Στην Τρίπολη ο Καλίν, ξανά στο τραπέζι της Βεγγάζης το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στην Τρίπολη αναμένεται σήμερα ο επικεφαλής της τουρκικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΜΙΤ) Ιμπραήμ Καλίν, για συναντήσεις με υψηλόβαθμους αξιωματούχους ασφαλείας, σύμφωνα με πληροφορίες οι οποίες δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί επισήμως.

Ταυτόχρονα, η Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη αναμένεται να συνεδριάσει, με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου για τις θαλάσσιες ζώνες να βρίσκεται, κατά τις ίδιες πληροφορίες, στην ημερήσια διάταξη. Οι αναφορές κάνουν λόγο για επικείμενη σημαντική πρόοδο στις σχέσεις Άγκυρας και Ανατολικής Λιβύης.

Η αλλαγή στη Βεγγάζη

Το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο μετά την απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής, στις 6 Οκτωβρίου, έπειτα από δώδεκα χρόνια. Στη θέση του εξελέγη ο βουλευτής Αμπντούλ Νάμπι αλ Ομπεϊντί, ο οποίος, σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, προήδρευε έως τότε της Επιτροπής Κοινοβουλευτικής Φιλίας Λιβύης-Τουρκίας, συσταθείσας τον Απρίλιο του 2024. Ο Σάλεχ αμφισβήτησε τη διαδικασία, χαρακτηρίζοντάς την ανεπίσημη και χωρίς νομική ισχύ.

Λίβυος δημοσιογράφος, επικαλούμενος πηγές ασφαλείας στη Βεγγάζη, ανέφερε την περασμένη εβδομάδα πως η Άγκυρα πιέζει τον Σαντάμ Χαφτάρ να ζητήσει από τον νέο πρόεδρο της Βουλής τη σύγκληση συνεδρίασης για την επικύρωση. Κατά τις ίδιες πηγές, Τούρκοι αξιωματούχοι προειδοποίησαν για ενδεχόμενη μετατόπιση της στήριξής τους προς παρατάξεις της Δυτικής Λιβύης, σε περίπτωση περαιτέρω καθυστέρησης. Ο Σάλεχ είχε επανειλημμένα αρνηθεί να θέσει το μνημόνιο σε ψηφοφορία.

Το μνημόνιο και η ενεργειακή διάσταση

Το μνημόνιο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης και κυρώθηκε από την τουρκική Εθνοσυνέλευση λίγες ημέρες αργότερα. Η λιβυκή Βουλή, ωστόσο, δεν το έχει επικυρώσει ακόμα, γεγονός που το αφήνει χωρίς ευρύτερη πολιτική κάλυψη στο εσωτερικό της Λιβύης.Την επικύρωση συνδέει η Άγκυρα και με τα ενεργειακά της σχέδια. Τον Ιούνιο του 2025, η τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου (TPAO) υπέγραψε με τη λιβυκή Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου μνημόνιο για γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές. Ο Καλίν είχε επισκεφθεί και πέρυσι τη Βεγγάζη, όπου συναντήθηκε με τον Χαλίφα Χαφτάρ, στο πλαίσιο του τουρκικού ανοίγματος προς την Ανατολική Λιβύη. Τον Σεπτέμβριο του 2025, πάντως, αξιωματούχοι της Βεγγάζης διαβεβαίωναν την Αθήνα πως η Βουλή δεν θα επικύρωνε το μνημόνιο.

Η επαναφορά του μνημονίου συμπίπτει με την επανεκκίνηση των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, για την οποία η Άγκυρα ζητά εκ των προτέρων συντονισμό ως παράκτιο κράτος, αλλά και με τις διαμαρτυρίες της Τρίπολης για τις σχεδιαζόμενες έρευνες νότια της Κρήτης. Μένει να φανεί εάν η συνεδρίαση στη Βεγγάζη θα πραγματοποιηθεί και εάν το τουρκολυβικό μνημόνιο θα τεθεί τελικά σε ψηφοφορία.