαλικά, τη βίαζε και της απευθυνόταν με ρατσιστικές προσβολές. Σύμφωνα με την καταγγελία της, την ανάγκαζε επίσης να παίρνει κοκαΐνη, ενώ εκείνη στράφηκε στο αλκοόλ για να αντέξει την κατάσταση.

Παρότι έβγαζε περίπου 2.000 λίρες την εβδομάδα, λάμβανε μόλις 20 λίρες από τον σύζυγό της. Δεν είχε δικό της τραπεζικό λογαριασμό, δεν μπορούσε να βγαίνει από το σπίτι και το κινητό της παρακολουθούνταν διαρκώς. Στις αρχές του 2022 κατάφερε να διαφύγει, βρίσκοντας ένα κρυμμένο κλειδί για την εξώπορτα. Ενώ κρυβόταν κάτω από ένα αυτοκίνητο, τηλεφώνησε στην αδελφή της στις ΗΠΑ, η οποία κινητοποίησε έναν φίλο της που βρισκόταν κοντά.

Η Λαλίν υποστηρίζει ότι η βρετανική αστυνομία δεν την πίστεψε, παρά τις ενδείξεις κακοποίησης. Ο σύζυγός της συνελήφθη και κρατήθηκε για 24 ώρες, αλλά στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερος. «Υπήρχαν ρατσιστικά στερεότυπα στον τρόπο με τον οποίο με αντιμετώπιζαν. Θεωρούν ότι οι γυναίκες από τις Φιλιππίνες ενδιαφέρονται μόνο για τα χρήματα», λέει.

Σήμερα ζει και πάλι στη Μανίλα. Ο πρώην σύζυγός της, από τον οποίο πήρε διαζύγιο το 2024, φέρεται να επέστρεψε στις Φιλιππίνες αναζητώντας νέα, ακόμη νεότερη σύζυγο.

Από τα παραδοσιακά συνοικέσια στις διαδικτυακές πλατφόρμες

Ο όρος «νύφες κατά παραγγελία» περιγράφει την πρακτική μέσω της οποίας άνδρες αναζητούν συζύγους σε άλλες χώρες, συχνά μέσω εξειδικευμένων γραφείων συνοικεσίων. Αν και σήμερα η δραστηριότητα έχει μεταφερθεί κυρίως στο διαδίκτυο, οι ρίζες της φτάνουν έως την αμερικανική μεθόριο του 17ου έως του 19ου αιώνα, όταν άνδρες που εργάζονταν ως ανθρακωρύχοι, αγρότες και κτηνοτρόφοι αναζητούσαν συζύγους μέσω αγγελιών σε ευρωπαϊκές εφημερίδες.

Από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 1990, γυναίκες, κυρίως από τη Νοτιοανατολική Ασία και ιδιαίτερα από τις Φιλιππίνες, διαφημίζονταν σε έντυπους καταλόγους που απευθύνονταν σε άνδρες δυτικών χωρών. Σήμερα, η πρακτική προωθείται ως «διεθνές συνοικέσιο» μέσω εξειδικευμένων ιστοσελίδων και εφαρμογών γνωριμιών, με δυνατότητα επικοινωνίας μέσω βιντεοκλήσεων.

Το 2024, οι Βρετανοί ήταν η έκτη συχνότερη κατηγορία αλλοδαπών συζύγων γυναικών από τις Φιλιππίνες, μετά τους Αμερικανούς, τους Κινέζους, τους Καναδούς, τους Ιάπωνες και τους Νοτιοκορεάτες. Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί έναν από τους βασικούς προορισμούς για τις γυναίκες που μεταναστεύουν μέσω γάμου, ενώ οι γυναίκες από τις Φιλιππίνες συγκαταλέγονται στις ταχύτερα αυξανόμενες ομάδες αλλοδαπών που παραπέμπονται στο βρετανικό σύστημα αντιμετώπισης της σύγχρονης δουλείας λόγω εργασιακής και σεξουαλικής εκμετάλλευσης.

