Αλβανία: Σκηνές χάους στα Τίρανα - Πάνω από 1.000 συλλήψεις, πλαστικές σφαίρες, μολότοφ, δακρυγόνα και λεηλασίες

Η αστυνομία στην Αλβανία έκανε χρήση όπλων που φαίνεται να εκτόξευαν πλαστικές σφαίρες κατά διαδηλωτών το Σάββατο (17/10), πέμπτη ημέρα μαζικών φοιτητικών κινητοποιήσεων με αίτημα την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.

Βίντεο του Reuters κατέγραψε αστυνομικούς να πυροβολούν με καραμπίνα προς το πλήθος έξω από το υπουργείο Παιδείας, κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με διαδηλωτές. Δημοσιογράφοι του πρακτορείου εντόπισαν στο έδαφος πλαστικά σφαιρίδια, ενώ σφαιρίδια χτύπησαν δύο δημοσιογράφους του Reuters και αρκετούς διαδηλωτές, αφήνοντας κυκλικά σημάδια.

Το περιστατικό σηματοδοτεί κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών, η οποία έχει καταλάβει το κέντρο των Τιράνων τις τελευταίες ημέρες. Οι διαδηλωτές έχουν βάλει φωτιά σε κυβερνητικά κτίρια και τράπεζες, ενώ έχουν πετάξει πέτρες εναντίον αστυνομικών, οι οποίοι απάντησαν με δακρυγόνα και ρίψεις νερού με υδροφόρα οχήματα.

Ο αρχηγός της αλβανικής αστυνομίας, Σκέντερ Χίτα, δεν διέψευσε τη χρήση πλαστικών σφαιρών, όταν ρωτήθηκε σχετικά σε συνέντευξη Τύπου το Σάββατο. «Όλα τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν εφαρμόστηκαν με περιορισμένο τρόπο, συμπεριλαμβανομένων και των πιο πρόσφατων», δήλωσε.

Ο Χίτα ανέφερε ότι επτά αστυνομικοί έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα και βρίσκονται αντιμέτωποι με πειθαρχικές έρευνες για «υπέρβαση εξουσίας» και «μη τήρηση της αρχής της αναλογικότητας» κατά τη διαχείριση των διαδηλώσεων. Δεν διευκρίνισε ποια περιστατικά οδήγησαν στις συγκεκριμένες αποφάσεις. 

Πάνω από 1.000 συλλήψεις

Οι κινητοποιήσεις τροφοδοτούνται από την οργή για την διαφθορά της κυβέρνησης, την έλλειψη θέσεων εργασίας και τα χαμηλά εκπαιδευτικά πρότυπα. Παράλληλα, έχουν προσελκύσει τη στήριξη ανθρώπων που αισθάνονται ότι αγνοήθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν πραγματοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές διαδηλώσεις κατά μιας πολυτελούς τουριστικής ανάπτυξης στις ακτές της χώρας, συμφερόντων του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Η αναταραχή αποτελεί τη μεγαλύτερη μέχρι στιγμής πρόκληση για τον Ράμα, ο οποίος πέρυσι κέρδισε τέταρτη θητεία στην πρωθυπουργία. «Εδώ και 13 χρόνια έχουμε διαφθορά και εδώ και 13 χρόνια δεν γίνεται τίποτα, παρά μόνο δίνονται κενές υποσχέσεις. Το ποτήρι ξεχείλισε και είμαστε εδώ για τα δικαιώματά μας», δήλωσε το Σάββατο ο 22χρονος φοιτητής Ιατρικής Γιούρι Ταουλάχου.

Η αστυνομία και η κυβέρνηση καταδίκασαν τα επεισόδια και απηύθυναν έκκληση για ηρεμία. Ο Χίτα δήλωσε ότι έχουν συλληφθεί 1.067 άτομα και έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις σε βάρος 388. Δεκάδες αστυνομικοί και διαδηλωτές έχουν τραυματιστεί.

Ράμα: «Μην υποκύπτετε στη βία»

Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα καλεί τους πολίτες να μην υποκύψουν στη βία, ενώ αρνείται να κάνει παραχωρήσεις απέναντι στις διαδηλώσεις, οι οποίες έχουν εισέλθει στην πέμπτη ημέρα τους.

