Γαλλία: Το τέλος της εποχής Μακρόν - Οργή στους δρόμους, χρέος τύπου... Ελλάδας και «σύννεφα» πάνω από την ΕΕ

Στις 17 Σεπτεμβρίου, μαθητές του Λυκείου Σεντ Εξιπερί, στο προάστιο Κρετέιγ του Παρισιού ξεσηκώθηκαν, διαμαρτυρόμενοι για τις άθλιες συνθήκες στο σχολείο τους: τη χρόνια έλλειψη εκπαιδευτικών, τις κακές κτιριακές υποδομές και τη διαρκώς φθίνουσα ποιότητα της εκπαίδευσης.

Δύο εβδομάδες αργότερα, ένα κύμα διαδηλώσεων είχε σαρώσει δεκάδες πόλεις σε ολόκληρη τη Γαλλία. Μαθητές από εκατοντάδες σχολεία και πλήθος πανεπιστημίων συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, έχοντας τη στήριξη γονέων, εκπαιδευτικών και συνδικάτων. Το Σάββατο, περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι διαδήλωσαν σε όλη τη Γαλλία.

Οι διαδηλώσεις ξέσπασαν έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία «μακρονισμού». Εκφράζουν, παράλληλα, μια ευρύτερη δυσαρέσκεια: οργή για τις κοινωνικές ανισότητες, για τις αποφάσεις σχετικά με την εισαγωγή στα πανεπιστήμια και για τις λανθάνουσες φυλετικές διακρίσεις, καθώς και την αίσθηση, μεταξύ των νέων, ότι όσοι βρίσκονται στην εξουσία δεν τους ακούν και ότι η χώρα τούς προσφέρει ελάχιστη ελπίδα για το μέλλον.

Και όλα αυτά, πριν τις προεδρικές εκλογές

Οι διαδηλώσεις γίνονται λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές με την ακροδεξιά και τη ριζοσπαστική Αριστερά να προηγούνται στις δημοσκοπήσεις.

Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Μαρίν Λεπέν, η οποία εργάστηκε επί σειρά ετών για να καταστήσει το ακροδεξιό κόμμα της, τον «Εθνικό Συναγερμό» πιο ελκυστικό για τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους, θέτοντας σε πρώτο πλάνο το μεταναστευτικό, την εγκληματικότητα και την καταγγελία μιας πολιτικής τάξης που έχει αποκοπεί από την πραγματικότητα. Το κόμμα της αποτελεί ήδη τη μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο, ενώ μια ενδεχόμενη πρόωρη προσφυγή στις κάλπες για τις βουλευτικές εκλογές, μετά την προεδρική αναμέτρηση, θα μπορούσε να εδραιώσει περαιτέρω τη θέση της.

Στον αντίποδα βρίσκεται ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, ηγέτης της «Ανυπότακτης Γαλλίας, ο οποίος υπόσχεται μια ριζική ανακατανομή της εξουσίας και των πόρων υπέρ της εργατικής τάξης. Και οι δύο έχουν θεμελιώσει μεγάλο μέρος της απήχησής τους στην αντίθεση προς το πολιτικό κατεστημένο, στην υπόσχεση για κατάργηση των δημοσιονομικών περιορισμών, καθώς και σε μια βαθιά έχθρα απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Φόβοι για μια μεγάλη οικονομική κρίση - Η Γαλλία συγκρίνεται πλέον με την Ελλάδα

Η Γαλλία έχει πλέον ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρώπη: το δημόσιο χρέος της ανέρχεται στο 119,3% του ΑΕΠ και αναμένεται να αυξηθεί το επόμενο έτος.

Εντείνονται οι φόβοι για μια μεγάλη οικονομική κρίση. Το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Γαλλία να συγκρίνεται πλέον με την Ελλάδα τα δύσκολα χρόνια της κρίσης. Και με την οικονομική ανάπτυξη να παραμένει στάσιμη, δεν υπάρχει εύκολη διέξοδος.

Διαδοχικές γαλλικές κυβερνήσεις έχουν υποσχεθεί να αλλάξουν την κατάσταση και να καταστήσουν δυνατές τις άκρως απαραίτητες επενδύσεις για το μέλλον της χώρας, αλλά καμία δεν τα κατάφερε.

Όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες, οι οικονομικές ανισότητες στη Γαλλία έχουν διευρυνθεί κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, υπό το βάρος της παγκοσμιοποίησης, της βιομηχανικής παρακμής και της αυξανόμενης συγκέντρωσης πλούτου.