Το 2016, οι Φιλιππίνες θέσπισαν τον νόμο κατά των γραφείων συνοικεσίων για «νύφες κατά παραγγελία», απαγορεύοντας επιχειρήσεις που φέρνουν σε επαφή πολίτες της χώρας με αλλοδαπούς για γάμο ή συμβίωση έναντι χρημάτων ή άλλων ανταλλαγμάτων. Ωστόσο, οι ιστοσελίδες που δηλώνουν ότι προσφέρουν απλώς υπηρεσίες γνωριμιών εξαιρούνται από την απαγόρευση. Παράλληλα, εταιρείες με έδρα στο εξωτερικό μπορούν να λειτουργούν πλατφόρμες που παρακάμπτουν τη νομοθεσία.

Έτσι, μεγάλο μέρος της δραστηριότητας εξελίσσεται σε ένα ανεξέλεγκτο πεδίο, όπου η υπόσχεση γάμου μπορεί να λειτουργήσει ως προκάλυμμα για εμπορία ανθρώπων, καταναγκαστική εργασία, οικιακή δουλεία και σεξουαλική εκμετάλλευση.

Νωρίτερα φέτος, η κυβέρνηση των Φιλιππίνων προειδοποίησε ότι ορισμένα προγράμματα «νυφών κατά παραγγελία» παρουσιάζονται ως διαδικτυακές υπηρεσίες γνωριμιών, ενώ στην πραγματικότητα χρησιμοποιούνται για trafficking γυναικών. Ο Τζόσουα Ντέιβ Γκαρσία, αξιωματούχος της Επιτροπής για τους Φιλιππινέζους του Εξωτερικού, επισήμανε ότι η αναζήτηση σχέσης με αλλοδαπούς δεν απαγορεύεται, αλλά όταν εμπλέκονται χρήματα και ένας άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα, μπορεί να στοιχειοθετείται εμπορία ανθρώπων.

Η οικονομική ανισότητα και τα στερεότυπα

Η Ζαν Ενρίκες, εκτελεστική διευθύντρια του παραρτήματος Ασίας-Ειρηνικού της οργάνωσης Coalition Against Trafficking in Women (CATW), υποστηρίζει ότι οι γυναίκες από τις Φιλιππίνες στοχοποιούνται εν μέρει εξαιτίας στερεοτύπων που τις παρουσιάζουν ως πρόθυμες να παντρευτούν μεγαλύτερους άνδρες και να αναλάβουν καθήκοντα φροντίδας. Οι αντιλήψεις αυτές, σύμφωνα με την ίδια, συνδέονται με την αποικιοκρατική ιστορία της χώρας και τον ρόλο της ως πηγής εργατικού δυναμικού για οικιακές εργασίες στο εξωτερικό.

Η CATW έχει καταγράψει σημαντική αύξηση των περιστατικών trafficking γυναικών για πορνεία και γάμο στις Φιλιππίνες, από 30 περιστατικά τον μήνα το 2016 σε 112 το 2021. Οι χώρες προορισμού περιλαμβάνουν την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Ινδία, το Πακιστάν, το Ομάν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, τη Βραζιλία και τις ΗΠΑ.

«Οι νόμοι αυτοί είναι άχρηστοι, εάν οι κυβερνήσεις δεν αντιμετωπίσουν τη ζήτηση και δεν καταστείλουν τη δράση των ανδρών που αγοράζουν γυναίκες, είτε αποκαλούν αυτήν την πρακτική γάμο είτε πορνεία», υποστηρίζει η Ενρίκες. Η ίδια ζητά από τη βρετανική κυβέρνηση να παρέχει μόνιμο δικαίωμα παραμονής σε γυναίκες που διαφεύγουν από κακοποιητικούς γάμους, καθώς η επιστροφή τους στις Φιλιππίνες μπορεί να τις καταστήσει ευάλωτες σε νέα εκμετάλλευση.