Σύμφωνα με το Euronews, φοιτητές και μαθητές λυκείου συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις στα Τίρανα, την Κορυτσά, τον Αυλώνα και τη Λέζα, όπου έχουν καταγραφεί συγκρούσεις με την αστυνομία και φθορές σε δημόσια περιουσία. Στην πρωτεύουσα, οι διαδηλωτές που συνελήφθησαν μετά τη συγκέντρωση της Τρίτης (13/10) οδηγούνται ενώπιον του δικαστηρίου για την επιβολή περιοριστικών όρων, ενώ το Διαθρησκευτικό Συμβούλιο απευθύνει έκκληση για ειρήνη και διάλογο.

«Μην υποκύπτετε στη βία, υπομονή, κι αυτό θα περάσει», είναι το μήνυμα του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαδηλώσεις φοιτητών και μαθητών λυκείου έχουν εισέλθει στην πέμπτη ημέρα τους και έχουν επεκταθεί και σε άλλες πόλεις της χώρας. Ο επικεφαλής της κυβέρνησης απορρίπτει το ενδεχόμενο να κάνει παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την αποκλιμάκωση της κατάστασης, διατηρώντας αμετακίνητη τη στάση του απέναντι στις κινητοποιήσεις και στα αιτήματα για παραίτηση της κυβέρνησης.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στους δρόμους παραμένει τεταμένη. Στα Τίρανα, οι διαδηλωτές που συνελήφθησαν μετά τη συγκέντρωση της Τρίτης (13/10) οδηγούνται ενώπιον του δικαστηρίου για την επιβολή περιοριστικών όρων. Στην Κορυτσά και τη Λέζα έχουν αναφερθεί φθορές σε δημόσια κτίρια και συγκρούσεις, ενώ στον Αυλώνα νέοι συγκρούστηκαν με την αστυνομία, μετά την προσπάθειά τους να κατεδαφίσουν τον τοίχο του έργου για το Εβραϊκό Μουσείο.

Χιλιάδες νέοι για ακόμα μια μέρα στους δρόμους

Όπως σημειώνει και το NBC, χιλιάδες νέοι Αλβανοί συγκεντρώθηκαν το Σάββατο (17/10) έξω από το υπουργείο Παιδείας, στο κέντρο των Τιράνων, κατά την πέμπτη ημέρα ενός διογκούμενου φοιτητικού κινήματος που επιδιώκει να αναγκάσει τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα να παραιτηθεί.

Η διαδήλωση εξελίχθηκε σε βίαια επεισόδια, όταν ομάδα νεαρών με καλυμμένα πρόσωπα εκτόξευσε πέτρες εναντίον των αστυνομικών των μονάδων καταστολής, οι οποίοι απάντησαν με χειροβομβίδες κρότου-λάμψης, δακρυγόνα και χρήση υδροφόρου οχήματος.

Οι κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς και της έλλειψης θέσεων εργασίας έχουν αρχίσει να εξαπλώνονται σε ολόκληρη την Αλβανία. Στα Τίρανα, διαδηλωτές έσπασαν τζάμια, έβαλαν φωτιά σε κυβερνητικά κτίρια και συγκρούστηκαν με την αστυνομία μέσα στην εβδομάδα. Η αναταραχή εξελίσσεται στη μεγαλύτερη απειλή μέχρι σήμερα για τον Ράμα, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2013 και κέρδισε τέταρτη θητεία στις εκλογές του περασμένου έτους.