Και φυλεκτικές και γεωγραφικές διακρίσεις στο «κοκτέιλ» της κρίσης

Οι φυλετικές και γεωγραφικές διακρίσεις συμβάλλουν επίσης στην κρίση που αντιμετωπίζει η Γαλλία.

Η συλλογή εθνοφυλετικών στατιστικών στοιχείων απαγορεύεται από τη γαλλική νομοθεσία και αν αυτό γίνεται για την εξάλειψη των διακρίσεων έχει μάλλον αποτύχει ως μέτρο.

Γιατί οι μειονότητες που είναι υπαρκτές, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό υποεκπροσωπούμενες στις πολιτικές και επιχειρηματικές ελίτ της Γαλλίας.

Οικογένειες μεταναστών από αφρικανικές και ασιατικές χώρες που υπήρξαν κάποτε γαλλικές αποικίες, συγκεντρώνονται δυσανάλογα στις αστικές περιφέρειες, όπου οι θέσεις εργασίας είναι σπάνιες.

Η ισλαμοφοβία έχει επίσης ενταθεί την τελευταία δεκαετία, εν μέσω συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και μιας σειράς τρομοκρατικών επιθέσεων ισλαμιστικής έμπνευσης.

Ρητορική που κάποτε περιοριζόταν σε μεγάλο βαθμό στην άκρα δεξιά έχει πλέον εισχωρήσει στον κυρίαρχο δεξιό χώρο, όπου τα αιτήματα για «τάξη» και «ασφάλεια» εμπεριέχουν συχνά αντιμεταναστευτικό πρόσημο.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένα άλλο πρόβλημα με το γαλλικό ιδεώδες της αξιοκρατίας: το Παρίσι. Η πολιτική ισχύς, οι οικονομικές ευκαιρίες και η εκπαίδευση για την ελίτ παραμένουν συγκεντρωμένα σε εξαιρετικά μεγάλο βαθμό στην πρωτεύουσα.

Το αποτέλεσμα είναι ένα βαθύ οικονομικό χάσμα μεταξύ του Παρισιού και της υπόλοιπης χώρας, καθώς και μια ελίτ που ζει, σε μεγάλο βαθμό, απομονωμένη και περιτριγυρισμένη από άτομα με παρόμοιο μορφωτικό υπόβαθρο, παραμένοντας αποκομμένη από την υπόλοιπη χώρα και κοινωνία.

Η Ευρώπη «όμηρος» των εξελίξεων

Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών, οι προοπτικές για την Ευρώπη είναι ανησυχητικές.

Μια προεδρία υπό τη Λεπέν ή Μελανσόν θα δοκίμαζε την ευρωπαϊκή συνοχή σε μια σειρά ζητημάτων: από την Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία, μέχρι το μεταναστευτικό, τους προϋπολογισμούς και το κύρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ωστόσο, ακόμη και ένας πρόεδρος πιο κεντρώων πεποιθήσεων πιθανότατα δεν θα διέθετε έναν αρκετά ισχυρό συνασπισμό για να κυβερνήσει αποτελεσματικά μια κατάσταση που θυμίζει τη σημερινή πραγματικότητα στη Γερμανία, όπου ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται δέσμιος της έλλειψης δημοτικότητάς του και της ανόδου του ακροδεξιού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία».

Δεδομένου ότι η Γαλλία και η Γερμανία αντιπροσωπεύουν από κοινού περίπου το 40% της οικονομίας της Ε.Ε., μια πολιτική αδυναμία και στις δύο πρωτεύουσες θα στερούσε από την Ευρώπη την παραδοσιακή της κινητήρια δύναμη, σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη συγκυρία. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις σε τρία μέτωπα: τη βιομηχανική επέλαση της Κίνας, τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τη στροφή των ΗΠΑ εναντίον της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης πραγμάτων.

Και το πρόβλημα είναι ότι δυόμισι αιώνες μετά τη Γαλλική Επανάστασης, η ταξικότητα παραμένει βαθιά ριζωμένη στη γαλλική κοινωνία, διαχέεται σε μια σειρά κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων που θυμίζουν κάστες με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα πολιτικό σκηνικό όπου σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι επιτακτικά αναγκαίες, υπό την προϋπόθεση όμως ότι το κόστος θα επωμιστεί κάποιος άλλος και ότι τα προνόμια της δικής τους ομάδας θα παραμείνουν ανέγγιχτα.

Και πλέον η κοινωνική οργή μεγαλώνει και το… ταμείο θα γίνει στις κάλπες την Άνοιξη με το Μακρόν ούτως ή άλλως να αποχωρεί. Το τι θα αφήσει πίσω του θα το δείξει η Ιστορία.