Η Τζούλια Μεσάρος, αναπληρώτρια καθηγήτρια κοινωνιολογίας, μελετά τη διεθνή αγορά γάμου εδώ και περισσότερα από 15 χρόνια. Όπως εξηγεί, ορισμένοι άνδρες αναζητούν συντρόφους που θεωρούν πιο υποτακτικές από τις γυναίκες στη χώρα τους. «Αυτοί οι άνδρες αντιμετωπίζουν τις γυναίκες μέσα από φυλετικά στερεότυπα. Θεωρούν ότι οι Ασιάτισσες είναι σεξουαλικά υποτακτικές, καλύτερες στη φροντίδα και στις δουλειές του σπιτιού», σημειώνει.

Από την άλλη πλευρά, πολλές γυναίκες, ιδιαίτερα οι ανύπαντρες μητέρες, βλέπουν στον γάμο με έναν δυτικό άνδρα μια ευκαιρία οικονομικής σταθερότητας και στήριξης της οικογένειάς τους.

Η Σούζαν Κουέβα, μέλος της οργάνωσης Southeast and East Asian Women’s Association (Seeawa), χαρακτηρίζει τον νόμο του 2016 αναποτελεσματικό. Όπως υποστηρίζει, ορισμένες ιστοσελίδες απολαμβάνουν προστασία από ισχυρούς κυβερνητικούς παράγοντες, ενώ πολλές γυναίκες φοβούνται να καταγγείλουν όσα έχουν υποστεί.

Παράλληλα, καταγγέλλει ότι οι δράστες απομονώνουν τις γυναίκες μετά την άφιξή τους στο Ηνωμένο Βασίλειο, ελέγχουν τα οικονομικά τους και συχνά κρατούν τα διαβατήριά τους. Οι αστυνομικές αρχές, σύμφωνα με την ίδια, επικεντρώνονται αρκετές φορές στο μεταναστευτικό καθεστώς των θυμάτων αντί να εξετάζουν τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν.

Η Κουέβα επικαλείται, μεταξύ άλλων, την υπόθεση της 25χρονης Μπένιλιν Μπερκ και της δίχρονης κόρης της, Τζέλικα, που δολοφονήθηκαν το 2021 από τον Άντριου Ίνες στη Σκωτία. Ο Ίνες είχε γνωρίσει την Μπένιλιν μέσω ιστοσελίδας γνωριμιών και την είχε φέρει στη χώρα υποσχόμενος εργασία και στέγη. Καταδικάστηκε για τη δολοφονία της, καθώς και για σεξουαλικά εγκλήματα σε βάρος της κόρης της και ενός επτάχρονου παιδιού.

Οι απάτες και οι εικονικοί γάμοι

Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται και σε άλλες υποθέσεις. Η συντάκτρια της Telegraph δημιούργησε προφίλ σε ιστοσελίδα γνωριμιών, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως 64χρονο Βρετανό. Σύντομα έλαβε πολλά μηνύματα από γυναίκες που δήλωναν πρόθυμες να τον παντρευτούν. Όπως επισημαίνει, ορισμένα τέτοια μηνύματα ενδέχεται να γράφονται από μεσάζοντες ή από άτομα που αμείβονται για να διαχειρίζονται την επικοινωνία.

Παράλληλα, οι Αρχές στις Φιλιππίνες εντοπίζουν γυναίκες που επιχειρούν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό ως «σύζυγοι», χωρίς να γνωρίζουν ότι έχουν πέσει θύματα εξαπάτησης. Σε μία υπόθεση, μια 25χρονη σταμάτησε στο αεροδρόμιο της Μανίλα πριν επιβιβαστεί σε πτήση προς το Πεκίνο. Υποστήριζε ότι είχε παντρευτεί έναν Κινέζο που γνώρισε μέσω διαδικτύου, αλλά δεν μπορούσε να δώσει λεπτομέρειες για τον γάμο. Η έρευνα αποκάλυψε ότι δεν γνώριζε τις νόμιμες προϋποθέσεις τέλεσής του και ότι η θεία της είχε φροντίσει για την έκδοση πλαστώ ή παραποιημένων εγγράφων έναντι 700 λιρών.