Τα επεισόδια ακολουθούν μήνες σχετικά ειρηνικών διαδηλώσεων, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από τα σχέδια κατασκευής ενός πολυτελούς τουριστικού θερέτρου στις παρθένες ακτές της νότιας Αλβανίας. Το έργο υποστηρίζεται από επενδυτές, μεταξύ των οποίων και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Το τουριστικό θέρετρο του Κούσνερ

Η κυβέρνηση του Ράμα βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικά σκάνδαλα διαφθοράς, ενώ αναλυτές επισημαίνουν ότι η Αλβανία έχει εξελιχθεί σε κόμβο για εγκληματικές οργανώσεις που επιδιώκουν να ξεπλύνουν χρήματα από τη διακίνηση ναρκωτικών και όπλων. Η κατάσταση αυτή περιπλέκει τις προσπάθειες της χώρας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κάτοικοι χωριών δήλωσαν στο Reuters τον Ιούλιο ότι οι εκτάσεις γης που τους ανήκαν είχαν πωληθεί παράνομα για την ανάπτυξη του έργου που στηρίζει ο Κούσνερ, σε μια παρθένα παράκτια περιοχή της νότιας Αλβανίας. Το Reuters μετέδωσε αργότερα ότι ο άνδρας που πούλησε τη γη αναζητούνταν από τις εισαγγελικές αρχές ως ύποπτος για διακίνηση ναρκωτικών. 

Ο Ράμα, ο οποίος αρνείται ότι έχει διαπράξει οποιαδήποτε παρανομία και δήλωσε αυτή την εβδομάδα στο Reuters ότι δεν πρόκειται να παραιτηθεί, ανέφερε το Σάββατο ότι η κυβέρνησή του σέβεται τους φοιτητές και το δικαίωμά τους να διαδηλώνουν. «Η ευθύνη μου είναι ακόμη πιο ξεκάθαρη σε αυτές τις δύσκολες στιγμές [...] να προστατεύσω τους πολίτες μας, να εγγυηθώ τη δικαιοσύνη και να οδηγήσω την Αλβανία μπροστά, μαζί με αυτή την κυβερνητική πλειοψηφία, η οποία έχει σαφή εντολή: να οδηγήσει τη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030», έγραψε στο Facebook.

Μαζί με το Μαυροβούνιο, η Αλβανία βρίσκεται στην πρωτοπορία της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ μεταξύ των χωρών των Βαλκανίων.

Οι αναταραχές στην Αλβανία συμπίπτουν με την ενίσχυση των διαδηλώσεων σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γαλλία, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις που διεκδικούν περισσότερους εκπαιδευτικούς και καλύτερες υποδομές έχουν εξελιχθεί σε ένα ευρύτερο κύμα αναταραχής. Στην Ισπανία, έχουν πραγματοποιηθεί διαδηλώσεις κατά των υψηλών ενοικίων και της έλλειψης κατοικιών, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να προκηρύξει πρόωρες εκλογές.

Έκκληση για ειρήνη, δικαιοσύνη και εθνικό διάλογο

Οι επικεφαλής των θρησκευτικών κοινοτήτων της Αλβανίας εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση σχετικά με την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια των φοιτητικών διαδηλώσεων. Το Διαθρησκευτικό Συμβούλιο καλεί όλες τις πλευρές να επιδείξουν ειρήνη, δικαιοσύνη και υπευθυνότητα και να συμμετάσχουν σε εθνικό διάλογο. Παράλληλα, τονίζει ότι οι νέοι πρέπει να εισακούονται και ότι οι θεσμοί οφείλουν να δίνουν απαντήσεις σύμφωνα με τον νόμο.

Στην ανακοίνωση εκφράζεται επίσης ανησυχία για τις ζημιές σε οικογενειακές επιχειρήσεις και εκπαιδευτικά ιδρύματα, οι οποίες, σύμφωνα με τους επικεφαλής των θρησκευτικών κοινοτήτων, πλήττουν το δικαίωμα στη γνώση και την ασφάλεια.

Οι διαδηλωτές που συνελήφθησαν μετά τη συγκέντρωση της Τρίτης (13/10) οδηγήθηκαν την Παρασκευή (16/10) ενώπιον του δικαστηρίου, προκειμένου να αποφασιστούν τα μέτρα ασφαλείας που θα τους επιβληθούν. Η διαδικασία ξεκίνησε στις 08:30 και διεξήχθη σε ομάδες, λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας των δικαστικών αιθουσών. 

Στον χώρο του δικαστηρίου είχαν αναπτυχθεί αστυνομικές δυνάμεις με κράνη και αντιασφυξιογόνες μάσκες, σε ετοιμότητα για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης κλιμάκωσης. Για τους διαδηλωτές έχουν επιβληθεί διαφορετικά μέτρα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων ο κατ’ οίκον περιορισμός, η υποχρέωση τακτικής εμφάνισης στις Αρχές και η προσωρινή κράτηση.

Η υπουργός Οικονομίας και Καινοτομίας, Ντελίνα Ιμπραχίμαϊ, επιθεώρησε υποκατάστημα των Αλβανικών Ταχυδρομείων στα Τίρανα, το οποίο υπέστη ζημιές κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Η υπουργός δήλωσε ότι έχουν υποστεί φθορές αρκετά υποκαταστήματα, διαβεβαιώνοντας, ωστόσο, ότι οι υπηρεσίες προς τους πολίτες και τους συνταξιούχους θα συνεχιστούν.

Υπογράμμισε τη σημασία των συγκεκριμένων γραφείων για τους συνταξιούχους, οι οποίοι εισπράττουν εκεί τις συντάξεις τους και τα εισοδήματα που χρειάζονται για την καθημερινή τους διαβίωση. Όπως ανέφερε, παρά τις ζημιές σε δημόσια και ιδιωτική περιουσία, θα ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση της συνέχισης των υπηρεσιών.

Χάος σε Αυλώνα, Κορυτσά και Λέζα

Η αστυνομία συνέλαβε δύο άτομα και άσκησε ποινική δίωξη σε βάρος άλλων 23 για τα επεισόδια που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης της Πέμπτης (15/10) στην Κορυτσά. Σύμφωνα με την αστυνομία, κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης υπέστησαν ζημιές το δημαρχείο της Κορυτσάς, η Διεύθυνση Εκπαίδευσης, το Πανεπιστήμιο «Fan S. Noli» και το λύκειο «Raqi Qirinxhi». Φθορές αναφέρθηκαν επίσης στα κιγκλιδώματα των πεζοδρομίων, σε διαφημιστικές πινακίδες και στην οδική σήμανση.

Η αστυνομία αναφέρει ότι ορισμένοι συμμετέχοντες αντιστάθηκαν στους αστυνομικούς και χρησιμοποίησαν αντικείμενα και φωτιά για να προκαλέσουν ζημιές σε δημόσια κτίρια και περιουσία.

Νέοι και μαθητές λυκείου διαδήλωσαν και στη Λέζα, καλώντας σε αποχή από τα μαθήματα και ζητώντας από περισσότερους μαθητές να συμμετάσχουν στις κινητοποιήσεις. Οι διαδηλωτές κατευθύνθηκαν προς τα λύκεια «Hydajet Lezha» και «Kolin Gjoka», καλώντας τους μαθητές να συμμετάσχουν στη διαμαρτυρία.

Κατά τη διάρκεια της πορείας άναψαν φωτιές και έριξαν κροτίδες. Στη συνέχεια, η κατάσταση κλιμακώθηκε, με διαδηλωτές να ξηλώνουν πινακίδες οδικής σήμανσης και κιγκλιδώματα πεζοδρομίων. Μαθητές πέταξαν πέτρες και άλλα αντικείμενα προς το λύκειο «Hydajet Lezha», σπάζοντας τα τζάμια του σχολείου. Η πορεία συνεχίστηκε σε αρκετούς δρόμους της πόλης, ενώ κάδοι απορριμμάτων χρησιμοποιήθηκαν για τον αποκλεισμό της κυκλοφορίας.

Η αστυνομία τέθηκε σε επιφυλακή και σχημάτισε κλοιό κοντά στην πλατεία «Gjergj Kastrioti», όπου βρίσκεται και το δημαρχείο της Λέζας.

Η διαδήλωση στον Αυλώνα συνεχίστηκε υπό ένταση, καθώς ομάδα νέων επιχείρησε να κατεδαφίσει τον τοίχο του έργου για το Εβραϊκό Μουσείο. Μετά την ενέργεια αυτή σημειώθηκαν σωματικές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών, με σπρωξίματα και χτυπήματα και από τις δύο πλευρές.