Άλλη γυναίκα, η Τζένι, πίστευε ότι ταξίδευε στο Ηνωμένο Βασίλειο για να εργαστεί στον τουρισμό. Όταν έφτασε στο αεροδρόμιο Χίθροου, ο άνθρωπος που τη συνόδευε τής αφαίρεσε την ταυτότητα και το διαβατήριο, περιορίζοντας τη δυνατότητά της να ζητήσει βοήθεια. Η περιορισμένη γνώση της αγγλικής γλώσσας διευκόλυνε περαιτέρω την απομόνωσή της.

Μετά τη διαφυγή της, η Λαλίν Γκαρσία ήρθε σε επαφή με οργανώσεις υποστήριξης και άρχισε να μιλά δημόσια για την εμπειρία της. «Μιλάω ανοιχτά επειδή θέλω να βοηθήσω τις γυναίκες που βρίσκονται στην ίδια θέση με εμένα και να αλλάξω τα πράγματα για τις γυναίκες στην πατρίδα μου. Αυτές οι ιστοσελίδες δεν ελέγχουν τους άνδρες. Θα μπορούσαν να είχαν διαπιστώσει ότι ο πρώην σύζυγός μου είχε καταδίκες για βίαιη συμπεριφορά απέναντι σε άλλη γυναίκα, αλλά το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι τα χρήματα», λέει. «Απλώς δεν αποκαλούν πλέον αυτές τις επιχειρήσεις γραφεία συνοικεσίων».

Η υπόθεση του Βρετανού που έχασε χιλιάδες λίρες

Το ίδιο σύστημα μπορεί να εξαπατήσει και τους άνδρες που αναζητούν σύζυγο στο εξωτερικό. Ο Ντέρεκ, 70 ετών, αποφάσισε το 2024, πέντε χρόνια μετά τον θάνατο της συζύγου του, να παντρευτεί ξανά. Αντί να αναζητήσει σύντροφο μέσω συνηθισμένης εφαρμογής γνωριμιών, επέλεξε να απευθυνθεί σε υπηρεσία που ειδικευόταν στις γυναίκες από τις Φιλιππίνες.

Ταξίδεψε στη Μανίλα, όπου γνώρισε μια προξενήτρα που του υποσχέθηκε ότι θα τον έφερνε σε επαφή με την ιδανική σύζυγο. Αρχικά, του ζητήθηκαν περίπου 300 λίρες για τη γνωριμία, αλλά στη συνέχεια προέκυψαν επιπλέον χρεώσεις. Όταν ενημερώθηκε ότι η γυναίκα που του είχαν υποσχεθεί είχε εμπλακεί σε σοβαρό ατύχημα, του πρότειναν να συμμετάσχει σε μια περιήγηση για να γνωρίσει άλλες υποψήφιες.

Τελικά, ο Ντέρεκ συμφώνησε να παντρευτεί την Άντζελα και πλήρωσε για να οργανωθεί γαμήλια τελετή στη Μανίλα. Του είχαν διαβεβαιώσει ότι ο γάμος θα αναγνωριζόταν στο Ηνωμένο Βασίλειο και θα διευκόλυνε την έκδοση βίζας. Αργότερα, όμως, ανακάλυψε ότι η τελετή δεν είχε νομική ισχύ και ότι δεν ήταν πραγματικά παντρεμένοι.

Έχοντας ήδη ξοδέψει χιλιάδες λίρες για τη διαδικασία έκδοσης βίζας και τη νομική εκπροσώπηση, έχασε κάθε επαφή τόσο με την Άντζελα όσο και με την προξενήτρα. Δεν κατάφερε επίσης να εντοπίσει τη βρετανική εταιρεία που είχε οργανώσει την αρχική επαφή. «Νιώθω ότι μου στέρησαν την τελευταία μου ευκαιρία για ευτυχία», λέει. Παραδέχεται ότι αναζητούσε μια νεότερη γυναίκα που θα τον βοηθούσε να αισθάνεται νέος και θα τον φρόντιζε στα γεράματά του.